Бейнеу ауданының жер көлемі қанша
«Қозғашы бір әңгіме ауыл жайлы…» — ашық тәрбие сағатының мазмұны
Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, Абай атындағы орта мектебінің тарих пәні мұғалімі Камшат Мусаеваның ашық тәрбие сағаты туған жерге деген құрметті күшейтуге, ауылдың өткенін тереңірек танып-білуге және оқушыларды ортақ ойға ұйыстыруға бағытталған.
Мақсаты
Ауыл тарихы мен мәдениетін терең білу; туған топырақтан шыққан өнер иелерін құрметтеу; білімді топқа бөлініп, сайыс арқылы бекіту.
Көрнекіліктер
Слайдтар, қоржын, асық, ауыл көріністері, кітаптар мен журналдар, қосымша материалдар.
Өту форматы
Кіріспе сөз → викторина → тарихи-мәдени бөлім → табиғат бөлімі → поэзия және мақал-мәтел сайысы → қорытынды.
Кіріспе: мерейтойлар және туған жерге тағзым
Биыл ел көлеміндегі маңызды белестер атап өтіледі: Астананың 15 жылдығы, сондай-ақ облыс пен ауданның 40 жылдығы. Осындай ірі мерекелік кезеңде өткізілетін тәрбие сағаты — туған жер тақырыбын жаңаша пайымдап, ортақ құндылықтарды ұғындыруға арналған рухани алаң.
«Адамды бас идіретін екі күш бар: бірі — Жер-ана, екіншісі — өз анасы… Сондықтан адам туған жеріне де, туған анасына да бірдей өзегін үзіп тұрады».
— Әбіш Кекілбаев
Сайысқа қатысатын топтар
Бейнеу: тоғыз жолдың торабындағы аудан
Бейнеу ауданы 1973 жылғы наурыз айында құрылды. Аудан Атырау және Ақтөбе облыстарымен, сондай-ақ Қарақалпақстан мен Түрікменстанмен шектесіп, маңызды көлік-логистикалық бағыттардың тоғысқан жерінде орналасқан. Кеше құм ішінде тұрған шағын елді мекен бүгінгі күні көркейіп, заманауи келбетке енді.
Сабақта ауданның бүгінгі тынысын көрсету үшін бейнематериал ұсынылады.
Викторина: дерекке сүйенген сұрақ-жауап
Бұл бөлімде оқушылар өңір тарихына қатысты негізгі даталар мен деректерді нақтылап, жауап беру арқылы өз білімін сынайды.
Сұрақтар мен жауаптар
-
1) Маңғыстау облысы қай жылы құрылды?
1973 ж. 20 наурыз
-
2) 1990 жылға дейін Маңғыстау қай облыстың құрамында болды?
Атырау облысы
-
3) Бейнеу ауданында қазақтармен қатар қандай ұлт өкілдері тұрады?
Орыс, татар, украин
-
4) Аудандағы елді мекендерді атаңдар.
Ақжігіт, Тұрыш, Есет, Төлеп, Қызыләскер, Сыңғырлау
-
5) 1985 ж. 1 шілдеден бастап шығатын газетті атаңдар.
«Рауан»
-
6) Бейнеу облыс орталығы Ақтаудан қанша шақырым қашықтықта?
500 км
-
7) Маңғыстау облысының жалпы көлемі қанша және Қазақстанның қай аймағында орналасқан?
Оңтүстік-батыста орналасқан; аумағы — 16,7 млн га
-
8) Бейнеу ауданының жер көлемі қанша?
4,05 (берілген дерек бойынша)
Ескерту: өлшем бірлігі бастапқы мәтінде нақты көрсетілмегендіктен, дерек өзгеріссіз берілді.
-
9) Қазіргі кезде аудан әкімінің қызметін атқарып отырған кім?
Б. Әзірханов
Тарихи-мәдени кеңістік: ескерткіштер мен аңыздар
Бейнеудегі тарихи-мәдени орындар
Оқушылар өңірдегі бірқатар тарихи орындарды атайды: Ескі Бейнеу қорымы, Амантұрлы, Асалы–Көкетай, Көркембай мешіті, Асау–Барақ және басқа да нысандар.
Асалы–Көкетай және Бекет ата туралы аңыздан үзінді
Ел аузында Маңғыстау өңіріне қатысты ғашықтық жырлар мен тарихи аңыздар көп сақталған: Құрымсы мен Кежек, Ақшора мен Белтұран, Асалы мен Көкетай, Қаработа мен Дөңқара, Ақбөбек пен Қайып секілді жұптар туралы деректер жиі айтылады.
Аңыздың бірінде Бекет ата сапардан қайтып келе жатып, өзеннен өтер тұста судан әуелі бір саусақ, кейін бес саусақ, артынан отыз саусақ көргені баяндалады. Мұны өзгелер байқамай, тек өзі ғана көреді.
Үйіне келген соң көргенін жарына жорытқанда: «Бір саусақ — бір Құдайды біл. Бес саусақ — бес уақыт намазды ұмытпа. Отыз саусақ — отыз күн оразаны есіңде ұста» деген тұспал екенін айтады.
Осыдан кейін Бекет ата теріс істерден тыйылып, ізгілік пен имандылық жолын ұстанады.
Табиғатқа жақын тақырып: өсімдік пен жануарлар әлемі
«Туған жерім, табиғатың әдемі» деген ойды жалғап, сабақта Бейнеу өңірінде кездесетін өсімдіктер мен жануарлар туралы әңгіме өрбиді. Оқушылар өздері дайындаған гербарийлерін көрсетіп, жусан, адыраспан, сексеуіл секілді өсімдіктер туралы қысқаша мәлімет береді.
Поэзия: Бейнеудің рухани үнін танытқан жолдар
Соңғы бөлімде оқушылар Бейнеудің қаламгерлері — Уәйіс Қайралапов, Қаржаубай Жылқыбаев, Әбдібек Жаманбаевтың өлеңдерінен үзінді оқып, естеліктерімен бөліседі.
Уәйіс Қайралапов — «Үстіртте»
Үстірттің барып, көрдің бе
Тақтайдай тегіс даласын.
Өміріне мән бердің бе
Көргенде қайран қаласың.
Мезгілдің өзі бастайтын —
Әрбір жылдың көктемі.
Табиғат кілем тастайтын
Айнала тегіс көктеді.
Кілемді қайтсің, батпақ шөл
Шапшаң-ақ жинап алтын,
Телміріп, жалпақ құба бел
Сарғаятын да қалатын.
Қаржаубай Жылқыбаев — «Көрісерміз көктемде»
Атамекен ежелден —
Сыңғырлаудың баласы.
Кімдерге қоныс болмаған
Сайы менен саласы.
Елім деп мұнда ержеткен
Қазақтың талай баласы.
Небір абзал жігіттер
Халқының болған панасы.
Әбдібек Жаманбаев — өлеңнен үзінді
Пана да бола біледі
Бала ғой дейміз баланы,
Ат та жоқ басқа беретін
Баладан өсер дананы.
Көзде жоқ бізде көретін
Бір күні жайнап сол бала,
Елдің шықса көгіне.
Бала ғой дейміз сонда да,
Дана деу артық көріне!
Оянып асыл армандар,
Ұйқысыз мәңгі өтер-ау.
Еліне бала болғандар,
Пана да болар екен-ау.
Мақал-мәтел сайысы: туған ел, туған жер тақырыбы
«Мақал — сөздің мәйегі» деген халық даналығына сүйене отырып, екі топ туған ел мен туған жерге қатысты мақал-мәтелдерден жарыса айтады. Бұл бөлім оқушылардың тіл мәдениетін, ой ұшқырлығын және ұлттық құндылыққа жақындығын айқындайды.
Қорытынды: еңбек, жауапкершілік, отансүйгіштік
«Жерге тер төгіп, халыққа қан төгіп қызмет етуден жалықпа».
— Бауыржан Момышұлы
Тәрбие сағаты барысында оқушылар аудан тарихы, табиғаты, мәдени мұрасы және ақындары туралы маңызды мағлұматтармен танысады. Бұл — бастамасы ғана. Өлке туралы білімді кеңейту үшін қосымша әдебиеттер оқуға ұсыныс беріледі.
Оқуға ұсыныс
Шадманов Бақытжан — «Ән Бейнеу».