Сабақ тақырыбы. Жаңа сабақ
Сабақ тақырыбы
Бір бағыттағы қозғалысқа берілген есептер.
Сабақ мақсаты
А) Білімдік
Жылдамдық, уақыт, қашықтық арасындағы байланысты қолдана отырып, бір бағыттағы қозғалысқа берілген есептерді шығаруға үйрету.
Б) Дамытушылық
Оқушылардың шамаларды өзара байланыстыра есептей білуін дамыту; көбейту және бөлу амалдарын орындау, теңдеу шешу, фигураларды салыстыру дағдыларын жетілдіру.
В) Тәрбиелік
Еңбекқорлыққа, адамгершілікке, қонақжайлылыққа және өнерді қадірлеуге тәрбиелеу.
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сабақ түрі
Дәстүрлі
Сабақ әдісі
Ұжымдық жұмыс
Көрнекілік
Интерактивті тақта, геометриялық фигуралар
Негізгі тақырып
Бір бағыттағы қозғалыс
Сабақтың кезеңдері
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық даярлық
Жеті бірдей өренбіз,
Жеті түрлі шумақпыз,
Жеті бірдей әуенбіз,
Жеті түрлі бояумыз.
Кең пейілді жүрекпен,
Ақ пейілді ниетпен,
Амандасып алайық,
Бір жадырап қалайық.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Қайталау: жылдамдық, уақыт, қашықтық арасындағы байланыс.
Жылдамдық
U = S / t
Қашықтық
S = U × t
Уақыт
t = S / U
Суреттермен жұмыс: берілген суреттер арқылы қозғалыс бағытын анықтау және шамалардың байланысын түсіндіру.
III. Жаңа сабақ
№1. Сурет бойынша талдау
- Суретте не бейнеленген?
- Велосипедші мен мотоциклші қандай әрекет орындап жатыр?
- Қозғалыс бағыты туралы не айтуға болады?
- 60 − 16 айырмасы нені білдіреді?
- Межелі жерге қайсысы бұрын жетеді?
№2. Есептер
А) Екі автомобиль
630 км жолды жылдамдықтары 70 км/сағ және 90 км/сағ екі автомобиль жүріп өтеді. Қайсысы бұрын жетеді? Межелі жерге қайсысы қанша уақыт бұрын жетеді?
Берілгені
S = 630 км
U₁ = 70 км/сағ
U₂ = 90 км/сағ
Есептеу
t₁ = 630 / 70 = 9 сағ
t₂ = 630 / 90 = 7 сағ
Қорытынды
Δt = 9 − 7 = 2 сағ
90 км/сағ жылдамдықпен жүрген автомобиль 2 сағат бұрын жетеді.
Ә) Ат жарысы
Алмат пен Мирас атпен жарысты. Алматтың атының жылдамдығы 20 м/с, Мирастың атының жылдамдығы 18 м/с. 10 секундтан кейін аттардың арақашықтығы неше метр болады? 10 минуттан кейін ше? 1 сағаттан кейін ше?
Негізгі идея
Бір бағытта қозғалғанда арақашықтықтың арту жылдамдығы: (20 − 18) = 2 м/с.
10 с
S = 2 × 10 = 20 м
10 мин
t = 600 с
S = 2 × 600 = 1200 м
1 сағ
t = 3600 с
S = 2 × 3600 = 7200 м
Б) Екі кеме
Бір айлақтан екі кеме бір мезгілде шығып, бір бағытта жол тартты. 4 сағаттан соң бірінші кеме айлақтан 120 км, ал екіншісі 140 км қашықтықта болды. Әр кеменің жылдамдығын тап.
1-кеме
U₁ = 120 / 4 = 30 км/сағ
2-кеме
U₂ = 140 / 4 = 35 км/сағ
№3. Оркестрге арналған есеп
Мектеп оркестрі үшін 2 қобыз алынды. Домбыра қобыздан 6 есе көп, ал сыбызғы домбыра мен қобыздың жалпы санынан 7 есе аз. Оркестрге барлығы неше аспап алынды?
Қобыз
2
Домбыра
2 × 6 = 12
Сыбызғы
(2 + 12) / 7 = 2
Жауабы
Барлығы: 2 + 12 + 2 = 16 аспап
Негізгі түйін
- Қашықтық, уақыт, жылдамдық бір-бірімен формула арқылы байланысады: S = U × t.
- Бір бағытта қозғалғанда арақашықтықтың өзгеруі жылдамдықтардың айырмасына тәуелді.
- Есептерді шығару кезінде өлшем бірліктерін (с, мин, сағ; м, км) дұрыс түрлендіру маңызды.