Қазақша рефераттар

Африканың өзендері мен көлдері

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пәні мен тақырыбы

Курс:
Материктер мен мұхиттар географиясы
Тақырып:
Африканың өзендері мен көлдері
Сынып:
7

Сабақтың форматы

Сабақтың типі:
Жаңа материалды меңгерту
Әдіс-тәсілдері:
Жұптық жұмыс, топтық жұмыс, жеке жұмыс
Технологиясы:
Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлау
Пәнаралық байланыс:
Биология, экология, әдебиет, математика

Көрнекіліктер мен ресурстар

  • Мультимедиа
  • Бейнеролик
  • Атлас
  • Кескін карта
  • Оқулық
  • Ноутбук
  • Слайд-презентациялар
  • Жұмыс дәптері

Сабақтың мақсаттары

Білімдік

  • Африка табиғатының ерекшеліктері туралы білімді тереңдету.
  • Материктің ішкі суларының ерекшеліктерімен таныстыру.
  • Ішкі суларға қатысты ұғымдар мен терминдерді қайталау және жаңа терминдермен танысу.

Дамытушылық

  • Карталардың түрлерін салыстыра отырып жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.
  • Зейін, есте сақтау, логикалық ойлау және сөйлеу қабілетін дамыту.

Тәрбиелік

  • Жұмысты соңына дейін орындауға, ештеңені назардан тыс қалдырмауға тәрбиелеу.
  • Ұжымшылдыққа баулу.

Сабақтың барысы

Сабақ құрылымы оқушының қызығушылығын ояту, мағынаны тану және ой толғаныс кезеңдері арқылы жүйеленеді.

Қысқа навигация

  • 1. Ұйымдастыру
  • 2. Қызығушылықты ояту
  • 3. Мағынаны тану
  • 4. Ой толғаныс
  • 5. Бірін-бірі бағалау
  • 6. Үй тапсырмасы

1) Ұйымдастыру

  • Сәлемдесу, қатысымды белгілеу, сабаққа дайындығын тексеру.
  • «Шығыс мысалы» арқылы психологиялық дайындық (слайд).

2) Қызығушылықты ояту

  • Қысқа разминка.
  • Африканың климаты бойынша сұрақтар мен слайдтар арқылы шолу.

3) Мағынаны тану

  • «Суретті хат» тапсырмасы.
  • Сұрақ-жауап.
  • Топтық жұмыс: кескін картамен және кестемен жұмыс.

4) Ой толғаныс

  • Географиялық диктант.
  • «Ойыңызды жалғастырыңыз…» (жеке жұмыс, слайд).
  • Рефлексия: сабақтан кейінгі көңіл күйді сипаттау.

5) Бірін-бірі бағалау

Бағалау критерийлері арқылы жұпта және топта өзара кері байланыс беру.

6) Үй тапсырмасы

Атласпен жұмыс: Африка өзендері мен көлдерін картадан тауып, қысқаша сипаттама дайындау.

Шығыс мысалы: «Бәрі де сенің қолыңда»

Ертеде бір көне қалада Шебер өмір сүріпті. Оның көптеген шәкірттері болған екен. Сол шәкірттердің ең зерегі: «Ұстазым жауап бере алмайтын сұрақ бар ма екен?» — деп ойлапты.

Ол гүлге толы далаға барып, ең әдемі көбелекті ұстап алып, екі алақанының арасына жасырыпты. Көбелек уысында жыбырлап, қытығын келтіреді. Сонда шәкірт күлімсіреп, ұстазынан:

«Айтыңызшы, менің уысымдағы көбелек тірі ме, әлде өлі ме?»

Шәкірт көбелекті қатты қысып жіберуге де дайын еді. Ал Шебер шәкіртінің қолына қарамастан:

«Бәрі де сенің қолыңда», — деп жауап беріпті.

Бұл сабақта да жаңа білім аласыздар. Оның көп немесе аз, қызықты немесе керісінше болуы — өздеріңізге байланысты. Бәрі де сіздердің қолдарыңызда.

Қызығушылықты ояту: жедел тапсырмалар

Жазылым

  • Су туралы ойыңызға келген кез келген идеяны жазыңыз.
  • Суға қатысты адамның таңғаларлық іс-әрекеттерін мысалмен келтіріңіз.

Дәлелдеу

  • Африканың ең ыстық материк екенін дәлелдеңіз.
  • Африка қандай климаттық белдеулерде орналасқан?

Терминдер мен ұғымдар

  • Ішкі суларға нелер жатады?
  • Өзендердің қоректенуінің қандай типтерін білесіз?
  • «Африка халқынан келген хат» тапсырмасы бойынша сұрақтарға жауап беріңіз.

Негізгі мазмұн: Африканың ішкі сулары

Жалпы сипаттама

Африканың өзендері мен көлдер жүйесі материк бойынша біркелкі таралмаған. Жер беті және жер асты суларының таралуы жер бедерінің геологиялық құрылысына және климатқа тікелей байланысты.

Талқылауға арналған сұрақ

Қай климаттық белдеулерде өзен торы жақсы дамыған? Қай белдеулерде керісінше сирек кездеседі?

Алаптар және ағын бағыты

Африкадағы өзендердің барлығы бірдей теңіздер мен мұхиттарға құя бермейді. Өзен ағыны үш ірі алапқа жіктеледі.

  • Атлант мұхиты алабы — батысқа бағытталған өзендер.
  • Үнді мұхиты алабы — шығысқа бағытталған өзендер.
  • Ішкі тұйық алап — мұхитқа шықпайтын, тұйық қазаншұңқырлар мен көлдерге бағытталатын ағын.

Топтық жұмыс: негізгі өзен жүйелері

Әр топ өзеннің орналасуын картадан көрсетіп, алабын анықтайды және қысқаша сипаттама береді (қоректенуі, режимі, шаруашылықтағы маңызы).

Ніл

1-топ

Ұзын өзен жүйесі, материктің солтүстігіне қарай ағады.

Конго

2-топ

Экватор маңында, суы мол алап; өзен торы жақсы дамыған өңірлермен байланысты.

Нигер

3-топ

Батыс Африкадағы ірі өзен жүйесі; ағысы климаттық жағдаймен тығыз байланысты.

Замбези

4-топ

Оңтүстік-шығыс бағыттағы өзендер жүйесі; су режімі маусымдық жауын-шашынға тәуелді.

Бекіту: қысқа бақылау және рефлексия

Географиялық диктант

Негізгі ұғымдар бойынша қысқа диктант: ішкі сулар, алаптар, өзен торының таралуы, қоректену типтері.

Бағдар сұрақтары

  • Өзен торы қай аймақтарда жақсы дамиды, неге?
  • Неліктен кейбір өзендер мұхитқа жетпей тұйық алаптарға құяды?

«Ойыңызды жалғастырыңыз…»

  • Бүгін мен білдім: …
  • Маған қызықты болғаны: …
  • Маған қиын болғаны: …
  • Келесі сабақта мен: …

Рефлексия

Сабақтан кейін өзіңізді қандай көңіл күйде сезіндіңіз? Неліктен?