Информатика сабағында жеті модульді тиімді пайдалануБәрімізді бүгінгі таңда алаңдататын мәселе - жас ұрпақтың сапалы білімді игеруі

Жаңашылдық пен тәжірибенің үйлесімі

Қазіргі оқыту үдерісі жаңа әдіс-тәсілдерді, тың идеяларды қолдануды талап етеді. Әр мұғалім өз тәжірибесінде түрлі қиындықтар мен кедергілерге кездеседі. Заман ағымына ілесу үшін кәсіби дамуды үздіксіз жалғастыру қажет. Ұстаз ретінде мен де өз тәжірибемде нәтижеге жеткізетін жолдарды іздестіріп келемін.

Оқушы өз пікірін еркін білдіріп қана қоймай, оны дәлелдей алса және өмірде қолдана білсе – мұғалім мақсатының орындалғаны. Қазақ халқында жеті саны қасиетті сан ретінде бағаланса, мен үшін де білім берудегі жеті модульдің мәні айрықша.

Жеті модульдің ықпалы: сындарлы оқытуға сүйенген бағдар

Мұғалімге арналған нұсқаулықтағы Кембридждік тәсілдің теориялық негізін оқып, оқытудың жеті модулін тәжірибеме енгізу арқылы оның артықшылықтарын айқын байқай бастадым. Дегенмен дәстүрлі әдістерді толық жоққа шығаруға болмайды: әр тәсілдің өз орны мен тиімділігі бар. Бағдарлама түрлі амалдарды біріктіре отырып, сындарлы оқытудың негізгі қағидаларын қамтиды және барлық пәндерде қолдануға ыңғайлы.

Информатика сабағында бұл идеяларды жүйелі қолдану ерекше нәтиже береді. Негізгі бағыттар ретінде мыналарды атап өтуге болады: оқушының білім алу үдерісін түсінуі, нені және қалай оқу керектігін үйренуі, өзін-өзі реттеуі, оқу нәтижесін бағалауды меңгеруі.

Оқушыны белсенді ету: түсіну, жоспарлау, өзін-өзі реттеу

Оқушылармен жұмыс барысында олардың пайымдауы, көзқарасы және білім деңгейі алдын ала анықталуы тиіс. Оқушының нені меңгере алатынын және қай тұста қиналатынын бақылау мұғалімге әдіс таңдауға мүмкіндік береді. Ең бастысы – оқушы оқудың өмірлік қажеттілік екенін сезінуі керек. Жаттап алған білім емтиханнан кейін ұмытылып қалуы мүмкін, ал түсініп игерілген білім тәжірибеде қолдануға келеді.

Осы мақсатта оқу үдерісіне жоспарлау мен мақсат қою дағдыларын енгізу маңызды. Алда тұрған жұмысты нақтылау, тапсырманы кезең-кезеңімен орындау, уақыт беру, тыңдау, түсіністік таныту және оқушылардың бірін-бірі оқытуына жағдай жасау – барлығы оқушының жауапкершілігін күшейтіп, сенімін арттырады. Нәтижесінде оқушы «өзім үшін оқу» қағидасын түсінеді.

Сыни тұрғыдан ойлау: талдау, бағалау, дәлелдеу мәдениеті

Сыни тұрғыдан ойлау – бақылау, тәжірибе, ойлау және талқылау нәтижесінде алынған ақпаратты бағалау, талдау және синтездеуге бағытталған үдеріс. Ол оқушының өз оқуына таңдау жасауына, өзгенің идеясын сараптауына, күмәнмен қарап, дәлелді шешім қабылдауына көмектеседі. Бұл модуль оқушы ойлауын дамытуда ерекше рөл атқарады.

Оқудағы жаңа тәсілдер: диалог пен бірлескен жұмыс

Оқудағы жаңа тәсілдер модулі көбіне топтық және жұптық жұмыс арқылы жүзеге асады. Бұл – оқушылар арасында өзара диалог орнату арқылы білімді бірлесе құрастыру. Диалогтік оқыту білім сапасын арттыруға ықпал етеді және тек информатикада емес, барлық пәндер үшін тиімді. Әсіресе тіл дамыту мен өзге тілді меңгеруде пайдалы.

Информатикада теория мен практиканы ұштастырудың маңызы зор. Ы. Алтынсариннің «Балаға айтып түсіндіргеннен гөрі, қолымен ұстап, көзімен көріп түсіндірген сабақ ұғымды» деген пікірі осыны дәлелдейді. Практикалық жұмыста сұрақ көп туындайды, ал пікір алмасу мен бірлескен талқылау оқушыны терең түсінуге жетелейді.

АКТ: информатика сабағының табиғи өзегі

Қазіргі білім беру үдерісінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) қолдану – уақыт талабы. Әдіс-тәсілдер жаңарып отырғандықтан, АКТ-ға ерекше назар аудару қажет. Жаңа технологияларды оқу үдерісіне енгізу – нәтижеге бастайтын сенімді жол, әрі мұғалім мен оқушыға бірдей қолайлы.

Информатикада теория мен практиканың байланысы өте тығыз: практикалық жұмыс кезінде оқушы теориялық білімін нақты әрекет арқылы бекітеді. Конфуцийдің «Маған айтып берсең – ұмытып қаламын, көрсетсең – есте сақтаймын, өзіме жасатсаң – үйренемін» деген сөзі оқушының әрекет арқылы үйренетінін айқындайды. Сондықтан АКТ-ны сабақта да, сабақтан тыс уақытта да қолдану маңызды: интернеттен дерек іздеу, материалды талдау, нәтижені ұсыну – бәрі оқушы құзыреттілігін арттырады.

Бағалау: ілгерілеуді қолдайтын құрал

Оқытуды тиімді бағалау – білім беру үдерісіндегі барлық жаңа тәсілдермен тығыз байланысты. Бағалау оқушының ілгерілеу қадамдарын анықтап, қолдау көрсету үшін қажет. Нұсқаулықта бағалау білім алу нәтижелерін жүйелі түрде қорытындылауға бағытталған қызметті белгілеуге қолданылатын термин ретінде қарастырылады. Яғни бағалау – оқыту мен білім берудің ажырамас бөлігі.

Әр сабақта оқушылардың өзін-өзі және бірін-бірі бағалауына ерекше назар аудару маңызды. Өйткені оқушы өз білімін бағалауды үйренгенде, қателігін түсінеді, әділ бағалауға дағдыланады және өз ойлауын, түсінуін, тәртібін бақылауға үйренеді.

Дарынды және талантты оқушылар: қабілетті тану және қолдау

Дарынды балаларды оқыту мен тәрбиелеуді ұйымдастырудағы басты міндет – олардың қабілеті мен талантын жан-жақты аша түсу үшін дарындылық ерекшеліктерін анықтау. Дарындылықты бір ғана әдіспен дәл анықтау мүмкін емес: сырттай қарағанда балалардың бәрі біркелкі көрінуі ықтимал. Дарынды оқушыны айқындау үшін ұзақ мерзімді бақылау, зерттеу және жүйелі қолдау қажет.

Дарындылықты зерттеген Дж. Рензуллидің пікірінше, дарындылық адамның мінез-құлқының үш негізгі «кластерінің» өзара байланысы арқылы көрінеді.