Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Қазалы ауылы, 100 орта мектебінің 10 - сынып оқушысыӘнуарбек Шахноза ӘлішерқызыЖетекшісі:география пәнінің мұғаліміҚожамұратов Серік ИгілікұлыТақырыбы
Тақырып
Шығыс жастарының жалынды жетекшісі Ғани Мұратбаевтың өмір жолы
Кіріспе
Әрбір тарихи кезең өзіне сай көсемдерін, шешендерін, батырларын және бастаушыларын іріктейді. Олар қоғамдық өмірдің тар жол, тайғақ кешулерінен табандылықпен өтіп, жалындай жанып, жұлдыздай жарқырап, келешек мәселелерін елінің, жерінің, туған халқының мәңгілік мүдделерімен байланыстыра біледі.
Отан болашағы алдындағы жан-жақты жауапкершілік, адамгершілік, ақыл-парасат, қажырлы қайрат және шебер ұйымдастырушылық қабілет танытқан тұлғалар тарих төрінде де, халық жадында да сақталады. Қазақ халқының сондай алып тұлғаларының бірі — Ғани Мұратбаев.
Ғани Мұратбаев — Қазақстан мен Орталық Азия жастарының жалынды жетекшісі, Шығыс жастарының ұйымдастырушысы ретінде кеңінен танылған қоғам қайраткері. Ол өз бойындағы жігер мен парасатты шығыс халықтарының кемел келешегіне арнады.
1. Ғани Мұратбаевтың өмір жолы
Шығыс жастарының жалынды жетекшісі Ғани Мұратбаев Қазалының қасиетті топырағында, қазіргі өз атымен аталатын ауылда, Мұратбай болыс әулетінде 1902 жылғы 3 маусымда дүниеге келді.
Кеңес дәуірінде Ғани «жарлы-жақыбай отбасында туған» деп жазылып келді. Алайда Қазалының көнекөз қариялары мен шежірешілерінің айтуынша, Мұратбайдың ұзақ жылдар бойы болыс болып, ел билеген парасатты адам екені тәуелсіздік жылдарынан бастап ашық айтыла бастады.
Отбасы және балалық шағы
Ғанидың әкесі Мұратбай ол төрт жасқа толғанда қайтыс болады. Ғани ер жеткенше әкеден қалған азды-көпті мал-дүние таусылып, отбасы тұрмысы тек күнкөріс деңгейінде қалыптасады.
Білімге жол
Анасы Батима баласының зеректігін байқап, оны 9 жасында көп қиындықпен Қазалы қаласындағы орыс-қазақ аралас мектебіне (қазіргі Горький атындағы №16 мектеп) оқуға береді.
1916 жылы анасы Батима қайтыс болып, Ғани небәрі 14 жасында жетім қалады. Мектепті үздік бітірген ол орысша сауатын жетілдіріп, 1914–1917 жылдары Қазалыдағы орыс бастауыш училищесінде оқиды. Ақпан және Қазан төңкерістері тұсында түрлі саяси жұмыстарға да араласады.
Училищені бітірген соң, 1917–1918 жылдары Қазалыда Кеңес өкіметі алғаш құрылған кезеңде Ғани Мұратбаев революциялық комитет мүшелігіне қабылданып, оның құрамында белсенді еңбек етеді.
2. Жалынды жас ғұмыр
Ел екіге жарылып, төңкеріс толқыны күшейген шақта Ғанидың демократиялық көзқарасы қалыптаса бастады деуге негіз бар. Дегенмен, білімге құштар жас 1918 жылы Қазалыдан Ташкентке келіп, қазақ-қырғыз училищесіне оқуға түседі. Бұл оқу орны 1920 жылдан бастап Халық ағарту институты атанды.
1919 жылы Ғани Мұратбаев жастар ұйымына мүшелікке қабылданады. Осы күннен бастап оның жалынды өмірі жастар ісімен тығыз байланыста өрбіді. Саяси сана-сезімі мен өмірге көзқарасы жағынан көптеген құрдастарынан озық болған ол комсомолдың алдыңғы қатарлы белсендісі, жастар жұмысын үлгілі ұйымдастырушылардың біріне айналды.
Қоғамдық қызметінің өзегі
- 1916 жылғы және одан кейінгі оқиғалардың салдарынан аштық пен жалаңаштыққа ұшыраған Түркістан республикасы тұрғындарының жетім балаларын интернаттарға, балалар үйлеріне және мектептерге тарту ісіне белсене араласуы.
- Түркістан әскери кеңесінің саяси басқармасының басшысы В. В. Кубышовтың назарын аударып, Қызыл армия қатарына шақырылған түрлі ұлт жастары арасында саяси үгіт-насихат жұмыстарына тартылуы.
- Училище комсомолдары тарапынан ұйым хатшысы болып сайланып, қалалық және уездік комитеттерде қызмет атқаруы.
Бірер жыл қалалық, уездік комитеттерде жұмыс істегеннен кейін, Ғани Жетісу аймағындағы педагогикалық курстарда сабақ беру мақсатында Верный қаласына жіберіледі. Осы бағытта ол Жетісу облысында мұғалімдер даярлайтын курстардың ұйымдастырылуына да үлес қосады.
Қысқасы, комсомол ұйымы жұмысының жандануына Қазалының түлегі, Шығыс жастарының жалынды жетекшісі атанған Ғани Мұратбаевтың ықпалы зор болды.
Қорытынды
Ғани өз заманының тынысын дәл танып, уақыт толқынымен қатар жүзе білген асқақ ойлы, ер мінезді өрен еді. Ол елдің жоғын жоқтады, халқымен бірге мұңайды, бірақ болашаққа сенімін жоғалтпады.
Аққан жұлдыздай аз жасап, артына мол рухани мұра қалдырған Қазақстан мен Орталық Азия жастарының жалынды жетекшісі, көрнекті қоғам қайраткері, ағартушы-демократ Ғани Мұратбаевтың ел мүддесі үшін жасаған жанқиярлық еңбегі — бүгінгі ұрпаққа үлгі-өнеге.
Түйін
Тарихта қалатын тұлға — халқының болашағына қызмет еткен тұлға. Ғани Мұратбаевтың өмір жолы осы қағиданың айқын дәлелі.
Пайдаланылған әдебиеттер
- «Ортаймаған қазаны — Қасиетті Қазалы», 1998 жыл.
- «Ғани тағылымы», 2008 жыл.
- «Мен Ғанимын», 2007 жыл.
- «Тұран-Қазалы», «Сыр бойы» газеттері.
Туған жері
Қазалы
Қасиетті Сыр өңірінің тарихи топырағы.
Қызметі
Жастар жетекшісі
Ұйымдастыру, ағарту, қоғамдық жұмыс.
Мұрасы
Үлгі-өнеге
Жауапкершілік пен елге қызмет етудің өлшемі.
Ескерту: Мәтін орфографиясы мен тыныс белгілері өңделіп, стильдік тұрғыдан ықшамдалды.