Сара Алпысқызы Бөбек қайырымдылық қорының негізін қалаушы
Сабақтың мақсаты мен құндылықтық бағыты
Бұл тәрбие сағаты Қазақстанның бірінші ханымы, «Бөбек» балалар қайырымдылық қорының Президенті Сара Алпысқызы Назарбаеваның өмір жолын, оның жалпыадамзаттық рухани құндылықтарға бастайтын қайырымдылық қызметін және еліміздегі адамгершілік-рухани білім берудің дамуына қосқан өлшеусіз үлесін түсіндіруге бағытталады. Негізгі идея — жер бетіндегі халықтардың ортақ арманы болған өзара түсіністік пен сыйластықты сақтау қағидасын ұғындыру.
Сонымен бірге «Өзін-өзі тану» әлемінің басты мақсаты — ұл-қыздарымызды өзін-өзі және өзін қоршаған ортаны танып, үйлесімді өмір сүруге баулу. Сара Алпысқызының ұлағатты ұстанымдары арқылы жас ұрпақтың жүрегіне мейірім, бауырмалдық, сүйіспеншілік, махаббат, достық секілді ізгі қасиеттерді дарыту көзделеді.
Көрнекіліктер
- Түрлі түсті қағаздар
- Карточкалар
- Қарындаштар
Әдіс-тәсілдер
- Топтық жұмыс
- Сауалнама
- Сұрақ-жауап
Сабақтың форматы
Сабақ мектептің акт залында қонақтармен және ата-аналармен бірге өткізіледі. Негізгі өзек — Сара Алпысқызы Назарбаеваның мерейтойына арналған тағылымды кездесу.
Кіріспе: тәрбиенің өзекті міндеті
Қазіргі уақытта өскелең ұрпақты тәрбиелеудегі басты мақсаттардың бірі — қоғамға пайдалы, үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге қамқор бола білетін, мемлекетіміздің болашағы үшін жан-жақты дамыған тұлға қалыптастыру.
Осы мақсатты жүзеге асыруда «Бөбек» қорының Президенті Сара Алпысқызы бастамашы болған «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім жобасы еліміздің білім беру мекемелерінде және балабақшаларда тәжірибелік пән ретінде енгізіліп келеді.
Негізгі ой
Баланы мәдениеттілікке, сыпайылыққа, әдептілікке баулу — ата-ананың да, қоғамның да, мектептің де ортақ міндеті. «Өзін-өзі тану» пәні кішіпейілділік, мейірімділік, жанашырлық, тілектестік, сыйластық секілді қасиеттерді дарытып, өзгені тыңдай білуге, көмектесуге және кешірімді болуға үйретеді.
Сара Алпысқызы: өмір деректері мен қызметі
«Даналықтың шыңы — махаббат» десек, балаға деген ұлы сезім Сара Алпысқызының өмірлік ұстанымына айналған. Төменде сабақ барысында талқыланатын негізгі сұрақтар мен жауаптар жүйеленді.
Талқылауға арналған сұрақтар
- 1.Сара Алпысқызы қай жылы, қай жерде дүниеге келді?
- 2.«Бөбек» қоры және SOS – Қазақстан балалар ауылдары қоры қашан құрылды?
- 3.Сара Алпысқызы қандай еңбектердің авторы?
- 4.Еңбегі үшін қандай марапаттарға ие болды?
Қысқаша өмірбаян
- 1941 жылы 12 ақпанда Қарағанды облысы, Қызылжар ауылында дүниеге келген.
- Еңбек жолын қарапайым құрылыс жұмысшысы ретінде бастаған, мамандығы — жоғары білімді экономист.
- Отбасында үш қыз тәрбиелеп өсірген, немере-шөбере сүйген ардақты ана.
Қайырымдылық бастамалар
- 1992 жылдан бастап «Бөбек» республикалық балалар қайырымдылық қорының негізін қалаушы және президенті.
- 1994 жылдан бастап SOS – Қазақстан балалар ауылдары қорының президенті.
- 1999 жылдың наурыз айынан Демография қайырымдылық қоры кеңесінің төрайымы.
Жетім балаларды қорғау
«Бөбек» қоры көмекке зәру, панасыз балаларды қамқорлыққа алып, тәрбиелеуге басымдық береді. Бірінші ханымның бастамасымен жетім балаларды қорғауға қатысты заңнамалық қолдау күшейтіліп, еліміздің өңірлерінде отбасылық үлгідегі балалар қалашықтары мен үміт үйлері ашыла бастады.
Авторлық еңбектері
- 1999: Порфирий Корнеевич Ивановтың «Детка» жүйесін қолданушылардың денсаулығын және адамгершілік тәрбиесін нығайту мәселелері.
- 1999: «Өзіңе жол»: П. К. Иванов ілімін сау тұлғаны тәрбиелеудің әдісі ретінде қарастыру.
- 2001: «Өмір этикасы».
- 2001: «Сүйіспеншілікпен».
Марапаттары мен мойындалуы
- Достық ордені (I дәрежелі), 2001 ж.
- Ш. Айматов атындағы Алтын медаль, 2003 ж.
- «Алтын жүрек» халықаралық сыйлығының лауреаты, 2006 ж.
- БҰҰ–ЮНИСЕФ балалар қорының естелік медалі, 2007 ж.
- ДДСҰ-ның Ихсан Дограмачи атындағы халықаралық сыйлығы.
- SOS–Киндердорф халықаралық қорының Алтын медалі, 1999 ж.
Сабақ барысы: ән, тапсырма, пікір алмасу
«Шаттық шеңбері»: Ана туралы жыр
- Сөзі:
- Ғ. Қайырбеков
- Әні:
- Ш. Қалдаяқов
Әлемнің жарығын сыйладың сен маған.
Даланың әр гүлін жинадың сен маған.
Сен бердің құстардың қанатын самғаған,
Балалық құштарым өзіңе арнаған.
Қайырмасы:
Әлдилеп, аялап өсірген жемісің,
Самал жел, сая бақ құшағың мен үшін.
Есейіп кетсем де мен саған сәби мінезбін,
Көңіліңді көктемдей көзіңнен танимын.
Айтуға борышпын, анашым, жан сырым.
Іздедім сен үшін әлемнің асылын.
Әлемнің байлығын сыйлар ем — кеш мені,
Сыйлар ем ай-күнін — қолыма түспеді.
Топтық жұмыс: шағын эссе
Оқушылар 5–7 минут ішінде төмендегі тақырыптардың бірін таңдап, қысқа эссе жазады:
- «Әлемнің жарығын сыйладың сен маған»
- «Анам үшін мақтанам»
- «Анам — менің ардақты жаным»
- «Анам — асыл қазынам»
Ата-анамен диалог
Оқушылар ойларын ортаға салғаннан кейін, ата-аналарға сөз беріліп, балалар туралы пікірлері тыңдалады.
Ситуациялық сұрақтар: ата-анаға арналған ойлану нүктелері
1) Бала қабілеті байқалса, не істейсіз?
Мүмкіндігінше оның қабілетін дамытуға жағдай жасаған дұрыс. Бойында ашылмаған дарын болуы ықтимал. Зерттеушілердің айтуынша, талай Архимед, Моцарт, Рафаэль секілді дарындар дер кезінде қолдау таппағандықтан, қарапайым өмір кешіп өткен.
2) «Балаңыз басқаларды ұрады» деген шағым түссе?
Алдымен агрессияның себебін тереңнен іздеңіз: өзгеге қол көтеретін бала көбіне өзі ренжіген бала болуы мүмкін. Отбасылық ортада жарақаттаушы фактор бар-жоғын ой елегінен өткізіп, жағдайды талдап, нақты себепке жетуге тырысыңыз.
3) Балаңыз сабақтан қашып, ерте келсе?
Мұндай әрекетті елеусіз қалдырмаңыз. Егер дер кезінде тоқтатпасаңыз, әдетке айналып, кейін күшейе түсуі мүмкін.
4) Бала күнде бірінші сабаққа кешіксе?
Күн тәртібін нақтылап, жауапкершілікті күшейтіңіз. Қажет жерде талапты қатайтуға да болады — тәртіптің шекарасы анық болғанда бала өз орнын тез табады.
Көркем минут
Ата-аналарға арналған «Аналарға қатал қарау — зұлымдық» атты өлең тыңдалады (орындаушы: Тұрған Ақнұр).
Жаттығу: «Ашығын айтсам…»
Балалардың аналарына деген көзқарасын, ішкі ойын байқау үшін аяқталмаған сөйлемдер ұсынылады. Оқушылар оларды шынайы түрде жалғастырады:
Сергіту сәті: «Ыстық орындық»
Тәрбиелік әңгіме
Бірде көп балалы ана ұлдарына жұмбақ жасырады: «Егер бір адам сендерді тоғыз ай “абақтыға” жапса, шыққан соң аузыңа өкпе тықса, арқандап ағашқа таңса — оған не істер едіңдер?»
Үлкендері ашуға беріліп, жаза қолданатынын айтады. Ал кенжесі оларға қарсы пікір білдіреді: «Мен ол адамды аялап, өмір бойы алақаныма салып бағар едім. Өйткені ол — мені жаратушы, жарық дүниеге әкелуші. Тоғыз ай көтеріп, дүниеге әкелдіңіз; қырқынан шыққан соң таза жатсын деп бесікке бөлеп өсірдіңіз».
Бұл ой ана еңбегін түсіну, кешірім мен алғыс сезімін ояту үшін ортаға салынады.
«Жүректен жүрекке»
Ән: «Ай дидарлы анашым».
Қорытынды: ананы ардақтау — адамдықтың өлшемі
Ана — тіршіліктің гүлі, отбасының берекесі, бүкіл адамзаттың тәрбиешісі. Өмірде анаға деген сағыныш пен оның мейірімге толы жылы құшағын аңсамайтын жан сирек. Ананың жүрегі — күннің шуақты сәулесіндей; ал ананың махаббаты — әр перзенттің өміріндегі ең қымбат күш.
Сондықтан ана атына кір келтірмей, ардақтап, құрметтеу — баршамызға ортақ міндет.
Әркімнің ақ жаулықты анасы бар,
Бәрің де ана алдында баласыңдар.
Анасы ақ жаулықты төрде отырса,
Ұяда береке бар, жарасым бар.
Құрметті қонақтар, ата-аналар, оқушылар! Осымен «Алтын жүрек анамыз» атты ашық тәрбие сағатымыз аяқталды. Сау болыңыздар!