Сауаттылықты сапалы дамыту

Функционалдық сауаттылықты дамыту бағыты Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011–2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында айқын көрсетілген. Бағдарламаның басты мақсаты — жалпы білім беретін мектептерде зияткерлік, дене және рухани тұрғыдан дамыған азамат қалыптастыру және оның үнемі өзгермелі әлемде әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыру.

Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан – 2050» стратегиясындағы Жолдауында бәсекеге қабілетті, дамыған мемлекет болу үшін сауаттылығы жоғары елге айналу қажеттігі атап өтілді. Қазіргі әлемде жаппай сауаттылықтың өзі жеткіліксіз: азаматтар ең озық жабдықтармен, заманауи өндірістерде жұмыс істеуге үнемі дайын болуы тиіс.

Сондай-ақ балалардың және жалпы жас ұрпақтың функционалдық сауаттылығына ерекше көңіл бөлу қажет. Бұл — олардың қазіргі заманға бейімделуі үшін аса маңызды шарт.

«Функционалдық сауаттылық» ұғымы өткен ғасырдың 60-жылдары ЮНЕСКО құжаттарында пайда болып, кейін кең қолданысқа енді. Бұл түсінік білім берудің тұлғаны қалыптастырудағы әлеуметтік бағдарын білдіреді.

Тез өзгеретін әлемде функционалдық сауаттылық — оқушының әлеуметтік, мәдени, саяси және экономикалық қызметтерге белсенді қатысуына, сондай-ақ өмір бойы білім алуына ықпал ететін базалық фактор.

Ресми деректерде мектеп жасындағы балалардың едәуір бөлігі әдеби мәтінді түсінуге қиналатыны көрсетіледі. Кей жағдайда оқушы мектепте білім алса да, практикалық қызметте қарапайым жазбаша үлгімен жұмыс істеуде қиындыққа тап болады.

Қазақ маманы С. Раевтың пікірінше, сауатсыздықтың алдын алу ерте жастан басталады. Әсіресе 1–3 сынып аралығында оқу мен жазуға баулу кезеңі шешуші мәнге ие. Егер үшінші сынып оқушысы кітапханаға бармаса, оқулықтан басқа кітап оқымаса, оқу мәдениеті қалыптаспай, болашақта функционалдық сауаттылыққа кедергі тууы мүмкін.