Евклид және оның негіздері Александриялық ұлы математикатердің алғашқы қарлығашы Евклид еді
Евклид және оның негіздері
Александриялық ұлы математиктердің алғашқы қарлығашы — Евклид. Ол біздің заманымызға дейінгі III ғасырдың басында Александрияға шақырылып, сол жерде математикадан сабақ берді. Евклидтің өмірі туралы дерек өте аз: бізге жеткені — көбіне аңыздар мен қысқа хабарлар ғана.
Негізгі факт
Евклид б.з.д. III ғасырдың басында Александрияда математикадан дәріс оқыды.
Неге маңызды?
Ғылым тарихында ол ең алдымен «Негіздер» еңбегінің авторы ретінде бағаланады.
Екі аңыз
Евклид туралы екі әйгілі аңыз сақталған. Біріншісі Птоломей патшаның сұрағымен байланысты: «Геометрияны бейнетсіз, оп-оңай үйренудің жолы бар ма?» дегенде, Евклид «геометрияда патшалар үшін айрықша жол жоқ» деп жауап берген делінеді.
Птоломейге жауап
«Геометрияда патшалар үшін айрықша жол жоқ.»
Екінші аңызда бір шәкірт Евклидтен: «Геометрияны оқу не пайда береді?» деп сұраған екен. Сонда Евклид қызметшісін шақырып: «Оқудан пайда тапқысы келіп тұр екен, мына балаға үш теңге беріңдерші», — депті.
Шәкіртке жауап
«...мына балаға үш теңге беріңдерші.»
Еңбектері
Евклид математикамен қатар физика, астрономия және музыка салалары бойынша да бірнеше еңбек жазған оқымысты. Оның шығармаларының ішінде атақты «Негіздер» еңбегінен бөлек мына еңбектер аталады:
- «Берілгендер»
- «Оптика»
- «Катоптрика» (айналар теориясы)
- Sectio canonis (музыка теориясы)
- «Феномендер» (теориялық астрономия)
Қорытынды
Дегенмен ғылым тарихында Евклид ең алдымен «Негіздер» («Начала») деп аталатын математикалық еңбектің авторы ретінде кеңінен танылды.