СІЗДІҢ ЖАСЫҢЫЗ НЕШЕДЕ
Сіздің жасыңыз нешеде?
Адам дүниеге келген сәттен бастап әрбір күні өзгеріске толы. Айлар мен жылдар алмасқан сайын жас та қосыла береді. Өткен күнді ешқашан қайтара алмайсың: нәресте кезіңнен соғылған сағаттар, жиналған күндер қарттыққа, ақыр соңында өмірдің соңғы сәтіне жақындата түседі.
Өмір сүрген адам жастың әр кезеңін бастан кешіреді: жас ұлғайған сайын есейіп, ер жетеді. Әр жас мөлшерінің өзіндік ерекшелігі бар. Мәселен, алпыстан асқан жан жиырмадағы жігіттей қайратты бола алмайтыны анық.
Шал Құлекейұлының жасқа берген сипаттамасы
Он бес деген жасым-ай,
Жарға ойнаған лақтай.
Жиырма деген жасым-ай,
Көлге біткен құрақтай.
Отыз деген жасым-ай,
Таудан аққан бұлақтай.
Қырық деген жасым-ай,
Қырымға да көз салған,
Байлаулы тұрған құр аттай.
Елу деген жасым-ай,
Қайтып бір көшкен ел екен.
Алпыс деген жасыңыз —
Күзгі соққан жел екен.
Жетпіс деген жасыңыз —
Қап-қараңғы түн екен.
Сексен деген жасыңыз —
Қазулы тұрған өр екен.
Тоқсан деген жасыңда —
Өлімнен басқа жоқ екен...
Белгілі ақын Шал Құлекейұлы XVIII ғасырдың өзінде-ақ жас кезеңдеріне осылайша мән-мағына берген.
Мүшел жас: қазақы өмір өлшемі
Ата-бабамыз қазақ адамның жасын мүшелге бөліп санаған. Егер адам өмірін шартты түрде 100 жыл деп алсақ, онда 8 мүшел жасқа жіктеледі: 13, 25, 37, 49, 61, 73, 85, 97.
Әр мүшелдің өзі бірнеше шаққа бөлініп аталады. Бұл жіктеу адамның өсіп-жетілуі мен қоғамдық жауапкершілігінің кезең-кезеңімен артып отыратынын аңғартады.
Балалық мүшелдің шақтары
- Нәресте шақ — 2 жасқа дейін
- Сәби шақ — 7 жасқа дейін
- Бөбек шақ — 8–9 жас аралығы
- Жеткіншек шақ — 10–12 жас аралығы
- Ересек шақ — 15–16 жас
Жігіттік мүшел ішіндегі кезеңдер
Жігіттік мүшелдің ішінде төрт шақ аталады: бозбалалық, албырт, ағалық, кісілік.
Ал 49 бен 61 жастың арасы — ел ағасы болған шақ деп сипатталады. Бұдан бөлек, қазақ түсінігінде адам жасы отағасы, қосағасы, және ата сақалы аузына біткен кезеңдер секілді атаулармен де бөлініп отырады.
Өмірді “бір дәуір” деп тану
Жалпы, адам өмірін жүзге шамалап, оны Бір дәуір деп атаған. Жүзді төртке бөліп, алғашқы 25 жылды Дәурен десе, келесі 25 жылды Ағалық жас деп таныған.
Ал 50 мен 75 жастың аралығы Аталық жас деп аталған — бұл тәжірибе, жауапкершілік және ұрпаққа бағыт-бағдар беретін кезең ретінде бағаланған.