Ақын жырлаған сүйіспеншілік, туған жер, азаттық, оқу - білім тақырыптарындағы өлеңдерінің қайсысын алсаң да, терең ой мен тылсым сезімге толы
Мағжан поэзиясындағы азаматтық рух пен ағартушылық-демократтық сарын
Өзіне ғана тән өзгеше өрнегімен, сыршыл да сұлу, адам жанын тебірентерлік поэзиясымен төл әдебиетімізде есімі алтын әріппен жазылған дарынды ақын, қазақтың қастерлі перзенті — Мағжан Жұмабаев. Ақын жырлаған сүйіспеншілік, туған жер, азаттық, оқу-білім тақырыптарындағы өлеңдердің қай-қайсысы да терең ой мен тылсым сезімге толы. Әсіресе оның шығармашылығындағы ағартушылық-демократтық сарында жазылған туындылардың орны айрықша.
Азаматтық үн мен ағартушылық идеялар
Мағжан Жұмабаевтың «Мен жастарға сенемін», «Күншығыс», «Жазғы таң», «Өнер-білім қайтсе табылар», «Қазағым» сияқты өлеңдерінен оның азаматтық рухы мен ағартушылық ой-пікірі айқын аңғарылады.
«Қазағым»: өнер-білімге шақыру
Мәселен, «Қазағым» өлеңінде ақын қараңғылыққа қамалған қалың елін өнер-білімге бет бұруға үндейді:
Кел, қазақ, қолдағыдан құр қалмайық,
Отырайық жиылып, оңдалайық.
Мың жылғы еткен қуам деп ата заңды,
Өнерден кеш қалармыз, ойланайық.
Ақын өзге жұрттың алға озуының кілті — білім мен өнер екенін ашық айтады:
Басқа жұрт аспан-көкке асып жатыр,
Кілтін өнер-білім ашып жатыр.
Бұл жолдарда қазақтың өзге елдердің көшіне ілесе алмай, игіліктің талайынан қағыс қалып жүргеніне деген өкініш пен намыс бар. Сонымен бірге ол қажырлы еңбек пен үздіксіз ізденісті алға тартады:
Ер жігіт өнер табар ерте қуса,
Ерініп шаршамастай, белін буса.
Яғни, дамыл таппай еңбек еткен жан өнердің кілтін тауып, бақытқа жетеді деген сенім білдіреді.
Өршіл сенім: «Пайғамбар» және «Күншығыс»
«Пайғамбар» өлеңіндегі өршіл үн ақын бойындағы азаматтық қуатты, ертеңге деген нық сенімді танытады:
Күншығыстан таң келеді, мен келем,
Көк күңіренеді, мен де көктей күңіренем,
Жердің жүзін қараңғылық қаптаған,
Жер жүзіне нұр беремін, Күн берем.
Осы сарындас «Күншығыс» шығармасында да Мағжан түркі тектес халықтардың болашағынан үміт күтіп, түбінде Шығыстың жарық сәулесі Батыстың қара бұлтын сейілтетінін меңзейді.
«Мен жастарға сенемін»: ел ертеңі — жас ұрпақ қолында
Мағжан ұлтты оятып, өрге сүйрейтін келешек жас ұрпаққа үлкен сенім артады:
Арыстандай айбатты,
Жолбарыстай қайратты,
Қырандай күшті қанатты —
Мен жастарға сенемін!
Бұл — қазақтың ендігі болашағы жастардың қолында екенін айқын жеткізген азаматтық ұстаным.
Қорытынды
Мағжан өлеңдерін талдай отырып, оның поэзиясында азаматтық рух пен ағартушылық-демократтық сарынның басым екенін көреміз. Ұлы Абайдай-ақ, Мағжан туған халқының ертеңіне алаңдап, жұртын оқу-ғылымға, өнер-білім нәрімен сусындауға шақырды. Сондықтан оның әр туындысы — бүгінгі қазақ елі үшін де аса қымбат рухани қазына.