Моңғол империясының Орта Азия және Қазақ жеріндегі мемлекеттермен өзара қарым - қатынасы көрші елдермен саясаты
Сабақ туралы қысқаша ақпарат
Бөлім
7.3A — XIII–XV ғғ. Қазақстан
Тақырып
Моңғолдар мемлекеттілік деңгейге қалай жетті? (2 сағат)
Сынып
7-сынып
Қатысқандар саны: ____ · Қатыспағандар саны: ____
Оқу мақсаттары мен сабақ мақсаттары
Сабақ негізделген оқу мақсаты
- X–XIII ғғ. мемлекеттерді білу және картаны қолдану арқылы саяси үдерістерді түсіндіру.
- Көшпелілердің әскери өнеріндегі жетістіктерді талдау.
Нәтиже (күтілетін дағдылар)
Оқушылар Шыңғысхан дәуіріндегі мемлекет құру алғышарттарын, басқару жүйесін және әскери ұйымды талдап, карта мен деректер арқылы себеп–салдарды түсіндіреді.
Тарихи концепт (фокус)
Себеп – салдар
Тілдік мақсат және тірек сөздер
Тілдік мақсат
Оқушылар Шыңғысхан туралы бейнематериалды тыңдап (тыңдалым), негізгі ақпаратты анықтап, сұрақтарға жауап береді.
Сыныптағы диалог/жазылымға арналған пайдалы тіркестер
- Discuss the chart that is created. Which is the most popular fruit choice? How do we know?
- Has every learner’s choice been recorded? How can we check?
- Ask learners if they can think of other questions that we might have investigated. If ideas are not forthcoming, lead the discussion with prompts.
- Take ideas and ask: What do you think the result might be? What would the pictogram look like?
Негізгі сөздер мен тіркестер
Бағалау критерийлері
- Моңғол империясының 1206 ж. және 1227 ж. территориясын картадан салыстырады.
- «Яса» заңдар жинағы және өзге деректер негізінде мемлекетке тән негізгі белгілерді анықтап, моңғолдардың мемлекет деңгейіне жеткенін дәлелдейді.
- Көшпелілердің әскери өнерінің кемінде 3 ерекшелігін сипаттайды.
- Шыңғысхан жорықтарынан кейін Орталық Азиядағы өзгерістер мен Қазақстан жерінде құрылған ұлыстар туралы кестені толтырып, картаға түсіреді.
Пәнаралық байланыс, ресурстар және құндылықтар
Пәнаралық байланыс
Дүниежүзі тарихы
Қауіпсіздік және АКТ
- Санитарлық нормаларға сай қауіпсіздік ережелерін сақтау.
- Интерактивті тақта, планшет қолдану.
Құндылықтар
Алдыңғы білім
Оқушылар Қазақстан жерінде моңғол экспансиясына дейін түркі тілдес тайпалардың этносаяси бірлестігі қалыптасқанын, сондай-ақ олардың әлеуметтік-экономикалық, саяси және мәдени жағдайын біледі.
Сабақтың барысы
Басы (7 минут)
- Оқушыларға Шыңғысханның суретін көрсетіп, «Ойлан – Жұптас – Талқыла» стратегиясы арқылы сипаттатады.
- Моңғол империясының екі кезеңдегі территориясын салыстырып, суреттегі тұлғамен байланысын анықтау арқылы сабақ тақырыбын болжатады.
- Тақырып айқындалған соң, оқушылар 3Б кестесін (Білемін – Білгім келеді – Білдім) толтырады.
Зерттеу сұрақтары
Оқушылардың «Білгім келеді» бағанындағы сұрақтарына сүйене отырып немесе төмендегі дайын нұсқаны қолдануға болады:
- Шыңғысхан империясының құрылу себептері қандай?
- Шыңғысхан әскерінің ерекшелігі неде?
- Шыңғысхан жорықтарынан кейін Қазақстан территориясында қандай өзгерістер орын алды?
Зерттеу және талдау
- Сыныпқа моңғол мемлекетінің құрылуы туралы бейнематериал көрсетіледі.
- Көру барысында оқушыларға бағыттаушы сұрақтар беріледі және жауаптары талқыланады.
Бейнематериал бойынша сұрақтар
- Алғашқы моңғол мемлекеті қалай және қайда құрылды?
- Шыңғысхан қандай тайпаларды бағындырды?
- Шыңғысхан әскерінің ерекшелігі неде?
Бұл сұрақтар «Ойлан – Жұптас – Талқыла» стратегиясы арқылы алынған білімді нақтылап, толықтыруға көмектеседі.
Жазылым тапсырмасы
Оқушылар алған білімдеріне сүйене отырып, 5–7 сөйлем көлемінде пікір жазады және қысқаша түйін (резюме) жасайды. Тақырыпты ашуға көмектесетін бағыттар:
- Әлемді дүр сілкіндірген Шыңғысхан феномені: көшбасшылық пен әскери ұйымның рөлі.
- Моңғол империясының Орта Азия және Қазақ жеріндегі мемлекеттермен өзара қарым-қатынасы және көрші елдерге қатысты саясаты қандай болды?
Дереккөз және автор туралы белгі
Батыс Қазақстан облысы, Тасқала ауданы, ЖОББ Амангелді мектеп-балабақшасы. Әлеуметтік педагог: Жанна Букенбаевна Ислямгалиева.
Ескерту: мәтін мазмұны оқу-әдістемелік жоспар үлгісі ретінде өңделіп, тілдік қателері түзетілді.