Қазақша рефераттар

Алтынсариннің өмірі мен қызметі оқушыларға қазақ әдебиеті пәнінен жақсы таныс

8-сынып • Қазақстан тарихы

Сабақтың тақырыбы: § 43. Ыбырай Алтынсарин — қазақ халқының аса көрнекті ағартушысы

Бұл сабақта Ыбырай Алтынсариннің өмір жолы мен көпқырлы қызметі жүйелі түрде қарастырылады: педагог, жазушы, ғалым-этнограф және қоғам қайраткері ретіндегі еңбектері, сондай-ақ оның ағартушылық идеяларының қалыптасуы.

Сабақтың түрі

Аралас

Сабақтың әдісі

Интерактивті

Көрнекіліктер

Карта, сызба

Негізгі акцент

Оқу-ағарту ісінің маңызы және Алтынсарин мұрасы

Сабақтың мақсаты

Білімдік мақсат

  • Қазақ әдебиеті пәнінен алған білімдерге сүйене отырып, оқушыларды Ы. Алтынсариннің өмір жолы және қызметімен таныстыру.
  • Ағартушының туған халқының білім көкжиегін кеңейтуге бағытталған игілікті ісіне талдау жасау.
  • Оның педагог, жазушы, қоғам қайраткері, ғалым-этнограф ретіндегі шығармашылығын жан-жақты зерделеу.

Дамытушылық мақсат

  • Әдеби шығармамен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.
  • Автордың негізгі ойын түсінуге, қойылған сұраққа нақты әрі жүйелі жауап беруге үйрету.
  • Тарихи оқиғаның мазмұны мен сипатын терең ұғындыру.

Тәрбиелік мақсат

  • Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
  • Өз бетінше ой қорытып, оны сауатты жеткізе білуге дағдыландыру.

Сабақтың барысы

  1. 1

    Ұйымдастыру кезеңі

    Сәлемдесу, сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.

  2. 2

    Оқу құралдарын тексеру

    Оқулық, дәптер, қажетті материалдардың толықтығын анықтау.

  3. 3

    Хабар: ел жаңалықтарынан

    Қысқаша ақпараттық бөлім арқылы оқушылардың қызығушылығын ояту.

  4. 4

    Оқушы зейінін сабаққа аудару

    Сабақтың тақырыбы мен негізгі сұрақтарын айқындау.

Үй тапсырмасын тексеру (сұрақтар)

  1. Патша үкіметі Қазақстанда білім беру мекемелерін аша отырып, қандай мақсатты көздеді?
  2. Қазақстандағы халық ағарту ісінің дамуында қандай кедергілер болды?
  3. Бүгінде шетелдердегідей, біздің елімізде де жеке меншік оқу орындарының білім беру сапасы туралы не ойлайсыңдар?

Жаңа тақырыпты меңгеру жоспары

1) Көзқарасының қалыптасуы

Ы. Алтынсариннің ағартушылық идеяларының қайнар көздері мен қалыптасу кезеңдері.

2) Педагогикалық қызметі

Мектеп ашу ісі, оқу бағдарламалары, мұғалім дайындау, оқулық жазу.

3) Экономикалық көзқарасы

Қоғам дамуына білім мен еңбек мәдениетінің ықпалын бағамдауы.

4) Ғылыми және әдеби қызметі

Фольклор жинау, этнографиялық байқаулар, әдеби мұра және тәрбие идеялары.

5) Қоғамдық-саяси қызметі

Қоғам игілігіне қызмет етуі, ағарту ісін ұйымдастырудағы әкімшілік кедергілер және тарихи контекст.

Негізгі мазмұн

Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен қызметі оқушыларға қазақ әдебиеті пәнінен белгілі. Дегенмен тарих сабағында оның ағарту саласындағы еңбегіне тереңірек тоқталып, қоғамдық маңызын ашып көрсету маңызды. Ол — аса көрнекті педагог, жазушы, фольклорист, этнограф және қоғам қайраткері.

Тірек ұғымдар

Ағарту

Халықтың білім деңгейін көтеруге, мәдениетін дамытуға бағытталған жүйелі қызмет.

Фольклор

Халық ауыз әдебиеті: аңыз, ертегі, мақал-мәтел, жыр, т.б.

Этнография

Халықтың тұрмыс-тіршілігі, салт-дәстүрі, мәдениеті мен әлеуметтік құрылымын зерттеу.

Қоғам қайраткері

Қоғамдық өмірге белсенді араласып, ел игілігі үшін нақты іс атқарған тұлға.

Оқушымен жұмыс: кесте толтыру

Оқушыларға Ы. Алтынсариннің өмірі мен ағартушылық қызметін жан-жақты зерделеуге мүмкіндік беретін кесте толтыру ұсынылады. Бұл тапсырма интеллектуалдық деңгейдің өсуіне, мақсат қоя білу мен оны жүзеге асыру дағдысының қалыптасуына және логикалық ойлаудың дамуына ықпал етеді. Жаңа тақырыпты меңгеру барысында оқушы оқу-ағарту ісінің маңызы туралы дұрыс тұжырым жасай алады.

Педагогикалық қызметіне қысқаша сипаттама

  • Өлкеде көп салалы білім беру ісін қолдады.
  • Қыздарға арналған тұңғыш мектептер ашуға бастамашы болды.
  • Қазақ балаларына арналған оқулықтар мен оқу құралдарын жазды.
  • Сонымен қатар, оның облыс губернаторына тәуелділігі ағартушылық жұмыстарын кеңінен өрістетуге белгілі бір дәрежеде кедергі келтіргені атап өтіледі.

Сабақты бекіту

1) 304-беттегі құжатпен жұмыс

  • Ы. Алтынсариннің адамгершілік қасиеттерін анықтаңдар.
  • Ол өмірде қандай адам болды деп сипаттайсыңдар?

2) Тарихи кезеңді сипаттау

Ы. Алтынсарин өмір сүрген кезеңге жалпы сипаттама беріңдер.

Үй тапсырмасы

  1. Параграфты оқып шығып, 304-беттегі сұрақтарға жауап беріңдер.
  2. «Кел, балалар, оқылық», «Өнер-білім бар жұрттар» өлеңдерін оқып, талдау жасаңдар (өлеңдер арқылы оқу мен білімге ынта-жігерді арттыру, патриоттық тәрбие беру).
  3. Қосымша әдебиеттерді пайдаланып, мына тақырыптар бойынша деректер жинаңдар:
    • Ш. Уәлиханов — қазақ халқының аса көрнекті ғалымы.
    • А. Құнанбаев — қазақ халқының ұлы ақыны.