Қазақша рефераттар

Тәрбие сабағының міндеттері

Тәрбие сабағы (3-сынып)

Бұл материал оқушыларға тұмаудың не екенін түсіндіруге, оның таралу жолдарын ұғындыруға және алдын алу дағдыларын қалыптастыруға арналған.

Тақырыбы

Тұмау

Сабақ түрі

Жаңа материалды игеру сабағы

Әдісі

Түсіндіру әдісі

Мақсаты мен міндеттері

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға тұмау туралы түсінік беру, оның адам ағзасына әсерін түсіндіру және аурудың алдын алу жолдарын үйрету. Оқушыларды спортқа, еңбекке, тазалыққа баулу арқылы салауатты өмір салтын қалыптастыру.

Сабақтың міндеттері

  • Оқушыларды салауатты өмір сүруге шақыру.
  • «Дені саудың – жаны сау» ұстанымы арқылы ойлау қабілеттерін дамыту.
  • Тұмаудың алдын алу тәсілдері туралы ескертіп, болашақта аурудың алдын алуға дағдыландыру.

Сабақтың барысы

  • Ұйымдастыру кезеңі: оқушылармен сәлемдесу.
  • Сабаққа назар аударту, тақырыпқа кіріспе жасау.

Тұмау дегеніміз не?

Тұмау — өте кең таралған жұқпалы ауру. Ол жылдам тарайтындықтан, бір мезетте көптеген адам ауыруы мүмкін. Тұмаудың атауы француз тіліндегі grippe (жаулап алу) сөзінен шыққан. Шынында да, бұл індет ірі қалаларды ғана емес, тұтас елді немесе құрлықты қамтуы ықтимал.

Қоздырғышы

Бірнеше түрлі вирустар. Ауру 2–3 жыл сайын қайталанып, әр жолы басқа вирус себеп болуы мүмкін.

Маңызды ескерту

Тұмауды жеңіл ауру деп қарау — қате әрі қауіпті. Уақтылы емделмесе, асқынуларға әкелуі мүмкін.

Инфекция көзі

Ауру адам. Вирус көбіне тыныс жолдары арқылы таралады.

Таралу жолдары

Тұмау науқас адамнан сау адамға ауа арқылы жұғады. Ауру адам сөйлегенде, жөтелгенде немесе түшкіргенде, сілекейдің ұсақ тамшыларымен бірге вирус ауаға тарайды да, сау адамның тыныс жолдарына түседі. Тұмау жоғарғы тыныс жолдарын қатты зақымдауы мүмкін.

Неге тез тарайды?

Қоғамдық көлікте, мектепте, көпшілік орындарда бір рет түшкірудің өзі сол күні-ақ ондаған, тіпті жүздеген адамның жұқтырып алуына жеткілікті болуы мүмкін. Ауруды елемей жұмысқа немесе сабаққа бару індеттің күшеюіне әсер етеді.

Алғашқы белгілері

Белгілер қашан байқалады?

Тұмаудың алғашқы белгілері 1–2 күн ішінде, кейде бірнеше сағаттың өзінде байқалып, ауру кенеттен басталады.

Негізгі белгілері

  • Қалтырау, дене қызуының 38–40°С-қа дейін көтерілуі.
  • Бас ауруы, кейде жүрек айну немесе құсу.
  • Әлсіздік, тершеңдік, бұлшықет пен буындардың сырқырауы.
  • Мұрынның бітелуі, қан қысымының төмендеуі.
  • Тамақтың жыбырлауы, жөтелдің пайда болуы (көбіне кейінірек байқалады).
  • Құрғақ жөтел 2–3 күннен кейін күшеюі мүмкін; ауыз-мұрын маңы қызарып, ашытады.

Қауіп тобы

Тұмау әсіресе жас балалар мен қарт адамдар үшін қауіпті. Қорғаныс қабілеті төмен болғандықтан, қатар жүретін басқа аурулар тұмаудың әсерінен асқынуы мүмкін.

Асқынуы және тарихи дерек

Асқынуы мүмкін жағдайлар

Егер науқас төсекте жатып емделмесе, ауру асқынып, өкпенің қабынуына немесе ми қабығының қабынуына дейін жеткізуі ықтимал. Сондықтан тұмауды жеңіл-желпі ауру деп бағаламау керек.

1918–1920 жылдардағы індет

1918–1920 жылдары болған «испан тұмауы» індеті кезінде дүние жүзінде шамамен 25 миллион адам қайтыс болған. Қазіргі таңда тұмаудан қайтыс болу сирек кездеседі, өйткені емдеу және асқынудың алдын алу тәсілдері дамыған. Дегенмен, вирустардың тез өзгеруі мен таралуы күресті әлі де қиындатады.

Маңызды қағида

Алғашқы белгілер байқалған сәттен бастап дәрігер шақырып, емді уақытында бастау қажет. Ауруды елемей жұмысқа немесе мектепке бару айналаңыздағы адамдарға инфекция жұқтыру қаупін арттырады.

Тұмаудың алдын алу жолдары

Алғашқы қадамдар

  • Алғашқы белгілер білінсе, төсек режимін сақтап, дәрігер шақыру.
  • Көпшілік орындарға баруды шектеу.
  • Науқасқа күтім жасайтын адам 4–6 қабат дәке маска тағуы.
  • Мұрын ішіне оксолин майын жағу ұсынылады.

Үй жағдайында күтім

  • Мүмкін болса, бөлек бөлмеде жату; қажет жағдайда төсек орнын шымылдықпен бөлу.
  • Ыдыс-аяқты бөлек ұстау.
  • Тамақты жылы орау, сұйықтықты көбірек ішу (лимон қосылған шай, көк шай, ыстық сүт, минералды су).
  • Пияз қабығының қайнатпасы, сарымсақ тұнбасы және емдік өсімдіктерді қолдану (мүмкіндігінше дәрігер кеңесімен).

Бөлме тазалығы

Еденді хлорлы әк ерітіндісі қосылған сумен жүйелі сүрту.

Бөлмені әлсін-әлсін желдетіп отыру.

Температураны 18–20°С шамасында ұстау.

Қалпына келу

Дәрігерге дер кезінде қаралып, тағайындалған емді дұрыс орындаса, әдетте 3–4 күннен кейін дене қызуы төмендеп, жағдайы жақсара бастайды. Одан кейінгі 3–4 күн ішінде толық айығып кетуі мүмкін.

Қалай болғанда да, тұмауды жеңіл ауру деп қарауға болмайды — бұл қағиданы әркім есте ұстауы керек.

Қорытындылау (сұрақ-жауап)

  1. Тұмау ауруының инфекция көзі кім болып саналады?
  2. Тұмаудың алғашқы белгілері қашан байқалады және науқастың күйі қандай болады?
  3. Тұмаудан сақтану жолдары қандай?