Қазақша рефераттар

Аққұс туралы аңыз

Сабақ тақырыбы

«Аққұс туралы аңыз» (Оразбек Бодықов)

Мақсат

  • Оқушыларды аңыз мазмұнымен таныстыру; Ш. Қалдаяқовтың өмірбаяны туралы мағлұмат беру.
  • Ауызша және жазбаша тілін дамыту; сөздік қорын молайту; байланыстырып сөйлеуін және шығармашылық қабілетін арттыру.
  • Ұқыптылыққа, жинақылыққа, сауатты әрі көркем жазуға тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

  • Интерактивті тақта
  • Ш. Қалдаяқовтың суреті
  • Тест сұрақтары
  • Сөзжұмбақ

Негізгі идея

Сабақта мәтін арқылы өнердің құдіреті, махаббат пен еркіндік тақырыптары ашылады; Шәмші Қалдаяқовтың тұлғасы мен мұрасы оқушы санасында құндылық ретінде орнығады.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Мұғалім оқушыларды сабаққа бағыттайды: бүгінгі ана тілі сабағына қонақтар келгенін ескертіп, білімдерін көрсетуге шақырады. Оқу құралдарын дайындап, дұрыс отыру ережесі еске салынады.

2) Үй тапсырмасын тексеру

Интерактивті тақтада берілген тест сұрақтары орындалады. Оқушылар параққа аты-жөнін жазып, тапсырманы орындайды. Жұмыстар жиналып алынады, қорытындысы келесі сабақта хабарланады.

3) Музыкалық кіріспе және сөзжұмбақ

Әуен тыңдалып, оқушыларға: «Бұл әнді бұрын естідіңдер ме?» деген сұрақ қойылады. Ән авторын табу үшін сөзжұмбақ шешіледі: мақал-мәтелдердегі түсіп қалған сөздер орнына қойылады. Көк жолақтағы жауап ретінде «Шәмші» сөзі шығады.

Шәмші Қалдаяқов туралы қысқаша мәлімет

Шәмші Қалдаяқов — әнші-композитор, Қазақстанның халық әртісі. Ол 1930 жылы Шымкент облысы, Отырар ауданында дүниеге келген.

Шәмшінің әндері Қазақстанда ғана емес, әлемге кеңінен танылған. Әнсүйер қауым оның шығармаларын сүйіп тыңдап, жатқа айтып жүреді. Композитордың 300-ге жуық әні бар.

Ол қалың жұртқа махаббатты жырлаған композитор ретінде танылды: әндері құлаққа жағымды, жүрекке жылы тиеді. Елге, жерге, Отанға, ата-анаға, досқа, жарға деген махаббат — оның шығармаларының басты өзегі.

Батыс өнеріндегі вальс жанрын қазақ табиғатына жақындатып, ұлттық өнердің бір бөлшегіне айналдырғаны үшін халық Шәмшіні «қазақ вальсінің королі» деп құрметтеген.

Ш. Қалдаяқов 1992 жылы 29 ақпанда 62 жасында ауыр науқастан қайтыс болды. Оның өзі өмірден өтсе де, әндері халық жүрегінде мәңгі сақталады.

Оқушыларға таныс шығармалардың бірі — «Менің Қазақстаным». Бұл ән 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасында жастардың рухын көтерген ұранға айналды. 2005 жылдан бастап «Менің Қазақстаным» Қазақстан Республикасының Әнұраны ретінде бекітілді. Ән мәтініне Қазақстан Президенті Н. Ә. Назарбаев тарапынан бірқатар өзгеріс енгізілді. Әнұран қазіргі таңда салтанатты жиындарда орындалады.

4) Жаңа тақырып

Оқушылар Оразбек Бодықовтың «Аққұс туралы аңыз» атты шығармасымен танысады. О. Бодықов — жазушы, драматург, зерттеуші. Ол Ш. Қалдаяқовтың жан досы болған және композитор туралы көптеген шығармалар жазып, бірнеше кітап шығарған.

5) Мәтінді оқу

Мәтінді мұғалім мәнерлеп оқиды. Осы бөлімде әсерді күшейту үшін «Аққұстың әні» тыңдатылады.

6) Сөздік жұмысы

Оқушылар жаңа сөздер мен тіркестерді дәптерге жазып, мағынасын талдайды.

7) Сұрақ-жауап

  • Мәтінде кімдер туралы айтылады?
  • Шәмші «Аққұс туралы аңызды» кімнен естіген?
  • Жұрт мол жиналғанда аққұс аспанға көтеріліп, не туралы ән салған?
  • Қарақұс туралы не айта аласыңдар? Ол қандай?
  • Осы мәтінді басқаша қалай атауға болады?

8) Сергіту сәті

Ренжідім — «тух» дедім.

Шаршадым — «ух» дедім.

Қорықтым — «ай» дедім.

Қайғырдым — «эй» дедім.

Таңғалдым — «ой» дедім.

Қуандым — «ха-ха-ха» дедім.

9) Мәтінді тізбектей оқыту және талдау

  • Аққұс махаббат жайлы ән салғанда табиғат қандай күйде болды? Мәтіннен тауып оқыңдар.
  • Аққұс ақтық сәті таяғанда, өлер алдында салған әнін естігенде табиғат қандай күйге түсті? Мәтіннен дәлелдеңдер.
  • «Бар, ұш! Сен азатсың!» деген сөзді қалай түсінесіңдер?

10) Суретпен жұмыс

Ш. Қалдаяқовтың Аққұстың қанатында бейнеленуі — композитордың қайталанбас, дара тұлға екенін меңзейді. Аққұс секілді Шәмші де талай таланттың жолын ашып, өнерін самғатқан тұлға ретінде бағаланады.

11) Шығармашылық жұмыс: сурет салу

«Аққұстың қуанышты әні» тақырыбына сурет салынады (жұмыс барысында әуен қойылады).

12) Суреттер бойынша қорытынды

Оқушылар өз жұмыстарын таныстырып, сурет арқылы мәтіндегі идеяны қалай жеткізгенін түсіндіреді.

13) Қорытынды, бағалау, үй тапсырмасы

Сабақ қорытындыланып, оқушылардың жұмысы бағаланады.

Үй тапсырмасы: «Аққұс туралы аңыз» мәтінін мазмұндау.

Ескерту: қажет материалдар (слайдтар) жүктеледі.