Қазақша рефераттар

Ежелгі атауы

Сабақтың бағыты

Бұл сабақ «Астана» тақырыбы бойынша топтық пікірлесуге негізделген. Негізгі мақсат — жаңа тақырыпты меңгерту арқылы оқушылардың сын тұрғысынан ойлауын дамыту, өз бетімен ізденуіне және ой қорытуына дағдыландыру, тілін дамыту және сөздік қорын байыту. Тәрбиелік бағыты — туған елге, Отанға деген сүйіспеншілікті қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

  • Жаңа тақырып бойынша сын тұрғысынан ойлауды дамыту.
  • Өздігінен іздену, ой қорыту дағдыларын қалыптастыру.
  • Тіл мәдениетін дамыту, сөздік қорды толықтыру.
  • Отанға сүйіспеншілікке тәрбиелеу.

Әдістер мен көрнекіліктер

Оқыту тәсілдері

Елестету, ой түрткі (қозғау), пікірлесу.

Пайдаланылатын көрнекілік

Карта, сөзжұмбақ, аудио жазба.

Сабақ құрылымы

Сабақ кезеңдері оқушыны алдын ала ойландырудан бастап, мәтінмен жұмыс, топтық талқылау және бекіту тапсырмаларына дейін бірізді ұйымдастырылады.

  1. I. Кіріспе: жетекші сұрақтар

    5 минут
    • Бұрынғы астана және ежелгі атауы қандай?
    • Қайда орналасқан?
    • Көрікті жерлері қандай?
    • «Қала» сөзіне тәуелдік жалғауын жалғау (грамматикалық тапсырма).

  2. II. Негізгі бөлім: «XXI ғасырдың ең жас қаласы — Астана»

    10 минут

    Оқушылар топпен жұмыс жасап, Астана туралы білетін деректерін толықтырады. Қажет болған жағдайда карта қолдануға болады.

  3. III. Топтық таныстырылым

    Әр топ өз тұжырымын ортаға салады: деректерін, дәлелдерін және маңызды байқауларын бөліседі.

  4. IV. Мәтінмен жұмыс: жаңа сөздер және аударма

    6–7 минут

    «Астана» мәтіні ұсынылады. Оқушылар жаңа сөздермен таныса отырып, мәтінді түсініп оқиды және аудару арқылы мағынасын нақтылайды.

  5. V. Топтық оқылым және салыстыру

    Топтар мәтін мазмұнын өз білімдерімен салыстырады: не белгілі, не белгісіз екенін анықтап, оқу арқылы нақтылайды.

  6. VI. Қайта пікірлесу: «Тағы нені білгім келеді?»

    Оқушылар Астана туралы тағы қандай сұрақтары бар екенін талқылайды және плакатқа жазады (үй тапсырмасына дайындық).

  7. VII. Сөзжұмбақ арқылы бекіту

    Төркөздерді дұрыс толтырғанда, бүгінгі сабақтың негізгі тақырыбы шығады. Бұл кезең оқушылардың негізгі ұғымдарды еске түсіруіне көмектеседі.

  8. VIII. Музыкалық қорытынды

    «Ару Астана» әні аудио ойнатқыш арқылы тыңдалады. Сабақтың эмоционалдық әсерін күшейтіп, тақырыпқа қызығушылықты арттырады.

    Үй тапсырмасы: «?» белгісі қойылған сұрақтар бойынша ізденіп келу.

«Астана» мәтіні: қысқаша деректер

Төмендегі деректер қала атауларының тарихи ауысуын, жер-су атауларының шығу төркінін және Астанаға қатысты тұлғаларды жүйелейді.

I. Қараөткел — бұрынғы атаулардың бірі

  • Астананың бұрынғы атауы: Қараөткел.
  • Аңызға сүйенсек, Бөгенбай батыр соғыста жараланып, осы өткел арқылы еліне өткен.
  • Сондықтан Есіл өзеніндегі бұл өткел Қараөткел деп аталған.

Сөздік

бұрынғы атауы
прежнее название
жаралы болып
был ранен
сондықтан
поэтому

II. Ақмола атауының төркіні

Ертеде Нияз есімді Абылай ханның батыры Қараөткел маңына жерленгені айтылады. Оның зираты ақ тастан қаланған деген дерекке байланысты бұл жер Ақмола атанған.

Сөздік

ертеде
давно
жерленіпті
был похоронен
зираты
могила
ақ тастан қаланған
сооружен из белых камней

III. Целиноград кезеңі (1961)

1961 жылы тың игерушілер қаланы Целиноград деп атаған.

Сөздік

тың игерушілер
целинники

IV–V. Егемендік және жаңа астана мәртебесі

  • Қазақстан егемен мемлекет болғаннан кейін қала қайтадан Ақмола деп аталды.
  • 1997 жылы 10 желтоқсанда Ақмола Астана деп жарияланды.

Сөздік

егемен мемлекет
суверенное государство
жарияланды
объявлен

VI. География және танымал тұлғалар

Астана Қазақстанның солтүстігінде, Есіл өзенінің бойында орналасқан. Бұл өңірден ақын Сәкен Сейфуллин, палуан Қажымұқан Мұңайтпасов, ұшқыш Талғат Бигелдинов сияқты тұлғалар шыққан.

Сөздік

палуан
борец

Оқушы жұмысы: қорытынды салыстыру

Астана мен Семей: ұқсастықтары

  • Екі қалада да ауа райы суық.
  • Екеуі де жазық жерде орналасқан.
  • Бірі Ертіс, бірі Есіл өзенінің бойында орналасқан.

Айырмашылығы

  • Астана — Қазақстанның солтүстігінде.
  • Семей — Қазақстанның шығысында.

«Не білгім келеді?» сұрақтары

  • Неге Семей астана болмады?
  • Семей өңірінде ежелгі кітапханалар болған ба?

Сөзжұмбақ: негізгі ұғымдарды бекіту

Төркөздерді дұрыс толтырсаңдар, бүгінгі сабақтың негізгі тақырыбы айқындалады. Төменде сұрақтар мен күтілетін жауаптардың сөздік қоры берілген.

Сұрақтар

  1. 1.Астананың ескі (ежелгі) атауы.
  2. 2.Астанадағы өзен.
  3. 3.Ежелгі атауларының бірі.
  4. 4.Танымал палуан.
  5. 5.Ақын.
  6. 6.Қаланың бір тарихи атауы (кеңестік кезең).

Кілт сөздер

Ақмола Есіл Қараөткел Қажымұқан Сәкен Целиноград

Портреттерге ұсыныс

Сабақты көрнекілендіру үшін Сәкен Сейфуллин мен Қажымұқан Мұңайтпасовтың портреттерін қолдануға болады.