Поездың суреті
«Мемлекеттік тіл – менің тілім!»
Бұл материал мемлекеттік тілдің қоғамдағы орны мен құндылығын тереңірек ұғындыруға бағытталған саяхат-сабақ үлгісінде ұсынылады. Сабақ құрылымы тыңдаушыны әңгімеге тарту, ой қозғау, талдау және тәжірибелік тапсырмалар арқылы тілге құрметті күшейтуді көздейді.
Сабақтың түрі
Саяхат сабағы
Әдістер
- Іздендіру
- Сұрақ-жауап
- Әңгімелеу, баяндау
- Сөздік жұмыс
Көрнекіліктер
- Суреттер, слайдтар
- «Астана» әні
- «Көк тудың желбірегені» бейнеролигі
- Үлестірме материалдар
Сабақтың мақсаттары
Тілдің рухани өзегін таныту
Қазақ тілінің ұлт мәдениетінің негізі, рухани өзегі екенін жан-жақты түсіндіру, тілдің қалыптасуы мен дамуына қызығушылықты арттыру.
Ізденіс пен талдауды дамыту
Сұхбатқа шақыру және ой тастау тәсілдері арқылы тыңдаушылардың зерттеу-талдау дағдыларын дамыту, тіл білімінің қыр-сырын тануға бағдар беру.
Азаматтық ұстаным қалыптастыру
Мемлекеттік тілдің адам өміріндегі және ұлт тағдырындағы орны мен маңызы туралы азаматтық пікір қалыптастыруға ықпал ету.
Ұйымдастыру кезеңі: танысу және ой ашу
Тыңдаушыларды сабаққа жұмылдыру
Сабақ басында тыңдаушылардың дайындығы тексеріліп, қысқа танысу арқылы назар сабаққа аударылады: «Келіңіз, танысайық. Менің есімім Нұргүл Мырзаболатовна, ұлтым — қазақ. Сіздің атыңыз кім? Ұлтыңыз ше? Ана тіліңіз қай тіл?»
Тіл туралы тұжырым
Әр ұлт өз ана тілін қадірлейді. Тіл — қасиетті, құдіретті, киелі. Бұл қасиеттер адам бойына ананың ақ сүтімен дариды. Сондықтан әрқайсымыз тілімізді құрметтеуге міндеттіміз.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі — қазақ тілі. «Тіл туралы» заңда әрбір Қазақстан азаматы мемлекеттік тілді меңгеруі тиіс екені атап көрсетілген.
Негізгі ой
Н. Ә. Назарбаев: «Қазақстанның болашағы — қазақ тілінде».
Мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру — ортақ міндет. Бұл сабақ соған үлес қосуды мақсат етеді.
Тәуелсіздіктің 25 жылдығына орай көптеген іс-шаралар өтті. 24 қараша күні Ақмола облысында мемлекеттік тілге арналған күн «Тіл мерейі — елдің мерейі» атауымен аталып өтілді.
Саяхат-сабақ: елордаға жол
Бүгінгі сабақ ерекше форматта өтеді: біз Астана қаласына ойша саяхат жасаймыз. Саяхат басталмас бұрын «Астана» әні тыңдалып, елорда туралы әсер қалыптастырылады.
Көлік таңдау
Біз Щучинск қаласында тұрамыз. Қалада әуежай жоқ, бірақ теміржол вокзалы бар. Сондықтан саяхатқа пойызбен шығамыз.
Билет алу: үлгі диалог
Тыңдаушы: Сәлеметсіз бе.
Кассир: Сәлеметсіз бе.
Тыңдаушы: Астана қаласына баратын электропойыз нешеде жүреді?
Кассир: Сағат 10:00-де аттанады.
Тыңдаушы: Билет қанша тұрады?
Кассир: Бір адамға 900 теңге.
Тыңдаушы: Маған 10 билет беріңізші.
Кассир: 9000 теңге.
Тыңдаушы: Рахмет, сау болыңыз.
Кассир: Сау болыңыз.
Пойызға отырғанда жолсерік билеттерді тексеріп: «Орындарыңыз бойынша отырыңыздар. Сапарларыңыз сәтті болсын!» дейді.
«Сиқырлы билеттер» тапсырмалар жүйесі
Әр орын — жеке тапсырма. Бұл тәсіл сабаққа ойын элементін енгізіп, белсенділікті арттырады.
1-тапсырма: «Сыңарын тап»
Мақал-мәтелдерді толықтыру және мағынасын талқылау:
- 1) Өнер алды — қызыл тіл.
- 2) Тіл — қылыштан да өткір.
- 3) Тіл тас жарады, тас жармаса бас жарады.
- 4) Тіл — алтын қазына.
- 5) Тіл мәртебесі — ел мәртебесі.
I аялдама: Макинск
Оқылым: мәтін
Әр елдің баласы өз Отанын, туған жерін қадірлей білуі керек. Астана — еліміздің бас қаласы. Тәуелсіз Қазақстанның астанасы — әдемі, жаңа қала. Астана — бейбітшілік пен достықтың қаласы. Қала күн сайын көркейіп, гүлденіп келеді.
Астананың символы — «Бәйтерек» монументі. Ол елорданың еңсесін биіктен танытады. Қалада көптеген оқу орындары, Ақорда, Тәуелсіздік сарайы, «Думан» ойын-сауық орталығы бар. Астананың көрікті жерлері өте көп. Сүйікті елордамыз — болашақтың қаласы.
Сөйлесім: сұрақ-жауап
- Астана қандай қала?
- Астананың символы қандай?
- Астанада қандай орындар көп?
- Астанада қандай ғимараттар бар?
«Кім жылдам?» фонетикалық ойын
«Астана» сөзінің әріптерінен жаңа сөздер құрастыру: ас, ана, сана, ата, тас, сат, сан, ат, санат.
2-тапсырма: «Адасқан сөздерді орнына қой»
Сөйлемдерді дұрыс ретпен құрастырыңыз:
- Астана, орналасқан, қаласы, Солтүстік, аймағында.
- Астана, қаласы, бас, Қазақстанның, Тәуелсіз.
- Өзгерді, танымастай, аз уақыттың, ішінде, қала.
- Астана, үлкен, қала, болашағы.
Сергіту сәті: пойыздағы сауда
Тілдесімді жандандыру үшін пойызға сатушы кіріп, тыңдаушылар қажетті заттарын диалог арқылы «сатып алады».
Сатушы: Жемістер, шай, сусын, газдалмаған су, тәтті тоқаш, арзан шоколад сатылады.
Тыңдаушы: Бір алма қанша тұрады?
Сатушы: Қызыл алма — 70 теңге, жасыл алма — 60 теңге. Қайсын аласыз?
Тыңдаушы: Маған бір қызыл алма беріңізші.
Сатушы: Міне, алыңыз. 70 теңге. Ас болсын!
Тыңдаушы: Рахмет.
Сатушы: Ал, сіз не аласыз?
Тыңдаушы: Маған тәтті тоқаш керек. Ол қанша тұрады?
Сатушы: Тәтті тоқаш — 50 теңге.
3-тапсырма: мамандықтарды аударып, жасырын сөзді табу
Мамандық атауларын қазақ тіліне аударып, бас әріптерден жасырынған сөзді анықтаңыз:
Жасырын сөз: ҚАЗАҚСТАН
Қазақстан туралы ой қозғау
«Қазақстан туралы не айта аласыздар? Отан, туған жер туралы қандай мақал-мәтелдер білесіздер?» деген сұрақтармен талқылау жүргізіледі.
- Отан — оттан да ыстық.
- Отан — отбасынан басталады.
- Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
- Туған жерім — алтын бесік.
- Отан үшін күрес — ерге тиген үлес.
II аялдама: Ақкөл — «Менің сүйікті қалам»
Талқылау
«Қазақстан туралы жұрттар не біледі?» тақырыбында пікір алмасу жүргізіледі. Ойды нақтылау үшін бейнесюжет көрсетіледі.
Жазылым
«Дұрыс / дұрыс емес» тапсырмасы арқылы мәтін мазмұнын тексеру және нақтылау орындалады.
Тілдерді оқыту орталығының оқытушысы: Абленова Нұргүл Мырзаболатқызы