Тоқтардың анасының есімі
Тәрбие сағатының сценарийі
«Аспан әлеміне саяхат»
Бұл материал оқушыларды қазақтың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіровтің өмір жолымен таныстырып, патриоттық сезімді күшейтуге бағытталған тәрбиелік-танымдық іс-шараның толық құрылымын ұсынады.
Мақсаты мен міндеттері
Білімділік
- Тоқтар Әубәкіровтің өмірбаяны, туған жері, білім алған және қызмет еткен орындары туралы мағлұмат беру.
- Оқушыларды ғарышкерлермен таныстырып, ерлікке үлгі ету арқылы ой-өрісін кеңейту.
Дамытушылық
Өлең оқу, би билеу, ән айту сияқты әрекеттер арқылы оқушының шығармашылық ойлауын және өзін еркін білдіруін дамыту.
Тәрбиелік
- Отанын, елін, жерін сүюге және қорғауға баулу.
- Ерлікке, батылдыққа тәрбиелеу және елжандылықты қалыптастыру.
Кіріспе көрініс
Диалог
Нұр: Самат, сен болашақта кім болғың келеді?
Самат: Тоқтар ағам сияқты ғарышкер болғым келеді. Ал сен ше?
Нұр: Мен де аспанға өрлеген алып ғарышкер болғым келеді.
Самат: Ендеше бізге ғарышкерлер туралы көбірек мәлімет білу керек.
Нұр: Әрине. Олай болса, аспан әлеміне саяхат жасайық!
Самат: Жарайды.
Екеуі бірге: Ғарышкерлер мерекесі құтты болсын!
Музыкалық бөлім
- Би: «Полька»
- Ән: «Қанеки, тілім, сөйлеші»
- Ән: «Сәлем саған, туған ел»
- Би: өнерлі жігіттердің биі
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Армысыздар, құрметті жиналған қауым! Ғарышкерлер күні құтты болсын! Бүгінгі «Аспан әлеміне саяхат» тақырыбындағы тәрбие сағатымыз екі бөлімнен тұрады: бірінші бөлім — өлең, ән және би; екінші бөлім — жарыс түріндегі сайыс.
1991 жыл, 2 қазан — қазақ халқы үшін тарихи күн. Жетпіс жылдан астам уақыт бойы Кеңес өкіметінің қарамағында болған халқымыздың өз азаматын ғарышқа ұшыру арманы орындалып, үміт оты қайта жанды. Сол күнгі алғашқы қазақ ғарышкері — Тоқтар Әубәкіров.
Тоқтар Әубәкіров туралы деректер
Негізгі мәлімет
Қазақтың тұңғыш ғарышкері, КСРО-ның 71-ғарышкері, әлемнің 256-ғарышкері — Тоқтар Әубәкіров.
Туған жері
1946 жылы 27 шілдеде Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының Бірінші Май ауылында дүниеге келген. Әкесі — Оңғарбай, анасы — Қамия.
Ерлігі мен мойындалуы
1988 жылы МиГ-31 ұшағымен Солтүстік полюс аймағына ұшып, қайтар жолда әуеде жанармай құйдыру тәжірибесін орындаған. Осы ерлігі үшін оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
Жаным бірге сенімен, аруақ! — деп айқай салдық қуанып,
Ұшқанда Тоқтар батыр ту алып.
Отыз жылдан күткен сәтім келгенде,
Кеш болса да мәз болдым қуанып.Жүрген жері ұлы ойшыл Қаныштың,
Тоқтарым жүр құшағында ғарыштың.
Елмен ел боп қатарласып бұл күні,
Қазақ халқы бар әлеммен таныстың.
Оқушы өлеңі
Сайра, бұлбұл, көмейден ән төгілсін,
Жырға бөлеп даланың әр төбесін.
Байқоңырдан тік ұшқан Тоқтар ағам
Көтерді қазағымның мәртебесін.
Білімді бекіту: сөзжұмбақ
Төмендегі сұрақтар арқылы оқушылардың тақырыпты меңгеру деңгейі тексеріледі.
- 1) Екі мәрте Кеңес Одағының Батыры — Талғат.
- 2) Қазақстандағы ғарыш айлағының аты — Байқоңыр.
- 3) Тоқтардың анасының есімі — Қамия.
- 4) Жұлдыздар жүйесінің аталуы — галактика.
- 5) Тоқтардың жарының есімі — Татьяна.
- 6) Тоқтардың әкесінің аты — Оңғарбай.
Екінші бөлім: «Кім жүйрік?» сайысы
Жалпы ереже
Сайыс жарыс түрінде өтеді. Үш команда қатысады. Жеңімпаздар әділқазылар алқасының шешімімен анықталып, мақтау қағаздарымен марапатталады.
Командалар:
- 1-топ: Ойшылдар
- 2-топ: Алғырлар
- 3-топ: Тапқырлар
1-кезең: «Танысайық, қанекей»
Әр команда өздерін таныстырады: ұран, топ мүшелері, қысқаша таныстыру.
2-кезең: «Ойлан да біл, сөз сырын»
Мұғалім мақал-мәтелдің басын айтады, оқушылар жалғастырады (батырлық пен ерлік тақырыбы).
Ойшылдар
- Ат басына күн туса, ауыздықпен су ішер, ...
- Ердің ерлігі ерінен танылар, ...
Алғырлар
- Ерлік — елдің қасиеті, ...
- Ердің атағы туырлықтай, ...
Тапқырлар
- Алыстан ердің дәрпі бар, қасына келсең баладай, ...
-
Бақ-бақ еткен текені, қар жауғанда көрерміз.
Батырсынған жігітті, ...
3-кезең: «Өзіңе ұпай жина» (ұяшықтар)
Тақтадағы ұяшықтар ашылады. Әр сұрақтың құны — көрсетілген ұпай. Дұрыс жауап берген топ ұпайды қоржынға жинайды.
20 ұпай
- Тоқтар Әубәкіров қандай ордендермен марапатталды? Қандай атақтар берілді?
- Тоқтар Әубәкіров 14 жыл бойы сынақшы-ұшқыш болған әйгілі фирма: ол қай фирмада жұмыс істеді?
30 ұпай
- Тоқтар Әубәкіровті екі жылдың ішінде неше рет Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынған?
- Жер мен Айдың арақашықтығы шамамен қанша?
40 ұпай
- Скафандр күн сәулесінің зиянды әсерінен және шаң-тозаңнан қорғайды. Скафандр қандай жасанды матадан тігіледі және түрі қанша?
- Ең әйгілі «Хаббл» ғарыш телескобын Жер маңындағы орбитаға ғарыш кемесі арқылы қай жылы шығарған?
4-кезең: «Ойлан, қане, балақай!» (шар тапсырмалары)
Тақтаға ілінген шарлар жарылады. Әр шардың ішіндегі тапсырманы топ болып орындау қажет.
1-шар: көрініс қою
Марат оқуды ұнатпай, қолындағы кітабын лақтырады. Сол сәтте Тоқтар аға оған: «Арманыңе қол жеткізгің келсе, білім ал, оқы, үйрен» деп ақыл айтып, кітап ұсынады. Марат кітапқа үңіліп: «Шынында да, маған жол көрсететін — осы кітаптар екен» дейді.
Тапсырма: осы оқиғаны сахналық көрініс ретінде көрсетіңіздер.
2-шар: шығармашылық
- Ғарышкер туралы 1 шумақ өлең құрастырыңыздар.
- Әнді топ болып орындаңыздар.
3-шар: сөз құрастыру
Берілген әріптерден сөз құрастырыңыздар: Ааиквтнарост
Тапсырма: шыққан сөздің анықтамасын айтыңыздар.
Қорытынды
Міне, балалар, көзді ашып-жұмғанша сайысымыз да мәресіне жетті. Енді жүйріктерді саралайтын әділқазылар алқасына сөз береміз.
Жеңімпаздарымызды шын жүректен құттықтай отырып, кешімізге қатысқан қонақтарымызға алғыс білдіреміз. Қош сау болыңыздар!