Кенесары Қасымұлы бастаған қозғалыс
ХІХ ғасырдың I жартысындағы ұлт-азаттық қозғалыстар
Бұл материал Қазақстан тарихы пәнінен 11-сыныпқа арналған. Негізгі мазмұны — хандық биліктің жойылуы жағдайында қазақ қоғамында күшейген отаршылдыққа қарсы қозғалыстардың алғышарттары мен барысын түсіндіру.
Білімдік мақсат
Қазақ хандығында хандық биліктің жойылуы, сыртқы және ішкі жағдайлар, сондай-ақ Саржан Қасымұлы, Жоламан Тіленшіұлы, Кенесары Қасымұлы қозғалыстарының себептері, сипаты, қозғаушы күші, барысы, нәтижелері және тарихи маңызы туралы білім қалыптастыру.
Тәрбиелік мақсат
Оқушыларды өз еліне жауапкершілікпен қарайтын, патриоттық ұстанымы берік азамат болуға тәрбиелеу.
Дамытушылық мақсат
ҰБТ/ОСКТ форматына сай тапсырмалар арқылы отаршылдыққа қарсы күрес тарихы бойынша талдау дағдыларын күшейту.
Көрнекілік
- Карта
- Суреттер: К. Қасымұлы, С. Қасымұлы
Пәнаралық байланыс
Қазақ әдебиеті
Негізгі идея
Ұлт-азаттық қозғалыстар — патша өкіметінің отаршылдық саясатына қарсы бағытталған қоғамдық-саяси қарсылықтың көрінісі.
Сабақ құрылымы
- I Ұйымдастыру кезеңі
- II Жаңа сабақ
- III Жаңа сабақ бойынша жұмыстар
- IV Қайталау тапсырмалары (ҰБТ-ға дайындық)
- V Бекіту сұрақтары
- VI Бағалау және үй тапсырмасы
Жаңа сабақ жоспары
- Ұлт-азаттық қозғалыстардың алғышарттары
- Саржан Қасымұлы бастаған қозғалыс
- Жоламан Тіленшіұлы бастаған қозғалыс
- Кенесары Қасымұлы бастаған қозғалыс
Сабақтағы жұмыс түрлері
- Кенесары Қасымұлы қозғалысының сызбасын толтыру
- «Сандар мен деректер сөйлейді» тапсырмасы
ҰБТ/ОСКТ-ға дайындық бөлімі
Қайталау тапсырмалары
- 7-сынып материалы: ерте ортағасырлық мемлекеттер (тест)
- 2012 жылғы талапкер жинағы бойынша жұмыс
Үй тапсырмасы
- §4-ті оқу
- 2012 жылғы талапкер: 10–12-нұсқаларға дайындық (ОСКТ)
Ұлт-азаттық қозғалыстар: анықтамасы және хронологиясы
Анықтама
Ұлт-азаттық қозғалыстар — патша өкіметінің отаршылдық саясатына қарсы туған наразылық және қарсылық әрекеттері.
ХІХ ғасырдың I жартысы: негізгі кезеңдер
- 1825–1836 Саржан Қасымұлы бастаған қозғалыс
- 1820–1830 жылдар Жоламан Тіленшіұлы бастаған қозғалыс
- 1837–1847 Кенесары Қасымұлы бастаған қозғалыс
Саржан Қасымұлы бастаған қозғалыс (1825–1836)
Басталу себебі
1822 жылғы «Жарғы» бойынша жаңа округтердің ашылуы мал шаруашылығымен айналысқан қазақтардың шаруашылық жағдайын нашарлатты.
Мақсаты
Отаршылдық қанауды жою, жергілікті басқарудағы қысымды әлсірету.
Қамтыған аумағы
Көкшетау мен Ұлытау маңы. Патша өкіметінің жазалау жасақтары қозғалысты оңтүстікке ығыстырды.
Маңызды дерек
1836 жылы Қоқан ханы Саржан Қасымұлын қастандықпен өлтірді.
Жоламан Тіленшіұлы бастаған қозғалыс (1820–1830 жылдар)
Басталу себебі
Патша өкіметінің Жаңа Елек (Илек) өзені бойында әскери шеп тұрғыза бастауы жер дауын күшейтіп, көшіп-қону аймақтарын шектеді.
Назар аударатын тұс
Бұл қозғалыс отарлық инфрақұрылымның (әскери шептер мен бекіністердің) кеңеюіне қарсы қарсылық ретінде айқын көрінді.
Талқылауға сұрақ
Әскери шептер салу қазақ қоғамының шаруашылығы мен дәстүрлі жер пайдалану жүйесіне қалай әсер етті?
Келесі бөлім: Кенесары Қасымұлы бастаған қозғалыс (1837–1847)
Сабақ жоспарына сәйкес келесі қадам — Кенесары Қасымұлы бастаған қозғалыстың сызбасын толтыру, негізгі даталар мен деректерді жүйелеу, нәтижелері мен тарихи маңызын талдау.
Жұмыс форматы
Сызба, кесте, қысқа жауап, тест тапсырмалары
Бекіту
Сұрақ-жауап арқылы түсінікті нақтылау және қорытындылау
Бағалау
Тапсырма орындалуы мен дәлелді жауаптарға сүйеніп бағалау