Топ сұрақтары
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сабақ атауы
Сайын Мұратбековтің «Жусан иісі» әңгімесі (екінші сағат). Мәтінмен жұмыс.
Жалпы мақсат
- Мәтін мазмұны бойынша білімді жан-жақты саралап, талдау жасауға дағдыландыру.
- Танымдық қабілетті, ойлау шеберлігін және дәлелдеп сөйлеу дағдысын дамыту.
- Өмірмен байланыстырып, алынған ойды тәжірибеде қолдану жолдарын көрсету.
- Ата-ананы қадірлеуге, адал дос бола білуге тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
- 1 «Жусан иісі» әңгімесі бойынша білімін толықтырады және мәтінді терең түсінеді.
- 2 Оқушы бойында адамгершілік қасиеттер (қайсарлық, адалдық, жанашырлық) нығаяды.
Әдіс-тәсілдер
Сабақ барысы: кезең-кезеңімен
1) Ұйымдастыру және көңіл күй орнату
Мұғалім оқушылармен амандасып, жылы қарым-қатынас орнатады: «Балалар, сендермен қайта жүздескеніме өте қуаныштымын». Содан кейін қораптағы сыйлықтар (жасыл, көк, қызыл түсті тәттілер) арқылы оқушыларды топқа бөледі.
Топқа бөлу үлгісі
- Жасыл тәтті алғандар — 1-топ
- Көк тәтті алғандар — 2-топ
- Қызыл тәтті алғандар — 3-топ
2) «Миға шабуыл» (алдыңғы білімді белсендіру)
Мұғалім сұрақ қояды: «60–90 жылдардағы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі — жазушы Сайын Мұратбековтің қандай шығармасымен таныстық?»
Оқушылар жауап арқылы автор мен шығарма туралы алдыңғы білімдерін еске түсіреді, сабақтың негізгі мазмұнына өтеді.
3) «Крестик-нөлдік» арқылы сұрақ-жауап
Әр топ кестеден сан таңдап, сол санға сәйкес сұраққа жауап береді. Жауап дұрыс болса, топ өз таңдауына сәйкес ұяшыққа белгі қояды (X немесе O).
1-топ сұрақтары
- С. Мұратбеков қай жылы және қай жерде дүниеге келген?
- Қай жылы, қай оқу орнын бітірді?
- «Сайынның өзіне тән ерекше сөз нақышы, ашық үні, өзіндік бояуы бар» деп пікір білдірген кім?
2-топ сұрақтары
- Жазушы қай салаларда қызмет етті?
- Жазушының ең алғашқы шығармалары қай жылы жарияланды?
- Төменгі сыныптарда қандай шығармасымен таныстық?
3-топ сұрақтары
- Ел арасында кең тараған шығармаларын ата.
- Повесть дегеніміз не?
- Жусан қандай шөп?
4) Блум кубигі: мәтін мазмұнын тереңдету
Кубтың әр қырына тапсырма түрлері жазылады: «Не үшін?», «Түсіндір», «Атап бер», «Ұсын», «Ойластыр», «Бөліс». Мұғалім кубикті оқушыларға лақтырады, ал оқушылар жұпта және топта берілген тапсырманы орындайды.
Ұйымдастыру
- Алдымен жұппен ойлану
- Содан кейін топта ортақ жауапты жинақтау
- Пікірді дәлелмен қорғау
Блум кубигі бойынша тапсырмалар
Не үшін?
Автор әңгімені не үшін «Жусан иісі» деп атаған?
Түсіндір
Әңгіме арқылы жазушы оқырманға қандай ой тастайды?
Атап бер
Аянның басына түскен қайғы-қасіреттер қандай оқиғалар арқылы көрінеді?
Ұсын
Аян бойынан қандай қасиеттерді байқадыңдар? Өз бойларыңда осындай қасиеттер бар ма?
Ойластыр
Аян мен әңгімеші баланың достығы туралы айт. Қазіргі балалар арасында осындай достық бар ма?
Бөліс
Аянның ертегілері «Баяғыда бір жетім бала болыпты...» деп басталады. Неліктен ол ертегілер аяқталмай қалады?
5) Оқулықпен жұмыс: мәтінді тарауға бөліп оқу
Оқушылар мәтінді тараулар бойынша оқиды, негізгі ойды бөліп алады. Түсінгенін постер арқылы жүйелеп, сынып алдында қорғайды.
Постерде болуы ұсынылатын құрылым
- Оқиға орны мен уақыты
- Негізгі кейіпкерлер және мінез ерекшелігі
- Мәселе және авторлық идея
- Дәлел болатын үзінділер
6) Топтық жұмыс және қалыптастырушы бағалау
Әр топ берілген тапсырманы постермен қорғайды. Бағалау «Басбармақ» әдісі арқылы жүргізіледі: келісемін — жоғары, күмәнім бар — орта, келіспеймін — төмен.
Талқылауға бағыттайтын сұрақ
Әңгімеде қай жылдардағы оқиға суреттеледі?
Негізгі қорытындылар: тақырып және идея
Тақырыбы
Соғыс жылдарындағы балалардың өмір шындығы: тұрмыс-тіршілігі, күнкөрісі, тағдыры.
Идеясы
Жетім бала Аянның ата-анасын сағынуы, арманы мен үміті арқылы оқырманды ойландыру; адамдық құндылықтарды бағалауға жетелеу.
7) Білімді жинақтау: «Ыстық орындық»
Әр топтан бір оқушы «ыстық орындыққа» отырып, сынып сұрақтарына жауап береді және өз ой-пікірін дәлелдеп қорғайды. Қалған оқушылар нақтылау сұрақтарын қойып, ортақ тұжырым жасайды.