Үшінші деңгейдегі балалар көмекті көп қажет ететін, олар еркін қимылдай алмайтын балалар
Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін арттыру
Бастауыш сатыдағы білім берудің негізгі мақсаты — оқу әрекетін қалыптастыру, қоршаған ортамен белсенді әрекеттестік орнату және этикалық, эстетикалық қарым-қатынас мәдениетіне дайындау. Оқушының белсенділігі мен танымдық іс-әрекеті арқылы шығармашылығын дамыту — мұғалім алдындағы маңызды міндеттердің бірі.
Негізгі ұстаным
Уақыт талабына сай оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту үшін оқытудың жаңа ақпараттық технологияларын орынды пайдалану қажет.
Оқу үдерісін даралау және өзіндік жұмыс
Оқу-тәрбие үдерісін даралауда оқушыны жеке тұлға ретінде қабылдау — оның өзіндік танымдық іс-әрекетін қалыптастыруға бағыттауды білдіреді. Бұл тәсіл білім беруде жеке оқытуды дамытуға негіз болады.
Мақсат
Танымдық міндеттерді қалыптастыру және оқу әрекетіне жауапкершілікпен қарауды дамыту.
Дамыту
Шығармашылық қабілеттері мен қызығушылығын жетілдіру, білімге құштарлықты ояту.
Нәтиже
Оқушының өз пікірін еркін айтуы, ойды жүйелеуі және өзіне деген сенімінің артуы.
Сабақ барысында әртүрлі әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, балалардың ұсыныс-пікірлерін еркін білдіруіне мүмкіндік беремін. Әр сабақ оқушылардың ойлауына, жеке қиялына сүйеніп, тереңдегі ойын дамытады; оларды сөйлеуге, айтуға, іскерлікке және ізденіске баулиды.
Тәжірибеден: «Қағаздан бөрік жасау» сабағы
Қабілеті әртүрлі оқушылардың арасынан шығармашылық әлеуеті жоғары баланы байқап, оны жүйелі қолдау үшін оқушылардың шығармашылық деңгейін үнемі бақылап отыру маңызды. Өз тәжірибемде «Қағаздан бөрік жасау» тақырыбындағы сабағымда алдымен тақырыпты ашу үшін «ой қозғау» әдісін қолдандым.
Ой қозғау сұрақтары
- Қандай бас киім түрлерін білесіңдер?
- Бас киім не үшін керек?
Оқушылар ойланып, сұрақтарға жауап бере отырып, жаңа сабақтың тақырыбын өздері ашты.
Мағынаны тану
Бөрік туралы қысқаша түсінік беріп, ассоциация әдісі арқылы бөрік түрлерін атадық. Оқушылардың ойында жаңа ұғым қалыптастыру үшін бас киімге қатысты ырымдар мен тыйымдарды түсіндірдім.
Көрнекілік және үлгі
Оқулықтағы қағаздан жасалған бөрік үлгілерімен таныстырып, өзім дайындаған көрнекі бұйымдардың жасалу ретін кезең-кезеңімен көрсеттім.
Өзіндік жұмыс: тапсырманы деңгейлеп орындау
Өзіндік жұмыс барысында оқушылар тапсырманы әртүрлі деңгейде орындады. Деңгейлеп оқыту әр баланың мүмкіндігін ескеруге және табысқа жету жолын жеке құруға көмектеседі.
I деңгей
Көмекті қажет етпейді; мұғалімнің түсіндіргенін жай қайталамай, өз түсінігі мен қиялына сүйеніп жұмыс істейді.
II деңгей
Өзіне сенімді; практикалық жұмысты мұғалім түсіндіргендей дәл әрі ұқыпты орындайды.
III деңгей
Қосымша көмекті жиі қажет етеді; еркін қимылдауға және тапсырманы дербес жоспарлауға қиналады.
Бірінші деңгейдегі оқушылар жасының ерекшелігіне қарамастан, даралығымен, шапшаң шешім қабылдауымен және өз бетінше жұмыс істеуге құштарлығымен ерекшеленеді. Мұндай оқушылардың ішінен жас дарын қалыптасуы мүмкін деп есептеймін.
Шығармашылықты оятатын әрекеттер
- қағазды бүктеу
- өлшеу
- қию
- жапсыру
- түстерді үйлестіру
- көркем безендіру
Осындай жұмыстар оқушыны ізденіске баулып, көркемдік талғамын қалыптастыруға және шығармашылық қабілетін оятуға ықпал етеді.
Еңбек тәрбиесі және материалмен жұмыс
Еңбек тәрбиесі — тәрбиенің қайнар көзі. Еңбекке баулу пәнінің мазмұнына аппликация, мозаика, табиғи материалдар, мата және қағазбен жұмыс сияқты тақырыптар енеді. Қарапайым құралдар мен материалдардың өзі әсем әрі нәтижелі жұмыстар жасауға мүмкіндік береді.
Баланың әлемді қабылдауы
Бұл жаста баланың сезінуі мен түсінуі қалыптасып, қоршаған ортаның сұлулығын өзінше көреді, талдайды, қорытындылайды. Сол себепті ол өз ойын, танымын, көзқарасын сабақта ұсынылған материалдар арқылы жасаған бұйымында бейнелеуге ұмтылады.
Қолданылатын материалдар
мата қиындылары, түймелер, жіптер, ермексаз, ұсақ моншақтар, ұсақ тастар және т.б.
Бұл көркемдік жұмыстар баланың сезіміне, қиялына әсер етіп, әсемдікті өз қолымен жасауға итермелейді және шығармашылыққа жетелейді. Тұрмыста қолданылған материал қалдықтарының өзі үлкен бір туындыға айналуы мүмкін.
Оқушылар материалдардың қасиеттерін ескере отырып, болашақ бұйымының бейнесін алдын ала ойластырады. Мұндай жоспарлау дағдылары қол еңбегімен қатар ой еңбегін де дамытады.
«Жас шебер» үйірмесінің ықпалы
Балалардың бойындағы қабілеттерін ашуда «Жас шебер» үйірмесінің рөлі зор. Үйірме жұмысында оқушылар түрлі материалдарды құрауға, өңдеуге, құрастыруға үйренеді. Әртүрлі құралдармен жұмыс істеу тек қолдың икемін емес, ойлау қабілетін де дамытады.
Шығармашылық нәтижені көрсету
Сабақта және үйірмеде жасалған бұйымдарды жинақтап, «Он саусағы майысқан, шебер болар ұрпақпыз» тақырыбында көрме ұйымдастырдым. Бұл көрме оқушылардың шығармашылығын көрсетуге және ынтасын арттыруға ықпал етті.
Үйірме арқылы оқушыларды өнерге баулып, эстетикалық талғамын дамытып, қабілеттерін арттыруға және іскерлік дағдыларын қалыптастыруға бағытталған жұмысты жүйелі түрде жүргізіп келемін.
Қорытынды
О. Бальзактың «Ұдайы еңбек ету — өнердің де, өмірдің де заңы» деген сөзін негізге алсақ, оқушылардың шығармашылық қабілеті мен белсенділігін арттыру мұғалімнен тұрақты еңбек пен үздіксіз ізденісті талап етеді. Тиімді әдіс-тәсілдерді орынды қолданып, шығармашылық үдерістің әр кезеңінде бала бойындағы түрлі сапалық қасиеттерді қалыптастыруға болады.