Қазақша рефераттар

Сөйлем мүшесі

Білімді тиянақтау

Бұл сабақ жоспары сөйлемнің тұрлаулы мүшелері, жалаң және жайылма сөйлемдер туралы білімді жүйелеуге, сөйлем мүшелеріне талдау жасап, олардың байланысын анықтай білу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Білімділік мақсаты

  • Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері туралы білімді кеңейту.
  • Жалаң және жайылма сөйлемдерді ажырату.
  • Сөйлем мүшелеріне талдау жасап, байланысын анықтау дағдысын қалыптастыру.

Дамытушылық және тәрбиелік мақсат

  • Сөйлемді жүйелі құрап, өздігінен қорытынды жасай білу дағдысын дамыту.
  • Білімге ұмтылуға, зерделі әрі зейінді болуға тәрбиелеу.

Көрнекілік пен әдістер

Көрнекілігі

Кестелер, сөзжұмбақ, сызбалар, графикалық диктант, үлестірмелі қағаздар.

Әдісі

Талдау, жинақтау, топтау, дәлелдеу.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру

Сабаққа назар аударту және мақсатты нақтылау.

«Қазақ тілі — халық тілі. Тіл аман болса, халық тірі», — деп ақындарымыз жырлағандай, бүгінгі сабағымыз — қазақ тілі сабағы.

Сабақтың негізгі мақсаты таныстырылады: сөйлем мүшелерін қайталау, жалаң және жайылма сөйлемдерді ажырату, талдау жасау.

2) Психологиялық дайындық

Жағымды атмосфера қалыптастыру.

Тапсырма

Оқушыларға жүрекше қағаздар таратылады. Әр оқушы қасындағы оқушыға жылы тілек жазып, бір-біріне ұсынады.

Хормен айту

Жүрекшені алақанға саламын, Жүрегіме басып ұстай қаламын. Әрі ізгі, әрі жарық, жанашыр, Мейірімді болып кетер жан-жағым.

Жылы лебіздер жазылған жүрекшелер үлкен жүрекшеге ілінеді. Мұғалім оқушыларға мейірім мен ықылас тілейді.

3) Көркем жазу: «Р» әрпі

Әріптің артикуляциясы, жазылуы және бекіту тапсырмалары.

«Бұл әріп жылқышының құрығындай, қарашы, құрыққа ұқсап тұруын-ай!» — бұл қай әріп?

Жауап: Р әрпі.

рақмет рет рас

Артикуляциясы

Р — тілдің алдыңғы бөлігі діріл арқылы жасалатын үнді дауыссыз дыбыс. Сөздің барлық буынында кездеседі. Кейбір сөздерде сөз басында айтылғанда, оның алдынан қысаң ы, і дыбыстары қосарланып естілуі мүмкін.

Жазу жұмысы

Р әрпін бір жол жазу. Одан кейін Р дыбысына қатысты сөзжұмбақты шешіп, жауаптарын дәптерге жазу.

Сөзжұмбақ (барлығының үшінші әрпі — «р»)

  1. 1) Дәнді дақыл
  2. 2) Құс
  3. 3) Ағаш
  4. 4) Еңбек құралы
  5. 5) Жануар

Жаңылтпаштар

1) Райхан гүлін терген, Райгүл шаттанды. Райгүлге Рая Раушан гүлін сыйлап, рақаттанды.

2) Омар ора алар, Омар ора алмаса, Орал ора алар.

3) Ақ шар бар, көк шар бар. Көп шар бар, бес шар бар.

4) Үй тапсырмасын тексеру: «Өзіңді-өзің тексер»

Қаратпа сөз тақырыбын бекіту.

Қаратпа сөз дегеніміз не? Пікірлердің дұрыстығын анықтаймыз: келіссеңдер — қызыл, келіспесеңдер — жасыл түсті көтересіңдер.

Пікір Бағалау
Қаратпа сөз — сөйлем мүшесі. Дұрыс / Бұрыс
Қаратпа сөзден кейін үтір қойылмайды. Дұрыс / Бұрыс
Біреудің назарын аудару үшін қолданылады. Дұрыс / Бұрыс
Біреуге қаратылып айтылмайды. Дұрыс / Бұрыс
Сөйлем мүшесі бола алмайды. Дұрыс / Бұрыс

Соңында қаратпа сөзге қатысты ереже оқушылардың жауабы негізінде жинақталып айтылады.

5) Білімді тиянақтау: «Ізденіс»

Жалаң және жайылма сөйлемдерді салыстыру.

1-тапсырма: фигуралар арқылы берілген сөйлем

Берілгені:

Ұ ■а▲ ▲о ♦●ы.

Жауабы:

Ұшақ қонды.

Берілгені:

А н б з а т а а о д а д л а ы

Жауабы:

Атадан бала озады.

Салыстыру нәтижесі

«Ұшақ қонды.»

  • Жалаң сөйлем.
  • Бастауыш пен баяндауыштан тұрады.
  • Тұрлаулы мүшелер ғана бар.

«Атадан бала озады.»

  • Жайылма сөйлем.
  • Тұрлаусыз мүшелер қатысады.
  • Сөйлем мүшелерінің байланысы кеңейеді.

Ортақ белгісі

  • Екеуі де сөз таптарына сүйеніп құралады.
  • Екеуінде де сөйлем мүшелері анықталады.

6) Сергіту сәті

Қысқа қимыл-қозғалыс және ырғақ арқылы сергіту.

Доп қудым, көп қудым. Шөп будым, көп будым. Күн шықты, нұр шықты. Ай туды, жай туды. Су ақты, қуатты. Қар жауды, мол жауды.

7) Кітаппен жұмыс

108-бет, 1-жаттығу.

  • Орны ауыстырылып берілген сөздерден сөйлем құрап жазу.
  • Сөйлемдерді оқу және талдау (әсіресе 1 және 3-сөйлем).

8) Бекіту: «Терең ойла!»

Иә/Жоқ форматы арқылы өзіндік тексеру.

Сабақ соңында үлестірмелі қағаздар таратылады: 10 сұрақ нөмірленген. Оқушылар әр сұраққа «Иә» немесе «Жоқ» деп белгі қояды. Тексеру кезінде қателескен сұрақтардың нөмірі астын сызады.

Сұрақ № Иә Жоқ Ескерту
1–10 □ □ Қате сұрақ нөмірін астын сызу

9) Қорытынды

Түстер арқылы өзін-өзі бағалау және рефлексия.

Оқушыларға түстер арқылы қысқаша мінездеме беру ұсынылады. 10 сұрақ оқылады, оқушылар белгі қояды. Тексеру соңында қателескен сұрақтардың нөмірі астын сызылады.

10) Үй жұмысы

Бекіту тапсырмасы.

Сөйлемді сөйлем мүшелеріне талдау.