Сөздерді сөз құрамына талда
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл сабақ жоспары қазақ тілі пәнінен жатыс септігін меңгертуге арналған. Сабақ танымдық сипатта ұйымдастырылып, оқушылардың тілдік білімін бекітумен қатар, денсаулық тақырыбымен кіріктіріледі.
Пәні
Қазақ тілі
Тақырыбы
Жатыс септігі
Сабақтың типі
Танымдық
Өтетін орны
Мультимедиялық кабинет
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Зат есімнің септелуі туралы білімді нығайту. Жатыс септіктегі сөздердің қай сұрақтарға жауап беретінін және жалғауларын меңгерту.
Дамытушылық
Жаттығулар арқылы жатыс септіктегі сөздің сөйлемде көбіне тұрлаусыз мүше болатынын аңғарту, оқушылардың сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Сауатты, таза жазуға баулу, ана тілін құрметтеуге және денсаулықты сақтауға тәрбиелеу.
Формасы
Топтық
Пәнаралық байланыс
Ана тілі, математика, дене шынықтыру
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, қызығушылықты ояту, ой қозғау, мағынаны тану
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық
1-де сабаққа келеміз,
Сабақтан қалмаймыз дегенбіз!
4 пен 5-ке оқып сабақты,
Жарыста өзгені жеңеміз!
Сабақ ережелері
- Тыңдаймыз.
- Бір-бірімізді мұқият тыңдаймыз.
- Жауапты толықтырамыз.
- Қателерді түзетеміз, бір-бірімізге көмектесеміз.
Осы ережелерді сақтай отырып, сабақ бойы бірлесе жұмыс жасауға шақырамын.
Алдыңғы білімді еске түсіру (сұрақ-жауап)
- Зат есімнің септік жалғаулары дегеніміз не?
- Қазақ тілінде неше септік бар?
- Жеті септікті ата.
- «7» санымен байланысты қандай атауларды білесіңдер? (7 ата, 7 қазына, 7 керемет, 7 күн т.б.)
Балалар, ең бірінші байлық не? — Денсаулық.
Ендеше бүгінгі сабақта біз «Денсаулық әлеміне» саяхат жасаймыз. Қазір қай мезгіл? Қыста спорттың қандай түрлерімен шұғылданамыз? Шаңғымызды дайындайық!
1-бекет: Күн тәртібі
II. Үй тапсырмасын тексеру
48-жаттығу. «Хоккей ойыны» тақырыбындағы әңгімелерді тыңдау.
Мәлімет
Адамның өмірі уақытты дұрыс бөлуден құралады: біреулер қоғам талабына сай ұйымдастырса, енді біреулер жеке ыңғайына қарай жоспарлайды. Дұрыс құрылған күн тәртібі — ұйқының, тамақтанудың, еңбектің және өзге де әрекеттердің тиімді ұйымдастырылуы. Күн тәртібі адамды тиянақтылыққа, жұмысты уақытында аяқтауға және көп іске үлгеруге тәрбиелейді. Оның дұрыс болуы — денсаулықтың да маңызды көрсеткіші.
Қызығушылықты ояту
Анаграмманы шеш:
Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы — жатыс септігі.
Не білу керек
Септік түрлерін.
Не істей білу керек
Сөздерді талдау, септеу.
Саусақ жаттығулары
Жазуға дайындаймыз: бүгеміз, жазамыз, бұраймыз.
Дәптермен жұмыс
Күн ретін жазу.
Есте сақтап, сөз құра
Оқылған сөздердің ретін сақтап, бірінші әріптерінен жаңа сөз құра.
Ойынға арналған сөздер
Тізбек 1
Кереге, ірімшік, тауық, аспан, палуан
Құрастырылатын сөз: кітап
Тізбек 2
Балқарағай, ішік, лақ, іскер, мақта
Құрастырылатын сөз: білім
Көркем жазу
- 1 Осы сөздерді табыс септігіне қойып, көркем жаз.
- 2 Сөйлем құра (мақал-мәтел қолдан).
2-бекет: Ұйқы гигиенасы
Мәлімет
Ұйқы механизмін және оның физиологиялық мәнін тұңғыш рет академик И. П. Павлов зерттеп түсіндірген. Ол ұйқыны мидың барлық орталықтарын қамтитын кең тараған тежелу үдерісі екенін анықтады. Ұйқы кезінде бұлшықеттер босаңсиды, тыныс алу сирейді, жүрек соғысы бәсеңдейді; дене температурасы, қан қысымы және зат алмасу төмендейді. Яғни, ағзаны реттейтін жүйке орталықтарының белсенділігі бәсеңдейді.
Адам тәулігіне шамамен 8 сағат ұйқымен өткізеді. Жылы сумен жуыну, тісті шаю, аяқты жуу — ағзаға пайдалы әдеттер.
Жұмбақпен жұмыс
Тақтадағы жұмбақты шешу.
Көзге арналған жаттығулар
Көруді демалтуға бағытталған қысқа жаттығулар.
Қима-қағаздармен жұмыс (шығармашылық деңгей)
-
1) Бір әріп қосып, мағынасы өзгеретін сөз жаса:
Қала + ( ) • Таба + ( ) • Ат + ( ) • Ел + ( ) • Бақа + ( ) • Өр + ( )
-
2) Сөздерді кімде? неде? қайда? сұрақтарына жауап беретіндей етіп өзгертіп жаз.
-
3) Сөздерді сөз құрамына талда.
Талдау арқылы ережеге шығу
Атау септік
Қалам, ата, бақан, табан, ел, өрт.
Сұрақ: бұлар қай септікте тұр? — атау септік.
Жатыс септік
Қаламда, атада, бақанда, табанда, елінде, өртте.
Қолданылған сұрақ: неде? (мысалы: елінде — неде?)
Қолданылған жалғаулар: -да/-де, -та/-те, -нда/-нде.
Нақтылау
Кімдерде? нелерде? сұрақтары көптік тұлғадағы зат есімдерге қойылады. Ережені оқулықтағы анықтамамен салыстырып бекітіңдер.
3-бекет: Дәрумендер
Топтық жұмыс
1-топ
Лото
2-топ
Графикалық диктант
3-топ
Сөйлем құра
4-топ
Топтастыру
Сергіту сәті
Орнымыздан тұрамыз,
Қолды белге қоямыз,
Бұрыламыз оңға бір,
Бұрыламыз солға бір.
Мәлімет
Дұрыс әрі тиімді тамақтану көптеген аурудың алдын алуға көмектеседі және ағзаның сырқатты жеңу қабілетін арттырады. Тиімді тамақтану мезгілсіз қартаюдың да алдын алады.
Оқулықпен жұмыс
Дәрумен (витамин) — адам мен жануарлардың тіршілігіне, ағзадағы зат алмасудың бірқалыпты жүруіне аз мөлшерде қажет биологиялық белсенді органикалық қосылыстар. «Витамин» (латынша vita — тіршілік) туралы ілімнің негізін 1880 жылы орыс дәрігері Николай Лунин салған.
58-жаттығу
Диаграмма арқылы салыстыру: барыс септік пен жатыс септіктің сұрақтары мен жалғауларын салыстыр. Қорытынды жаса.
4-бекет: «Көз — адамның айнасы»
Мәлімет
Көз құрылысы жағынан оптикалық жүйе ретінде фотоаппаратқа ұқсайды, бірақ көздің оптикалық жүйесі әлдеқайда күрделі. Адам көзінің пішіні шар тәрізді, сәл қысыңқы, диаметрі шамамен 23–25 мм.
Деңгейлік тапсырмалар
1-деңгей
Сөздерді жатыс септігіне қойып жаз: жерлер, үй, орман, ақындар, тау, су, дала, шөл.
2-деңгей
Жатыс септікте тұрған сөздің астын сыз:
1) Көктем келіп, қыр да, көк те қуанышқа кенелді. Қырда қызғалдақ қаптап кетіпті.
2) Кеш те, ерте де емес, дәл уақытында бар. Кеште барлық өнерпаздар сайысқа түсті.
3-деңгей
Орны ауыстырылып берілген сөздерден сөйлем құра:
Тіршілік табады ететін одан шалғында көптеген жануарлар өздеріне пана.
5-бекет: «Маржан тістер»
Тарихи дерек
Адамның тісіне алғаш атау берген — Гиппократ. Ол баланың тісі «сүттен шығады» деп есептеп, «сүт тіс» деген атауды қолданған.
Қызықты мәлімет
Ұлуда шамамен 25 мың тіс болады.
Ағзадағы үлесі
Ағзадағы кальцийдің 99%-ы тісте болады.
Сабақты қорытындылау
«Өзіңді тексер» тапсырмасы арқылы негізгі ұғымдарды бекіту.
6-бекет: Спорт
Бағалау
Оқушыларды топ басшылары бағалайды. Әр топқа мадақтамалар беріледі.
Қызықты спорт деректері
- 1900–1920 жылдары арқан тартыс Олимпиада ойындарының бағдарламасына енген.
- Үстел теннисіндегі шардың салмағы — 2,5 г.
- Бразилия — барлық футбол әлем чемпионаттарына қатысқан жалғыз мемлекет.
- Футбол добында 12 қара бесқырлы және 20 ақ алтықырлы фигура болады.
Үй тапсырмасы
105-бет, 64–65-жаттығу.