Қазақ тілі 5 сыныпСабақтың тақырыбы
Сабақ тақырыбы: Көнерген сөздер (5-сынып)
Бұл сабақта оқушылар көнерген сөздердің мағынасын ашып, оларды сөйлем ішінде тура және ауыспалы мағынада қолдануды үйренеді. Сабақ интерактивті ойын форматына құрылған: «Алтын Ордаға сапар» арқылы оқушылардың қызығушылығы артып, тілдік дағдысы дамиды.
Сабақтың түрі
«Алтын Орда» интерактивті ойын сабағы
Көрнекілік
- Электронды оқулық (авторлық)
- Интерактивті тақта
- Ойынға арналған анимациялық суреттер
- Дыбысты жауаптар мен бейнежазбалар
Әдіс-тәсілдер
- Түсіндіру
- Ойын түріндегі ауызша тапсырмалар
- Сурет бойынша жұмыс
- Жазбаша жаттығулар
- Ауызша әңгімелеу
- Сұрақ-жауап
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға көнерген сөздер туралы ізденіс жасата отырып, олардың мағынасын ашуды үйрету. Көнерген сөздерді сөйлем ішінде тура және ауыспалы мағынада қолдануға дағдыландыру. Көнерген сөздердің түрлерін меңгерту.
Дамытушылық
Сөз мағынасын талдау, сурет бойынша сөз атауларын табу, өз бетінше іздену арқылы оқушылардың ойлауын дамыту. Тілдік танымын кеңейтіп, қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік
Ана тілін сүюге, сөздік қордың бай мұрасын еркін пайдалануға баулу. Ұлттық дәстүрден нәр алып, елжанды, жауапты азамат болып қалыптасуына ықпал ету.
Болжамды нәтиже
Сабақ соңында оқушылар көнерген сөздерді мағынасына қарай талдап, түсіндіріп бере алады; көнерген сөздердің түрлеріне қатысты тілдік дағдысы қалыптасады; сауатты әрі ізденімпаз тұлға ретінде дамиды.
Оқыту бағыты
Сабақ барысында электронды оқулықтан мәтінді оқыту және тыңдату арқылы тақырыптың негізгі ұғымдары бекітіледі.
Сабақ барысы: «Алтын Ордаға сапар»
Сабақ ойын желісімен өтеді: оқушылар «тас түйін» жиналып, сарбаздарша нық қадаммен Алтын Ордаға бет алады. Бұл тәсіл сабаққа назарды шоғырландырып, оқу үдерісін белсенді етеді.
1) Ұйымдастыру
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, сапар идеясы арқылы мотивация қалыптастыру.
Сұрақ: «Алтын Орда» деген не?
Тарихпен байланыс орнатылып, қысқаша пікір алмасу жүргізіледі.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Өткен материалды қайталау сұрағы арқылы ойлау бағытын нақтылау.
Сұрақ: Бірдей сөздерден әр түрлі сөйлем шығуының себебі неде?
Жауап өзекке тіреледі: ойдың өзгеруі және қосымшалардың жалғануы.
3) Жаңа сабаққа кіріспе
«Өткенге көз салып, алға жылжу» қағидасы арқылы жаңа тақырыпқа жұмылдыру.
Бүгінгі тақырып: Көнерген сөздер
Мақсат: көнерген сөз және оның түрлерін меңгеру, сөйлеуде орынды қолдану.
Мағынаны ашу: «Тас қақпа» кезеңі
Оқушылардың Алтын Ордаға барар жолында «тас қақпа» кездеседі. Бұл кезеңде М. Әлімбаевтың ақ тілегімен берілген сауалдар негізінде көнерген сөздердің мағынасы анықталады. Тапсырма алдын ала берілген: сөздердің мәнін ата-әжеден сұрап келу. Осылайша сабақ отбасылық байланыс пен өздігінен ізденуді қатар дамытады.
Көнерген сөздер сөздігі (ойынға арналған)
Оқушылар сөздерді өлеңдетіп айтып жауап береді. Интерактивті тақтада әр сөздің үстін басқанда суреті ашылады. Соңғы сөз айтылғанда қақпа ашылып, музыка қосылады.
Сөздер мен түсіндірмелері
- Тұқылдық — сиыр мүйізі.
- Мұрақ — хандардың қалпағы.
- Наруан — түйе жүнінен тоқылған кілем.
- Созақ — садақтың адырнасы.
- Ғалисан — өнерлі, «сегіз қырлы, бір сырлы» жігіт.
- Баран — қара түс.
- Пыран — батырдың сауыты.
- Сұмқұла — арам шөп.
- Сәру — шынар тұқымдас ағаш.
Келесі қадам
Көнерген сөздерді мағынасына қарай талдап, сөйлем құрастыруға көшу: әр оқушы кемінде екі сөзді таңдап, бір сөйлемде тура мағынада, бір сөйлемде ауыспалы мағынада қолданады.