Қазақ тілі сабағында оқушылардың сауаттылығын арттыру жолдары
Мақсаты
Сауаттылық
Бастауыш сынып оқушыларының тіл байлығын дамытуға бағытталған жұмыстарды жүйелі ұйымдастыру арқылы сауаттылығын арттыру.
Белсенді оқу
Қазақ тілі мен әдебиеттік оқу сабақтарында жаңа технологияларды қолдану арқылы танымдық белсенділікті көтеру.
Ойлау және шығармашылық
Қоғам талабына сай ой-өрісін дамыту, шығармашылығын кеңейту, сыни ойлауға жетелеу.
Мотивация
Білімге қызығушылығын арттыру, шығармашылық қабілетін көтеру және өздігінен әрекет етуге баулу.
Кіріспе
Қазақстанның білім беру жүйесінде сауаттылықты арттыру мәселесі стратегиялық бағыттардың бірі ретінде айқындалды. Елбасы Н. Ә. Назарбаев 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Жолдауында білім беру ұйымдары жастарға тек білім беріп қана қоймай, сол білімді өмірдің түрлі жағдайында тиімді қолдануды үйретуі керектігін атап өтті.
Осы ұстанымға сәйкес, Үкіметтің 2012 жылғы 25 маусымдағы №832 қаулысымен «Мектеп оқушыларының сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012–2016 жылдарға арналған ұлттық іс-қимыл жоспары» бекітілді. Ұлттық жоспардың басты мақсаты — Қазақстан Республикасындағы мектеп оқушыларының сауаттылығын дамытуға жағдай жасау.
Оқушы сауаттылығын қалыптастыруда оқу бағдарламасындағы әр пәннің орны ерекше. Дегенмен, тілдік сауаттылықтың өзегін құрайтын қазақ тілі мен әдебиеттің рөлі айрықша: әдебиет пәні көркем мәтін арқылы дүниетаным мен жалпы мәдениетті қалыптастырса, қазақ тілі пәні тілдің қалыптасқан нормаларын, грамматикалық жүйені меңгертеді.
Мазмұны
- 1 Кіріспе
- 2 Жаңа оқыту әдіс-тәсілдері арқылы қазақ тілін меңгерту және оқушылардың сауаттылығын арттыру
- 3 Қазақ тілі сабағында сауаттылықты арттыру жолдары
- 4 Әдебиеттік оқу пәні арқылы сауаттылықты арттыруға негізделген жұмыс түрлері
- 5 Қорытынды
- 6 Пайдаланылған әдебиеттер
Жаңа оқыту әдіс-тәсілдері арқылы сауаттылықты арттыру
«Еліміздің ертеңі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақ тағдыры ұстаздың қолында» деген қағида — менің кәсіби ұстанымым. Оқушының талантын ашу және сауаттылығын жүйелі дамыту үшін сабақта белсенді оқыту, диалогтік оқыту, сыни тұрғыдан ойлау стратегиялары, сатылай кешенді талдау және мән беріп оқыту технологияларын қолданамын.
Белсенді оқыту
Қысқа әңгіме, ойын түрлері, сөздік ойындар арқылы оқушыны әрекетке тартып, тілдік дағдыларын табиғи ортада бекітемін.
Мән беріп оқыту
2 және 4-сыныптарда оқу, тыңдау, айту, жазу дағдыларын бір арнаға тоғыстырып, мәтінмен жұмысты мағыналық деңгейде жүргіземін.
Топтық жұмыс және ынтымақтастық
Қарым-қатынас • қолдау • жауапкершілік
Топтық жұмыс арқылы оқушылар бір-бірін тыңдауға, дәлелдеуге, пікір алмасуға дағдыланады. Бұл орта достық қарым-қатынасты нығайтып, ынтымақтастықты қалыптастырады және ұлттық бірлік құндылықтарын бекітуге ықпал етеді.
Н. Оразақынованың «Сатылай кешенді талдау» технологиясының тиімділігі
- Оқушылардың теориялық білімін жүйелейді және нақтылайды.
- Тілін дамытып, ойды дәл әрі сауатты жеткізуге үйретеді.
- Ұлттық құндылықтарды бағалауға және құрметтеуге баулиды.
- Ізденушілік-зерттеушілік әрекетті ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
- Оқуға, білуге деген ынта-ықыласты арттырып, білім алуға әрекеттендіреді.
Қазақ тілі сабағында сауаттылықты арттыру жолдары
Сауаттылық — жүйелі жаттығу мен мағыналы тілдік әрекеттің нәтижесі. Төмендегі жұмыс түрлері оқушының сөздік қорын байытып, орфографиялық-орфоэпиялық дағдыларын, сөйлем құрау икемін және мәтінмен жұмыс қабілетін күшейтеді.
Тілдік құрастыру тапсырмалары
- Дыбыстарды тіркестіріп сөз жасау
- Түсіп қалған буынды табу
- Берілген сөздерден сөз құрастыру
- Сөздердің мағынасын анықтау
- Сөздерді сәйкестендіру
Сөйлем және мәтін құрау
- Тиісті сөздерді тауып, сөйлемді аяқтау
- Орны ауысқан сөздерден сөйлем құрап жазу
- Сөйлемдерден мәтін құрастыру
- Мақал-мәтелдердің сыңарын табу
Шығармашылық бағыттағы жұмыстар
«Бес жолды өлең»
Негізгі ұғымды қысқа әрі дәл жеткізуге, сөз таңдауға және сөйлем құрылымын сақтауға үйретеді.
Ұйқас табу және өлеңді жалғастыру
Сөздік қорды белсендіреді, дыбыстық үйлесімді сезінуді дамытады, мәтін логикасын сақтауға машықтандырады.
Өлең шығаруға баулу
Оқушының шығармашылық ойлауын кеңейтіп, тілдік дәлдік пен көркемдік тәсілдерді орынды қолдануға жетелейді.
Ойын үлгісі: «Адасқан әріптер»
Мақсаты — дыбыстарды дұрыс тіркестіріп, сөз құрау арқылы оқушының фонетикалық сезімталдығын және жазу сауаттылығын дамыту. Оқушылар берілген әріптерден мағыналы сөздер жасап, олардың қолданылуын сөйлемде дәлелдейді.