Қазақша рефераттар

Қытай саудагерлерінің қатары

Сабақ жоспары (презентациямен)

Жібек жолы — сауда жолы, достық жолы, ғылым жолы

Бұл сайыс сабағы Ұлы Жібек жолының Қазақстанның экономикалық және мәдени дамуына ықпалын түсіндіруге бағытталған: тауар алмасумен қатар ғылым, мәдениет пен өнердің таралуы және дамуы қалай жүргенін оқушылар тәжірибе арқылы меңгереді.

Мақсаты

  • Ұлы Жібек жолының Қазақстан экономикасына әсерін түсіндіру.
  • Мәдени байланыстардың (ғылым, өнер, дәстүр) таралуын көрсету.
  • Оқушылардың жылдам ойлау, топпен жұмыс, дәлелдеу дағдыларын дамыту.

Көрнекілігі мен форматы

Көрнекілігі
Жібек жолының картасы, бүктемелер, иллюстрациялар, суреттер.
Сабақтың түрі
Сайыс сабағы.
Өту әдісі
Ойын элементтері арқылы топтық жұмыс.

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылар екі топқа бөлінеді. Сабақ екі топтың арасында сайыс түрінде жүргізіледі.

I топ

«Тараз» тобы

II топ

«Отырар» тобы

Әр топ эмблемасын дайындап, ұранын таныстырады. Мұғалім топтарды орындарына жайғастырып, көпшілікке таныстырады.

Сайыстың бағдарламасы

I. «Бәйге» сайысы

Әр топқа 6 сұрақтан

«Тараз» тобына сұрақтар

  1. 1) Жібек жолының бастауы қайдан басталады?
  2. 2) Ұлы Жібек жолы Қазақстанның қай қалалары арқылы өтті?
  3. 3) Осы жол арқылы қандай тауарлар әкелінді және қандай тауарлар сыртқа шығарылды?
  4. 4) Ұлы Жібек жолы қандай аймақтарды байланыстырды?
  5. 5) Халықаралық сауда арқылы Шығыс елдерінен қандай бұйымдар сатыла бастады?
  6. 6) Қытай жібегі бүкіл Еуразияға қай ғасырдан бастап кеңінен танылды?

«Отырар» тобына сұрақтар

  1. 1) Ұлы Жібек жолы арқылы қандай діндер таралды?
  2. 2) Халықаралық сауда арқылы қандай жануарлар саудаланды?
  3. 3) Қытайлар жібек өндіру құпиясын неге қатаң сақтады?
  4. 4) Қытайдың фарфор бұйымдары Қазақстанның қай қалаларынан табылған?
  5. 5) Ұлы Жібек жолы бойындағы қалалар қандай жағынан зор пайда көрді?
  6. 6) Саудадағы қарым-қатынас пен экономикалық байланыстар шаруашылықтың қандай түрлерін үйренуге ықпал етті?

II. «Кім жылдам?» ойыны

Уақыт: 2–3 минут

Әр топ Жібек жолы бойындағы екі қаланың атын атап, сол қалаларға қысқаша шолу жасайды. Жауаптың жылдамдығы мен нақтылығы ескеріледі.

Мысал жұптар

Отырар — Тараз

Испиджаб — Шауғар

Бағалау өлшемі

Қысқа шолу: орналасуы, тарихи маңызы, саудадағы рөлі.

III. Жәрмеңке көрінісі

Ұлы Жібек жолы бойындағы ең көне әрі бай қалалардың бірі — Таразда өтіп жатқан жәрмеңкені сахналық көрініс арқылы көрсету ұсынылады. Әр қатар өз тауарын дауыстап ұсынып, көрерменді сауда атмосферасына енгізеді.

Орыс саудагерлері

  • Аң терілері, қару-жарақ, етіктер, ағаш ыдыстар.
  • Үлкен самаурында шай қайнап тұрады; ән мен би көріністері қосылады.
  • Ең бағалысы: сілеусін мен ақ аюдың ірі терілері (бағасын саудаласып айту көрінісі).

Үнді саудагерлері

  • Тірі пілдер мен маймылдар бейнесі (макет/рөлдік ойын арқылы).
  • Факирдің флейтасы, «жылан арбау» көрінісі.
  • Үнді биін билейтін биші қыздар қойылымы.

Қытай саудагерлері

  • Көрнекті орында: фарфор ыдыстары, дәрілік өсімдіктер, жібек маталар.
  • Қытай емшісінің ем-дом көрсетуі (қауіпсіз, символдық көрініс).

Жергілікті тұрғындар (базар қожайындары)

  • Иленген қой терілері, жастықтар, көрпелер.
  • Құлан терісімен қапталған ер-тоқым, күміс әбзелдер.
  • Мақта тұқымы, мал және күнделікті тұрмысқа қажет бұйымдар.

IV. «Өз сыңарыңды тап» ойыны

Бұл тапсырмаға жұп карточкалар дайындалады: бірінде сұрақ, екіншісінде жауапқа арналған тірек-сызба болады. Бір сұрақ пен соған сәйкес жауап карточкасының түстері бірдей белгіленеді.

Оқушылар карточкаларды таңдап алып, өз жұбын тауып бірге жұмыс істейді. Тапсырманы жылдам әрі дұрыс орындаған оқушылар жеңімпаз атанады.

V. Топ жетекшілерінің сайысы

Топ жетекшілеріне сұрақтар қойылады. Жауап нақты әрі жылдам берілуі керек.

1) Ұлы Жібек жолының өмір сүруін тоқтатудың басты себебі неде?

Жауап: Теңіз сауда жолдарының пайда болуына байланысты.

2) Ұлы Жібек жолының гүлденген бағытын атаңдар.

Жауап: Қытайдан Жетісу және Оңтүстік Қазақстан арқылы Батысқа қарай.

3) Жібек өндіру құпиясы қалайша Қытайдан сыртқа тарады?

Жауап: Аңыз-әңгімелерде жібек құртын адамдар қуыс қурайдың ішіне салып, тіпті әйелдер шашының арасына тығып алып шыққаны айтылады.

Қорытынды

Сабақ соңында ұпайлар саналып, жеңімпаз топ анықталады. Жеңген топқа сыйлық табысталып, белсенді қатысқан оқушылар мадақталады.