Қазақша рефераттар

Жуан айтылған сөздерді тап

Сабақ тақырыбы

Өнерлі жігіт

Сабақтың мақсаты

  • 1) Білімділігі: мәтінді дұрыс түсініп, мәнерлеп оқуға үйрету; заттың сынын білдіретін сөздерді анықтай білу арқылы сауаттылықты арттыру.
  • 2) Дамытушылығы: оқушылардың сөздік қорын молайту, білімдерін толықтыру.
  • 3) Тәрбиелігі: өнерлі, білімді болуға тәрбиелеу.

Сабақ туралы қысқаша

Сабақтың түрі
Кіріктірілген сабақ
Сабақтың әдісі
Сатылай кешенді талдау, сұрақ–жауап
Көрнекілігі
Әбу Насыр Әл-Фараби портреті, слайд

Сабақтың жүру барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

Психологиялық дайындық:

  • Амансың ба, күн? Қолды жоғары көтеріп, күнге созу.
  • Амансың ба, дос? Бір-біріне алақандарын ашу.
  • Амансыз ба, ұстаз қауым? Бас иіп, сәлем беру.

II. Үй жұмысы

1-тапсырма: Ахмет Байтұрсынұлының «Тарту» өлеңін жатқа айту.

2-тапсырма: сауалнама жүргізу.

  1. 1) Көктемде алғаш гүлдейтін гүл?

    • а) бәйшешек
    • ә) қызғалдақ

  2. 2) Заттың атын білдіретін сөздерге қандай сұрақтар қойылады?

    • а) не істеді? не қылды? қайтті?
    • ә) кім? кімдер? не? нелер?

  3. 3) Жуан айтылған сөздерді тап.

    • а) дала, тазалық
    • ә) өзен, сәбіз

  4. 4) Дұрыс буынға бөлінген сөзді тап.

    • а) көк-тем
    • ә) қай-ың

  5. 5) Заттың қимылын білдіретін сөзді тап.

    • а) күлді, жылады
    • ә) күн, жер

III. Жаңа сабақ

Бүгін біз оқу орталығының тапсырмаларын орындаймыз және әр тапсырмаға сатылай кешенді талдау әдісімен жауап береміз. Оқулықтың 146-бетін ашып, мәтінмен танысайық.

1) «Өнерлі жігіт» (Ел аузынан)

Бұрынғы заманда жазу-сызу кең таралмағандықтан, әңгімелер ел ішінде ауыздан ауызға жетіп отырған. Сондықтан ел аузынан алынған мұндай шығармалардың нақты авторы болмайды.

Әл-Фараби туралы қысқаша мәлімет

Әбу Насыр Әл-Фараби 870 жылы Арыс өзенінің Сырға құяр тұсындағы Фараб қаласында, әскербасы әулетінде дүниеге келген. Толық аты-жөні: Әбу Насыр Мұхаммед ибн Мұхаммед ибн Ұзлағ ибн Тархан.

Әл-Фараби — өздігінен ізденіп жетілген ғалым. Ол ұлы ұстазы Аристотельдің еңбектерін ерекше қызығушылықпен оқыған: «Метафизиканы» және «Жан туралы» еңбегін жүз рет, ал «Риториканы» екі жүз рет оқып шыққаны айтылады.

Ғалым «Кемеңгерлік меруерті», «Ізгі қала тұрғындарының көзқарасы», «Бақытқа жету», «Логика» сияқты көптеген трактаттар жазған. Әл-Фараби 950 жылы қайтыс болған.

2) Мәтін дегеніміз не?

Мәтін — өзара мағыналық байланыста айтылатын екі немесе одан да көп сөйлемнен құралған тұтас ой.

3) Тақырып

Тақырып — шығармадағы негізгі ойды немесе мазмұнды қысқаша атау. Бұл мәтінде тақырып мазмұнға сай алынған.

4) Негізгі ой

Негізгі ой — автордың айтпақ болған басты пікірі. Тақырып пен негізгі ой бір-бірімен тығыз байланысты. Бұл мәтіндегі негізгі ой: жігіттің тісімен шеге суырып, түрлі өнер көрсетуі; Фарабидің оған қамқорлық жасауы; кейін сол баланың үлкен ғалым болып қалыптасуы.

Жазу орталығы

Дәптерді ашып, бүгінгі күннің жадын жазамыз.

Сөздік жұмысы

Дирхем
VII ғасырда қолданыста болған араб ақшасы (монета). Салмағы шамамен 3,9 грамм.
Диуана
Ақылгөй, дана, қария кісі.

Ережені қайталау

Заттың сынын білдіретін сөздерге оқушылар мысал келтіреді.

132-жаттығу (сәйкестендіру)

Күрең — сиыр

Қызыл — ат

Ала — қозы

Момақан — бұзау

Ақ — лақ

Бөрте — құлын

Жирен — бота

Жұптық жұмыс (сурет арқылы)

жирен ақ боз ала қара жүйрік қасқа тарғыл тоқал

Жатқа жазу

  • Өнерлі өрге жүзеді.
  • Өнерді үйрен де, жирен.
  • Өнер — таусылмас азық, жұтамас байлық.

Жаңалықтар орталығы

12 сәуір — Ғарышкерлер күні. 1961 жылы адамзат тарихында алғаш рет Ю.А. Гагарин ғарышқа ұшты. Биыл оның ұшқанына 50 жыл толады.

1991 жылы 2 қазанда қазақтан тұңғыш ғарышкер Т. Әубәкіров ғарышқа самғады. Қазақтан шыққан екінші ғарышкер — Т. Мұсабаев. Ол ғарышқа үш рет ұшып, зерттеу жұмыстарын жүргізді.

Т. Мұсабаевтың ұшу мерзімдері

  • 1 шілде — 4 қараша, 1994 жыл
  • 2 қаңтар — 25 тамыз, 1998 жыл
  • 28 сәуір — 6 мамыр, 2001 жыл

Математика орталығы

Бұл орталықта дыбыстарға математикалық тәсілмен мінездеме береміз.

Берілгені

«Ғарышкерлер» сөзінде қанша дыбыс және қанша әріп бар? Нешеуі дауысты, нешеуі дауыссыз? Неше буын?

Шешуі

«Ғарышкерлер» сөзінде 11 дыбыс бар. Оның 4-еуі дауысты: а, ы, е, е. Дауысты дыбыстар созылып, ауаға еркін шығады және буын құрайды.

7-еуі дауыссыз: ғ, р, ы, ш, к, р, р құрамын нақтылау тапсырмасы ретінде талқыланады. Дауыссыз дыбыстар созылмай айтылып, ауаға қысылып шығады.

Ғарышкерлер = 11 = 4 (а, ы, е, е) + 7 (дауыссыз)

Қорытынды (сұрақ–жауап)

  1. 1) Әл-Фараби жігіттің қандай өнерін байқады?
  2. 2) Ол жігітке қандай ұсыныс айтты?
  3. 3) Өнерлі жігіт қандай жақсылыққа жетті?
  4. 4) Әл-Фараби қандай еңбектер жазған?
  5. 5) Сенің қандай өнерің бар?

Үй тапсырмасы және бағалау

Үйге тапсырма

  • Мәтінді мәнерлеп оқу.
  • Мазмұнын әңгімелеу.
  • Әл-Фараби туралы қосымша мәлімет жинақтап келу.

Бағалау

Оқушылардың жұмысы тапсырмаларды орындауы, мәтінді түсінуі, жауаптарының нақтылығы және қатысым белсенділігі бойынша бағаланады.