Бүгінгі кеште өздеріңізді суда жүзген балықтай жақсы сезініңіздер
Химиялық сөз мерген
«Сәлем — сөздің анасы» дейді қазақ данасы. Ендеше, амандасып, танысып, кешімізді жарыса бастайық.
Алтындай ардақты, күмістей салмақты оқушылар мен ұстаздар! Бүгінгі кеште өздеріңізді суда жүзген балықтай еркін сезініңіздер. Көңілдеріңіз алюминийден жасалған ұшақтың ішіндей кең болсын, денсаулықтарыңыз темірдей берік, болаттай мықты болсын. Көмірдей қара көздеріңізбен, алмаздай өткір сөздеріңізбен жанды жадыратып, өмір ағысымен сынаптай сырғып жүре беріңіздер.
Сайыс құрылымы
«Химиялық сөз мерген» сайысымыз 5 бөлімнен тұрады.
- 1 Алтын сандық
- 2 Ойлы болсаң, озып көр
- 3 Тәжірибе алаңы
- 4 Кім жылдам?
- 5 Сөзжұмбақ: металдар
I. Алтын сандық
Алдарыңызда «Алтын сандық» берілген. Сандықтың ішінде 20 химиялық элементтің таңбасы бар. Тапсырма: әр элементтің қазақша және латынша атауын айту. Әрбір толық дұрыс жауапқа 4 ұпай, ал тек бір атауын ғана айтсаңыз 2 ұпай беріледі.
| Таңба | Қазақша атауы | Латынша атауы |
|---|---|---|
| He | гелий | helium |
| B | бор | borum |
| C | көміртек | carboneum |
| O | оттек | oxygenium |
| Na | натрий | natrium |
| Si | кремний | silicium |
| S | күкірт | sulfur |
| Cl | хлор | chlorum |
| Ar | аргон | argon |
| P | фосфор | phosphorus |
| Ca | кальций | calcium |
| Ag | күміс | argentum |
Ескерту: бастапқы тізім толық емес күйде берілген. Қалған элементтерді де сандық ішіндегі таңбалар бойынша жалғастырып айтуға болады.
II. Ойлы болсаң, озып көр
«Мақал сөзде металл да жүреді, металл қадірін халқым біледі». Ендеше келесі кезеңімізді бастаймыз.
Бұл кезеңде екі топқа үш сөзден беріледі. Сол сөздерді берілген көмекші сөзбен байланыстыра отырып, мақал-мәтел құрастыру қажет.
Мысал
Берілетін сөздер
көңіл, ажар, ақыл, қуаныш
Көмекші сөз
сынап
Құрастырылған нұсқа
Көз — бұлақ, көңіл — сынап.
III. Тәжірибе алаңы
Интерактивті тақтада тәжірибе көрсетіледі. Тапсырма: тәжірибенің жүру барысын түсіндіріп, қорытындысын шығару және реакция теңдеуін жазу.
IV. Кім жылдам?
Бұл кезеңде тақтаға бірнеше әріп беріледі. Сол әріптерді пайдаланып, химиялық элементтердің атауларын құрастыру қажет.
Берілген әріптер
Й И Л Ж Г Н Е З А М Р О Б
Мысал ретінде құрастырылатын элементтер
- бор
- азот
- аргон
- неон
- бром
- титан
- натрий
- магний
- барий
- галлий
- германий
- ниобий
- рений
- гелий
Ескерту: бастапқы мәтінде «иобий» деп берілген сөз ғылыми дұрыс нұсқада «ниобий» болып жазылады.
V. Сөзжұмбақ: металдар
Соңғы кезең — металдар тақырыбындағы сөзжұмбақ. Тапсырма шарттары мен сұрақтары жүргізуші тарапынан ұсынылады.