Қазақша рефераттар

Қыз Жібек жырының композициялық құрылысы

Сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттары

Сабақтың тақырыбы

Айтыс. Айтыстың түрлері.

Жалпы мақсат

Айтыстың жанрлық ерекшелігін, түрлерін, қазіргі даму сипатын, сондай-ақ бүгінгі айтыстың мәні мен маңызын түсіну.

Оқыту нәтижелері

  • Айтыс туралы ақпарат жинайды, жүйелейді және талдайды.
  • Интернеттен материалдар іздеп, веб-сайттармен жұмыс істейді.
  • Көне дәуірлерден жеткен жазба үлгілер мен айтыстың даму ерекшелігі туралы мәлімет алады.

Міндеттер

Ақпарат жинау

Айтыс туралы деректерді жинақтап, негізгі ұғымдарды ажырату.

Қайым айтыс құрастыру

Дайын тармақтарды пайдаланып, қысқа айтыс үлгісін құрастыру және орындау.

Интернеттен іздену

Сенімді дереккөздерді тауып, алынған ақпаратты салыстыру.

Өлең шығару

Тақырыпқа сай қысқа шумақ құрастыру, ойды көркем жеткізу.

Сабақ құрылымы: тапсырмалар картасы

Сабақ барысында тапсырмалар бірізділікпен орындалып, оқушының зерттеуі, талдауы, шығармашылығы және рефлексиясы қатар дамытылады.

1

Психологиялық тренинг

«Мен өзімді таныстырғым келеді» тренингі арқылы сыныпта жағымды психологиялық ахуал қалыптастырылады.

2

«Сыр сандық» ішіндегі тапсырмалар

Үй жұмысын сұрау және «Қыз Жібек» жыры бойынша сұрақтарға жауап беру арқылы білімді нақтылау.

3

Зерттеушілер жұмысы

Айтыс туралы ақпарат жинау, талдау және постерді қорғау. Мұғалім топтық жұмысты бақылап, бағыт береді.

4

Топтық шығармашылық жұмыс

Қайым айтыс құрастыру, сезімнен туған жолдар жазу, қазіргі айтыс туралы интернеттен дерек іздеу.

5

Топтастыр, салыстыр: Венн диаграммасы

Бұрынғы айтыс пен қазіргі айтыстың ұқсастығы мен айырмашылығын анықтап, салыстыру.

6

«Бортты журнал» әдісі

Сабақты қорытындылау: бұрын не білдім, нені білгім келеді, енді нені білдім деген сұрақтарға жауап жазу.

Қолданылатын мазмұндық тірек

Айтыс өнері туралы бейнежазбадан үзінді көрсетіліп, тыңдалым мен талдау жұмыстары ұйымдастырылады.

Сабақ барысы: кезеңдер мен әрекеттер

Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, оқушыларды түгелдеу, оқу құралдарын дайындау.
  • «Мен өзімді таныстырғым келеді» тренингі арқылы ынтымақтастық атмосферасын құру.
  • Оқушыларды 3 топқа бөлу (топқа бөлуде «Қыз Жібек» жырынан үзінді қолданылады).
  • Бағалау критерийлері таныстырылып, бағалау шкаласы бар карточкалар таратылады.

Марапаттау жүйесі

Өте жақсы жауап — алтын, жақсы жауап — күміс, орташа жауап — қола медальмен бағаланады. Топтық қолпаштау ретінде қол шапалақтау қолданылады.

1-тапсырма: «Сыр сандық» әдісі (үй жұмысы)

Сұрақтарға жауап бермес бұрын топтарға сан таңдау тапсырмасы беріледі: 1-топ — 1–10 аралығынан бес сан, 2-топ — 11–20 аралығынан бес сан таңдайды. Таңдалған сандар бойынша әр топтан бес оқушы шығып, «сыр сандықтағы» сұрақтарға жауап береді және жырдың көркемдік ерекшелігін талдайды.

«Қыз Жібек» жыры бойынша сұрақтар

  1. Жырдың композициялық құрылысы қандай?
  2. Жырдағы кейіпкерлерді ата.
  3. Төлеген бейнесі қалай беріледі?
  4. Қыз Жібек бейнесі қалай суреттеледі?
  5. Жырда кездесетін салт-дәстүрлерді ата.
  6. Жырдан теңеуді тап.
  7. Жырдан метафораны тап.
  8. Жырдан эпитетті тап.
  9. Жырдың басты маңызы қандай?
  10. Төлеген алыс әрі азабы мол жолға неліктен бел буды?
  11. Төлеген Жібектің күймесіне кезіккенде, одан жауап ала алды ма?
  12. Төлеген Жібектің жүзін қалай көреді?
  13. Жібектің портретін суреттеуде жыршы қандай көркемдегіш құралдарды қолданған?

2-тапсырма: «Зерттеушілер»

Алдыңғы сабақта оқушыларға айтыс және оның түрлері туралы шағын зерттеу жүргізіп келу тапсырылған. Сабақта топтар жинаған ақпараттарын талдап, постер арқылы қорғайды. Мұғалім топтық жұмыс барысын бақылап, кері байланыс береді.

Қосымша тірек: айтыс өнері туралы бейнежазбадан үзінді көрсетіліп, негізгі ойлар бойынша талқылау жүргізіледі.

3-тапсырма: Топтық жұмыс (рөлдер бойынша)

Өнерпаздар

Дайын жыр тармақтары арқылы қайым айтыс құрастырады және орындайды.

Ақындар

Таңдаған тақырып бойынша сезімнен туған қысқа шумақ жазады.

Ізденушілер

Бүгінгі айтыс өнері туралы интернеттен материал жинап, веб-сайтпен жұмыс істейді.

Топ басшылары рөл жазылған қағаздарды таңдайды. Әр топ өз нәтижесін сынып алдында таныстырып, ойларын дәлелдейді.

4-тапсырма: Венн диаграммасы

Венн диаграммасы арқылы оқушылар бұрынғы айтыс пен қазіргі айтыстың ұқсастығы мен айырмашылығын атап, салыстырады. Талдау барысында дәлел мен мысал келтіруге назар аударылады.

5-тапсырма: «Бортты журнал» (қорытынды)

Оқушылар кестені толтыру арқылы рефлексия жасайды: тақырып бойынша бұрын не білді, нені білгісі келеді, жаңа ақпараттан нені түсінді, қандай маңызды ойды нақтылады.

Бұрын не білдім?

Алдын ала білімін қысқаша жазады.

Нені білгім келеді?

Болжам мен сұрақтарын қалыптастырады.

Енді нені білдім?

Жаңа түсінігін нақтылап, тұжырым жасайды.

Кері байланыс, бағалау және үй тапсырмасы

Кері байланыс: «Ізгі тілек ағашы»

Оқушылар бүгінгі сабақтан алған әсерін, ұсынысын немесе жылы лебізін жапырақшаларға жазып, «Ізгі тілек ағашына» жапсырады.

Бағалау

Оқушылардың жұмысы алдын ала ұсынылған бағалау критерийлері бойынша жиынтық бағамен қорытындыланады.

Үй тапсырмасы

  • Айтыстан үзінділерді жаттау.
  • Тақырып бойынша презентациялар дайындау.