Дарындылық бала бойындағы асқан алғырлық, зеректік

Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Қазалы ауылы №100 орта мектебінің бейнелеу өнері және сызу пәні мұғалімі Есіркеев Қайрат Еленбайұлы

Тақырып: Дарындылықты анықтау мен қолдау технологиясы

I. Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі

Бүгінгі уақыт талабы — мәдени деңгейі жоғары, шығармашылық қабілеті дамыған шәкірт тәрбиелеу. Оқушылардың ішкі әлеуетін әрдайым бірден байқау оңай емес; сондықтан олардың іскерлік дағдыларын, білімге құштарлығын және талап-жігерін жүйелі түрде жетілдіру қажет. Өйткені адамгершілігі мол, иманды, тәрбиелі оқушы — кез келген мемлекеттің басты байлығы.

Сыныптағы оқушыларды шартты түрде үш топқа бөлуге болады: ерекше қабілетті, орташа деңгейдегі және үлгерімі төмен оқушылар. Бұл — қабілеттердің әркелкілігінен туындайтын табиғи құбылыс. Осы тұста «Ерекше қабілетті оқушы деген кім?» деген сұрақ өзекті.

Ерекше қабілетті оқушының сипаты

Негізгі белгілер

Өз ойын еркін әрі сауатты жеткізеді.
Талдау жасайды, дәлел келтіріп қорғай біледі.
Тапсырманы терең түсініп, тың идея ұсынады.

Маңызды қыр

Ерекше қабілетті оқушы көбіне мұғалімнің сенімді көмекшісіне айналады: ұйымдастыруға атсалысады, сыныптастарын ынталандырады, жаңа бастамаларға серпін береді.

Ғылыми зерттеулерде талантты балалардың биохимиялық және электрлік белсенділігі жоғары болатыны айтылады. Олардың миы қабылданған ақпаратты жылдам өңдеуге бейім. Сонымен бірге ерекше қабілеттілік тек туа біткен қасиет емес: ол тәрбие мен білім арқылы қалыптасып, қоғамдағы орта әсерімен дамиды.

Ұстаздың кәсіби міндеті

Жас жеткіншектің бойындағы табиғат берген дарынды танып, оны әрі қарай дамытуға бағыт беру — күрделі әрі жауапты жұмыс. Сондықтан оқушылардың ғылыми-зерттеу жұмыстарына қызығуын ояту, шығармашылық қабілетін дамыту, қазіргі техниканы сауатты пайдалану мәдениетін қалыптастыру — ұстаздың негізгі міндеттерінің бірі.

XXI ғасыр мұғалімі білім берудің ұлттық моделіне өту үдерісінде оқыту мен тәрбиенің соңғы жетістіктерін меңгерген, педагогикалық-психологиялық диагностиканы қолдана алатын, қалыптасқан үйреншікті тәсілдермен шектелмей, тәжірибеде өзіндік жолын қалыптастыратын шығармашыл зерттеуші болуы тиіс.

Қадыр Мырзалиевтің «Елдігің тарихыңды зерттеуден басталады» деген сөзі шәкірттерді тарихи саналы, құқықтық тәрбиелі азамат етіп қалыптастырудың маңызын айқындайды. Оқушының қабілетін дамыту, дарын көзін ашу — ұстаздың қасиетті парызы.

Негізгі ұғымдар: дарын және дарындылық

Дарын — адам бойындағы асқан талант, ерекше қабілет. Дарынды бала — осы ерекше қабілеттің иесі. Дарындылық — алғырлық пен зеректіктің, қабылдау мен ой қорыту жылдамдығының айқын көрінісі.

Табиғи дарынды баланы күтіп отыру жеткіліксіз. Қоғам мен мектептің міндеті — қабілеті байқалған оқушыны дер кезінде танып, қолдап, оның әлеуетін ашуға жағдай жасау. Дарынды балаларды іздеу, тәрбиелеу және оқыту — бүгінгі таңда ауадай қажет іс.

Жобаның мақсаты

Дарындылықты анықтау және қолдау жолдарын зерделеу.

Жобаның міндеттері

Дарынды балалар мәселесіне қатысты философиялық, психологиялық, педагогикалық және әдістемелік әдебиеттерді зерделеу.
Ғылыми әдебиеттерді сараптау негізінде дарынды балалардың сипаттамасын беру.
Балалардың дарындылық қасиеттерін анықтауға арналған түрлі әдістемелерді жинақтау.
Дарынды балаларды оқытудағы инновациялық технологияларды жалпылау.

Күтілетін нәтижелер

Дарынды балалар мәселесіне қатысты әдебиеттер жүйелі түрде қарастырылады.
Сараптама нәтижесінде дарынды балаларға тән ерекшеліктер сипатталады.
Дарындылықты анықтауға арналған әдістемелер жинақталады.
Оқытудың инновациялық технологиялары жүйеленіп, ұсыныстар қалыптастырылады.

II. Жобаның негізгі мазмұны

1) Теориялық негіздеме

Баланың жас ерекшелігіне қарай белгілі бір іс-әрекетке бейімділігі ерте кезеңнен-ақ байқалады. Бейімділік — адамның белгілі бір әрекетке бет бұруы, қызығушылығының алғашқы белгісі. Сондықтан бала кезінде көзге түсетін бейімділік келешектегі қабілеттіліктің көрсеткіші болуы мүмкін.

Анықтамалар

Ерекше қабілеттілік: Белгілі бір әрекет саласында жоғары жетістікке жеткізетін қабілет дамуының жоғары деңгейі.
Нышан: Қабілеттің дамуына негіз болатын анатомиялық-физиологиялық алғышарт.
Қабілет: Тұлғаның кез келген іс-әрекетті табысты орындауына мүмкіндік беретін психологиялық ерекшелік.

Дарындылықтың кең ауқымы

Дарындылық: Адамның белгілі бір іс-әрекет түрін ерекше деңгейде орындауға бейімділігі мен мүмкіндігі.
Шығармашылық: Өмір шындығында өзін-өзі тануға ұмтылу, іздену және жаңа шешімдер табу үдерісі.
Данышпандық: Қоғам өмірінде тарихи маңызы бар жаңалықтармен сипатталатын дарындылықтың ең жоғары деңгейі.

Дарындылық — тұлғаның күрделі әрі көпқырлы қасиеті. Дарынды балалар бір-біріне ұқсамайды: олардың қызығушылығы, қарқыны, ойлау стилі әртүрлі. Дегенмен мұндай оқушы көпшілік ішінде іс-әрекетімен, белсенділігімен және нәтижесімен ерекшеленіп тұрады.

Келесі бөлімдер

Бұл мәтінде жобаның келесі бөлімдері (жоба өнімінің сипаттамасы, жүзеге асыру жоспары, бағалау критерийлері, кедергілер, глоссарий, әдебиеттер, қосымша) мазмұн ретінде берілген. Толық құжатқа енгізу үшін осы бөлімдердің нақты мәтіні қажет.

Қорытындыға бағыт

Дарынды оқушыны дер кезінде тану, оны қолдау және қабілетін дамыту — үздіксіз педагогикалық ізденісті талап етеді. Жүйелі диагностика, мақсатты бағдар, ынталандыру және шығармашылық орта қалыптастыру арқылы оқушы әлеуеті қоғам игілігіне айналады.

Ескертпе

«Толық нұсқасын жүктеу» деген жол бастапқы мәтінде көрсетілгенімен, мұнда сілтеме беруге арналған дерек (URL) жоқ. Егер жүктеу сілтемесін жіберсеңіз, оны осы бөлімге түйме түрінде қосып беремін.