Шығыс септіктің жалғауларын айт
Сабақ туралы
Тақырып
Шығыс септік
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Әдістер
Сұрақ-жауап, көрнекілік, талдау
Көрнекіліктер
Кесте, қима үлестірмелі қағаздар, суреттер
Сабақтың мақсаты
1) Білімдік мақсат
Зат есімнің септелуі туралы білімдерін нығайту. Шығыс септіктегі сөздердің қандай сұрақтарға жауап беретінін және оның жалғауларын меңгерту.
2) Дамытушылық мақсат
Жаттығулар арқылы шығыс септіктегі сөздердің сөйлемде тұрлаусыз мүше болатынын аңғарту, оқушылардың сын тұрғысынан ойлау қабілетін дамыту.
3) Тәрбиелік мақсат
Пәнге қызығушылықты арттыру, топпен жұмыс істей білуге, сауатты жазуға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
а) Психологиялық дайындық
Кел, балалар, күлейік,
Күліп өмір сүрейік.
Күлкі көңіл ашады,
Күліп өмір сүрейік.
Сыныпты топқа бөлу.
ә) Үй жұмысын тексеру
Жаттығуды дәптерден оқыту, талдау. «Сиқырлы ұяшық» ойыны арқылы сұрақтарға жауап беру.
I топ
- Қазақ тілінде неше септік бар? Оларды ата.
- «Қой» сөзін септе.
II топ
- Септік жалғаулары дегеніміз не?
- Ілік септік жалғауларын ата.
III топ
- Зат есімнің септелуі деп нені айтады?
- «-ны, -ні, -ды, -ді» қай септіктің жалғаулары?
Үй тапсырмасын қорытындылау.
II. Мақсат қою кезеңі
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады. Оқушылар ребус шешу арқылы жаңа тақырыпқа бағытталады.
III. Жаңа сабақ: Шығыс септік
а) Оқулықпен жұмыс
67-жаттығу
Өлеңді көшіріп жаз. Қарамен жазылған сөздерге сұрақ қой. Олардың қай септікте тұрғанын анықта.
Жаңбырдан соң көңілді,
Аспаннан нұр төгілді.
Сергіп қалды жер беті,
Кемпірқосақ керілді.
68-жаттығу
Мәтінді түсініп оқы. Шығыс септікте тұрған сөздерді тауып, олардың жалғауларын ата.
I топ
Мәтін бойынша түсінік айту.
II топ
Сурет бойынша әңгімелеу: қымыз туралы не білеміз? Емдік қасиеттері қандай?
III топ
«Қымыз» сөзіне бес жолды өлең құрастыру.
ә) Ереже
Шығыс септіктегі зат есімдер мына сұрақтарға жауап береді:
Шығыс септік жалғаулары
Бұл жалғаулар дыбыстық үндестікке байланысты әр түрлі тұлғада жалғанады.
б) 69-жаттығу (мақалдар)
Мақалдарды көшіріп жаз. Сөйлем мүшесіне талда. Шығыс септіктегі сөздердің сөйлемде қай мүше болып тұрғанын анықта.
- Ақыл жастан шығар, асыл тастан шығар.
- Отан оттан да ыстық.
- Бір жеңнен қол шығар, бір жағадан бас шығар.
Сергіту сәті: 70-жаттығу
Сызбадағы жалғауларға сай келетін зат есімдерді тап. Бұл сөздерге шығыс септік жалғауының әр түрлі жалғану себебін түсіндір.
Жұмыс түрі
Топпен жұмыс.
Топтық тапсырмалар
I топ
Өлеңді мәнерлеп оқы. Шығыс септікте тұрған сөздерді тауып, жалғауларын белгіле.
Төскейден жел еседі,
Төбемнен бұлт көшеді.
Туған жерім мен үшін
Көк майсасын төседі.
II топ
Шығыс септікте тұрған сөзді тап, астын сыз. Қай сөзбен байланысып тұрғанын айт.
Дәрі шөптен шығады,
Дана көптен шығады.
III топ
Жұмбақты шеш. Шығыс септікте тұрған сөздердің астын сыз, сұрақ қой.
Орманнан, жалпақ даладан
Бал іздеп балақ жортады.
Кіп-кішкене арадан,
Үп-үлкен боп қорқады.
Қорытынды
«Күн шұғыласы» ойыны: жедел сұрақтар
- Қазақ тілінде неше септік бар?
- Сөйлемнен шығыс септікте тұрған сөзді тап: «Кеше Сәуледен хат келді.»
- Шығыс септіктің сұрақтарын айт.
- Шығыс септіктің жалғауларын айт.
- Шығыс септігінде тұрған сөзді тап: «мектептің, мектепке, мектепте».
Үй тапсырмасы
Жаңа тақырыпты қайталау, берілген жаттығуларды орындау.
Бағалау
Топтық және жеке жұмыс нәтижесі бойынша бағалау.