Сақтардың негізгі шаруашылығы
Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы
Сақ қоғамының тұрмысы мен шаруашылығы көшпелі өмір салтына, мал өсіруге және қолөнердің бірқатар түріне негізделді. Төменде ерте дәуірдегі темір өндіру, баспана түрлері, көлік пен шаруашылықтың басты бағыттары жинақы түрде берілді.
Ерте заманда темірді өндіру тәсілі
- Темір арнайы пеште, ауа үрлейтін көрік арқылы өндірілді.
- Пеш тастан немесе шикі саз балшықтан тұрғызылып, астыңғы бөлігінен ауа айдайтын көрік орнатылды.
- Пеш ішіне отын мен кен тасы бірнеше қабат етіп қаланып, отын тұтатылып, үздіксіз ауа үрленді.
- Нәтижесінде шала қорытылған темір қиыршықтары алынып, олар төске қойылып, балғамен соғу арқылы сом темір дайындалды.
Пештің жеткен ең жоғары температурасы
1200°
Көрік арқылы пеш қызуы шамамен осы деңгейге жеткізілген.
Кенді толық балқытып, темір алу үшін қажет
1530°
Сондықтан толық балқыту емес, көбіне шала қорытылған шикі қиыршықтарды алу мүмкін болды.
Баспана және тұрмыс
Геродоттың дерегіне сәйкес, сақтар қыс мезгілінде ағаштан салынған үйлерде тұрған. Қатты аяз кезінде бұл үйлер қалың ақ киізбен жабылған.
Бұған қоса, шикі кірпіштен тұрғызылған үйлері де болған. Ал мал өсіруші көшпелі сақтар қоныс аударғанда төрт және алты доңғалақты арбаларға орнатылған киіз үйлерді пайдаланған.
Негізгі шаруашылық: мал өсіру
Маңызды бағыттар
- Жылқы өсіру — мініс көлігі әрі көшпелі өмірдің тірегі.
- Қой өсіру — құйрықты және биязы жүнді қойлар кең тараған.
- Түйе өсіру — өркешті түйе көш кезінде күш-көлік ретінде пайдаланылған.
Қой жүнінің қолданылуы
- киіз басу
- арқан есу
- жіп иіру
Жүн шаруашылығы тұрмыстық бұйымдар мен көшпелі киіз үй мәдениетінің дамуына тікелей әсер етті.
Көлік, арба және соғыс күймелері
Сақтар соғысқа және аңшылыққа арнап күймелер жасаған. Олар көбіне екі доңғалақты болып, доңғалақ құрылысының әртүрлілігімен ерекшеленген.
Соғыс күймелері
Соғыс күймелеріне ат жегілген, бұл қозғалыстың жылдамдығын арттырған.
Жүк арбалары
Жүк таситын арбаларды қос ат немесе түйе сүйреген.