Ертегідей болған әйбат Әліппе қош бол
Өтетін орны мен авторы
Өңір / аудан / елді мекен
Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Сағыз селосы
Ұйымдастырушы
Адилова Мейрамгүл Қалыбайқызы
Тақырыбы
Қош бол, әйбат Әліппем!
Түрі
Ертеңгілік (ертегі желісінде)
Көрнекілігі
Шарлар, қима әріптер, ұлағатты сөздер жазылған плакаттар және қосымша безендіру материалдары
Мақсаты
- Оқушылардың әліппеден алған білімін көрсету: әріптерді меңгеруі мен өнерін көпшілік алдында таныта білуіне жағдай жасау.
- Білімге, кітап оқуға деген сүйіспеншілігін арттыру.
- Ойлау қабілетін дамыту, сөздік қорын байыту.
Кіріспе: Әліппемен қоштасу — жүрекке жақын мереке
Құрметті ата-аналар, ұстаздар, оқушылар! Бүгін сіздер ана тілінің ғажайып әрі шынайы әлеміне бала жүрегін жетелейтін, оқуға-білімге құштарлықты оятатын қасиетті кітап — Әліппемен қоштасу ертеңгілігіне жиналып отырсыздар.
Осыдан небәрі төрт ай бұрын ғана мектеп табалдырығын жаңа аттаған, кіп-кішкентай жүректері лүпілдеп тұрған бүлдіршіндер алғаш оқулығын құшақтай келіп, Әліппенің әр бетін қызыға парақтаған еді. Ал бүгінде олар ойы толысып, оқулықтағы 42 әріпті жатқа біліп, кез келген әңгіме мен ертегіні өз бетімен оқи алатын деңгейге жетті.
Сахналық ой
Бүгінгі кеш — балалардың алғашқы оқу жолындағы ең маңызды белесінің бірі: Әліппеге алғыс айтып, Ана тіліне қадам басу.
Ендеше, қимай-қимай қоштасқалы тұрған балғындардың осы күнге дейінгі қадамдарын ертегі-жыр ғып өріп, назарларыңызға ұсынайық.
Ертегі басталады: «Мектеп патшалығы»
«Тыңда, халқым, ертегі — ертегі сыр шертеді…» Бүгінгі заманда, жер шары деген ғаламда балаларға білім беретін Мектеп патшалығы өмір сүріпті. Ол патшалықты №9 орта мектеп деп атаған екен.
Патшалықты білімді басшы басқарыпты, ал оқу ісін үйлестіретін уәзірлер мен тәрбиеге жауапты ақылман жандар да болыпты. Сарайда өз ісінің шебері, білім беру ісінде үздік ұстаздар қызмет етіпті.
Сол патшалықтағы №1 сарайға кіре алмай именіп тұрған балаларды оқу ісі меңгерушісі Адилова Мейрамгүл Қалыбайқызы деген ұстазға табыстапты. 1 қыркүйектен бастап ол ұстаз 18 баланы бауырына басып, алаңсыз білім алсын деп қамқорлығына алыпты.
Күндердің күнінде сол балалар білім жолына есік ашқан Әліппені тәмамдап, енді Ана тілі оқулығына қол созыпты. Сөйтіп, сүйікті Әліппесіне алғыс айту үшін ұстаздары мен ата-аналарын мерекелік кешке шақырыпты.
Кішкентай сиқыршының келуі
«Бүгін күн қандай тамаша! Табиғат ана жер бетіне жылуын төгіп тұрғандай…» — деп кішкентай сиқыршы қуаныпты. «Сиқырлы таяғым бүгін қандай ғажайып көрсетер екен?»
Сол сәтте шар жарылып, сол жақтан жүргізуші шығады. Ол сиқыршыға №9 мектепте ерекше той өтетінін айтып, 1 «Ә» сынып оқушыларының Әліппемен қоштасатынын жеткізеді.
Жүргізушінің құттықтауы
Армысыздар, ұстаздар, асыл жандар!
Қош келіпсіздер, ақ жаулықты аналар!
Қош келіпсіздер, өр тұлғалы әкелер!
«Не үйрендік, не білдік — қане, ортаға салайық!»
Сұрақ-жауап: ең қымбат кітап
Жүргізуші сұрағы
«Іші толған әріпке, болашаққа жарық не?»
Балалардың жауабы
«Әліппе!»
Осылайша, ортаға ең қымбат, ең сүйікті кітап — Әліппе шақырылады. Бірақ сахнаға күтпеген кейіпкер келеді…
Кедергі: Мыстан кемпірдің сынағы
Әліппені шақырған сәтте ортаға Мыстан кемпір шығып: «Мен Әліппені тығып қойдым. Егер өнерлеріңді көрсетсеңдер — босатамын», — дейді. Балалар тайсалмай, тақпақтарын оқып, білімін көрсетеді.
Балалардың алғысы (үзінділер)
«Таныстырған 42 әріппен, қош бол, менің қасиетті Әліппем…»
«Білімге жолды бастаған Әліппем, саған мың алғыс!»
«Бар кітапқа бас болған Әліппе — ғылым анасы.»
Мыстан кемпір балалардың өнеріне риза болып, Әліппені босатады. «Енді білімдеріңді Әліппенің өзіне көрсетіңдер», — дейді.
Әліппенің сахнаға шығуы және баспа хаты
Әліппе ортаға шығып, балалар мен ата-аналарға сәлем беріп, өзінің міндетін еске салады: сауат аштыру, әріп үйрету, оқуға баулу. «Бүгін маған білімдеріңді көрсетіңдер», — дейді.
«Атамұра» баспасынан келген хат (мазмұны)
Екінші тоқсан артта қалып, оқушылар әйбат Әліппемен қоштасуға жақындағаны айтылып, олардың жақсы оқып, елін-жерін сүйетін азамат болып өсетініне сенім білдіріледі. Сонымен бірге Ана тілі оқулығымен де дәл солай дос болуға шақырылады: «Ана тілін ренжітпеңдер!»
Одан әрі оқушылар әріптің, дыбыстың қасиетін, кітаптың қадірін жырлап, өлеңдерін оқиды. Кештің әсері бір-ақ ойға әкеледі: Әліппе — білімге бастар алтын көпір.
Ойын бөлімі: жұмбақ шешіп, «ӘЛІППЕ» сөзін құрау
Кішкентай сиқыршы жұмбақ жасырып, әр дұрыс жауаптан бір әріп шығатынын айтады. Балалар мұқият тыңдап, шешуін табады. Нәтижесінде бір мағыналы, бір киелі сөз құралады:
Нәтиже
ӘЛІППЕ
Әріптердің өзі де «сыр шертеді»: балалар «Ә», «Л», «І», «П», «П», «Е» әріптеріне арналған шағын жолдарды кезекпен айтып шығады.
Үш оқушы Әліппеге қарап тұрып, кітаптың адам өміріндегі орнын — құмарлықты арттыратын, дүниенің есігін ашатын қымбат серік екенін тебірене жеткізеді.
Келесі қадам: «Ана тілі»мен табысу
Әліппе балаларға алғысын айтып, қоштасар сәттің жақындағанын сездіреді. «Енді сендермен достасуға Ана тілі асығып келеді», — дейді. Балалар Ана тілімен сәлемдесіп, көп оқуға уәде береді: «Оқимыз, оқимыз!»
Ана тілі туралы ойлар (үзінділер)
«Анам алғаш осы тілде бесік жырын жырлаған…»
«Ана тілім — әлдилеген әнім, ана тілім — демім, ана тілім — жаным.»
«Ана тілің — бостандығың, теңдігің; ана тілің — мақтанышың, елдігің.»
Ана тілі балалардан: «Осы Әліппеден сауаттарыңды ашқан кім?» — деп сұрайды. Жауап біреу-ақ: Ұстаз.
Ұстазға тағзым
Балалар ұстаздың мейірімі мен еңбегін жыр жолдарымен жеткізіп, соңынан «Ұстазым» әнін орындайды.
Ата-аналарға арналған ойын: әріптен басталатын жауап
Бұл кеште ата-аналар да балалардың қуанышына ортақтасады. Жүргізуші ортаға 5 ата-ананы шақырып, шағын ойын ұсынады: ата-аналарға Ж, Қ, А, О, Т әріптері беріледі. Қойылған сұрақтарға тек сол әріптерден басталатын сөздермен жауап беру керек.
Ойын сұрақтары
- Балаңыздың аты кім?
- Балаңыздың досы кім?
- Балаңыз қандай?
- Балаңыз қандай тамақты жақсы көреді?
- Балаңыз бос уақытында немен айналысады?
Ойын соңында жүргізуші қатысушыларға алғыс айтып, кештің ең әсерлі тұсына — қоштасу сөзіне жол береді.
Қорытынды: қоштасу және ақ тілектер
Әліппенің өсиеті
«Алдағы уақытта жақсы оқыңдар. Ата-аналарыңды, ұстаздарыңды тыңдаңдар. Менің досым Ана тілін ренжітпеңдер — оқыңдар», — дейді Әліппе.
Балалар өз өнерін ән мен бимен жалғайды: «Қаражорға», «Атамекен», «Айгөлек». Кештің соңында жүргізуші: «Қош болып тұр, Әліппе, анамдайсың…» — деп жүрекжарды қоштасу сөзін айтады.
Хормен
Қош бол, әйбат Әліппе!
Әліппе: «Сау болыңдар, жас достар!»
Мұғалім қорытынды жасап, ертегінің аяқталғанын айтады: «Ертегідей болған әйбат Әліппе — қош бол! Армысың, аяулы Ана тілі!» Соңында ата-аналардың тілегі тыңдалады — жүректен шыққан жақсы сөз жүректерден орын алсын.