Қазақша рефераттар

Ыдыс жуу машиналарын пайдалану - қымбат болғанымен үнемдеудің тиімді тәсілі

Үнемдеу • Энергия • Су • Ақша

Сабақтың барысы

Сабақ оқушыларды үш тақырыптық топқа бөлу арқылы басталады: энергия, су, ақша. Жұмбақтың шешімі бойынша топқа бірігіп, бір сұраққа жауап іздейміз: «Нені және қалай үнемдей аламыз?»

Сұрақтар арқылы бағыттау

  • Неге біз «энергия, су, ақша» топтарына бөліндік?
  • Энергияны қалай үнемдейміз?
  • Суды қалай үнемдейміз?
  • Ақшаны қалай үнемдейміз?

Көрнекі бөлім

Тақырыпты нақтылау үшін мультфильм көрсетіледі. Кейін оқушылар күнделікті өмірдегі мысалдар арқылы үнемдеудің тиімді тәсілдерін талқылайды.

Мақсат

«Үнемдеу» ұғымын әрекет арқылы түсіндіру: бақылау, салыстыру, әдет қалыптастыру.

Электр энергиясын үнемдеудің тиімді тәсілдері

Үйдегі ұсақ дағдылардың өзі ай сайынғы төлемге тікелей әсер етеді. Төмендегі тәсілдер — ең қарапайым әрі нәтижелі қадамдар.

  1. 1

    Үйдегі электр құралдарының тұтынуын бақылаңыз: кей құрылғылар электрді шамадан тыс жұмсайды. Қажет болмаса, сол тауарды пайдалануды азайтыңыз немесе баламасын таңдаңыз.

  2. 2

    Ескі электр желілері болса, уақыт оздырмай ауыстырыңыз. Бұл қауіпсіздікке де, үнемге де бірдей маңызды.

  3. 3

    Жарық деңгейін реттейтін құрылғыларды (энергия үнемдегіш шамдар, жарық реттегіштер) қолданыңыз.

  4. 4

    Бөлмеден шыққанда жарықты міндетті түрде өшіріңіз. «20–30 минут қосулы тұрса, ештеңе етпейді» деген ой — артық шығынға әкелетін әдет.

  5. 5

    Құралдарды розеткада қалдырмаңыз. Пайдаланылмай тұрса да, кей құрылғылар энергия тұтынуы мүмкін.

  6. 6

    Жаңа техника аларда қуатын және энергия тиімділігі класын тексеріңіз. Бұл отбасы бюджетіне едәуір әсер етуі мүмкін.

Суды үнемдеу: энергиямен тікелей байланысты

Су тұтынуды азайту — тек су үшін емес. Таза суды өңдеу және тұтынушыға жеткізу үшін де энергия қажет. Демек, суды үнемдеу арқылы біз энергия ресурстарын да үнемдейміз.

Есеп пен талдау

Үнемдеуді бастамас бұрын, су шығынын есепке алуды жолға қойыңыз. Пәтерлік есептегіш көрсеткіштері мен ай сайынғы төлем құжаттары деректерін салыстыру өз «үнем бағдарламасын» құруға көмектеседі.

Ең тиімді қадам

Крандардың ақаусыз болуы — бірінші шарт. Сіріңке талынан сәл қалың ағынның өзі тәулігіне 300 литрге дейін су жоғалтуы мүмкін.

Тұрмыста қолданылатын тәсілдер

  • Душ қабылдау ваннаға қарағанда суды шамамен екі есе аз жұмсатады.

  • Душта суды үздіксіз ағызу міндетті емес: қажет кезде ғана қосуға дағдыланыңыз.

  • Кір жуғыш машинаны мүмкіндігінше толық жүктеп, су беру деңгейін дұрыс таңдаңыз.

  • Ыдыс жуу кезінде кранды үнемі ашық қалдырмаңыз: толық ашық кран минутына 15 литрге дейін су ағыза алады.

  • Асүй кранына душ үлгісіндегі қақпақ-бөлгіш орнату су шығынын азайтады және жуу процесін ыңғайлы етеді.

  • Қолмен жуу: бір ыдысты (немесе раковинаны) жуу ерітіндісімен толтырып, екіншісінде аз ғана ағынмен шайыңыз — су шығынын 3–5 есе азайтуға болады.

  • Ыдыс жуғыш машина — қымбат болғанымен, ұзақ мерзімде тиімді: бір циклдегі су шығыны қолмен жууға қарағанда бірнеше есе төмен.

  • Көкөніс пен жемісті кранды өшіріп, раковинаны суға толтыру арқылы жуыңыз. Бір адамға ықтимал үнем: күніне 10 литр.

  • Мұзды кран ағынымен ерітпеңіз. Дұрысы — өнімді алдын ала мұздатқыштан тоңазытқышқа ауыстыру.

Күн сайын суды үнемдеудің ең болмағанда бір тәсілін қолданып көрсеңіз, үнемнің нәтижесін өзіңіз-ақ сезесіз.

Көрініс: «Экономикалық есеп»

Бірде Қайраттың анасы үйге ренжіп келіп: «Біз электр энергиясын көп жұмсаймыз. Сондықтан шығынымыз өсіп жатыр. Не істейміз?» — деді.

Әкесі: «Үнемдейміз. Бөлмеден шығарда жарықты сөндіруден бастаймыз. Ал саған, Қайрат, арнайы өтініш: теледидарды тек қызықты әрі пайдалы бағдарламалар болғанда ғана көр. Көрші бөлмеде біреу ұйықтап жатқанда теледидарды қосып қоюдың қажеті жоқ!» — деді.

Бір айдан соң төлем жасалғанда, анасы электр энергиясының көрсеткіші азайғанын айтты.

Есеп тапсырмасы

Бұрын

  • Жалпы төлем: 3000 тг
  • Жарық: 45%
  • Теледидар: 30%

Үнемдегеннен кейін

  • Жарық шығыны 20%-ға азайды
  • Теледидар шығыны бұрынғының жартысына түсті

Тапсырма: отбасы электр энергиясына жалпы қанша төлегенін және үнемдеудің арқасында қанша ақша үнемделгенін есептеңіз.

Топтық жұмыс

Эссе

«Мен қалай үнемдеймін?» тақырыбында шағын эссе жазыңыз: күнделікті әдеттеріңізден нақты 3 мысал келтіріңіз.

Сурет

«Мен қалай үнемдеймін?» тақырыбына сурет салыңыз: энергия, су, ақша үнемдеудің бір көрінісін бейнелеңіз.

Есіңізде болсын

1) Шығынды жазып отырыңыз

Кез келген затты сатып алғанда, арнайы кітапшаға түртіп жүріңіз. Тіпті жолға кеткен 50 теңгені де белгілеңіз. Апта не ай соңында жазбаларыңызды қарап шығыңыз — бұл өз-өзіңізге есеп беруді үйретеді әрі босқа кеткен ақшаңызды байқатады.

2) Су мен электр қуатын үнемдеңіз

  • Тіс жуған кезде кранды жабыңыз, суды тек қажет сәтте ғана ағызыңыз.
  • Кран бұзыла бастаса, дереу жөндетіңіз: ақау көп судың текке ағуына себеп болады.
  • Түнде ұйықтарда үйді бір шолып, жарықтың өшкенін тексеріңіз.
  • Қуат тұтынатын құралдарды пайдаланғанда мұқият болыңыз: мысалы, үтік қосулы тұрса, қажет болмаса розеткадан суырып қойыңыз.

3) Азық-түлікті жоспармен алыңыз

Көп адам азықты артық сатып алып, кейін пайдалана алмай, лақтырып жатады. Мысалы, картопты шамадан тыс алсаңыз, қаптың астында қалғаны шіріп, жарамсыз болып қалуы мүмкін. Сондықтан нақты қажет мөлшерді ғана алуға тырысыңыз.

4) Өзіңізге шектеу қоя біліңіз

Қарныңыз тоқ кезде артық тәттіге қызығып сатып алмаңыз. Кез келген затты алардан бұрын бағаларын салыстырыңыз. Бұл сараңдық емес — қаржылық сауаттылық.

Бекіту

Утебалиева Гулбарам Магжановна — №46 ЖОББМ бастауыш сынып мұғалімі, Орал қаласы.