Жұмбақ әжей
Жануарлар дүниесін қорғау
Бұл тәрбие сағатының мақсаты — жер бетінде жойылып бара жатқан жануарлар әлемі туралы түсінік беру, табиғаттың адам өміріндегі маңызын ұғындыру және жан-жануарларды қадірлеп, қастерлеп қорғауға баулу.
Сондай-ақ кейінгі ұрпаққа ата-бабамыздың ұшқан құсты, жүгірген аңды, жыбырлаған жәндікті берекесін кетірмей қорғағанын түсіндіру, әр оқушының өз үлесін қосуына ықпал ету көзделеді.
Сахнаның безендірілуі
- Қызыл кітапқа енген жануарлардың суреттері
- Тыйым сөздер (табиғатты аялауға үндейтін нақылдар)
Негізгі идея
Табиғат — адамзаттың ежелден бергі тіршілік ортасы әрі мәңгілік мекені. Еліміздің табиғи байлығын өз қалпында сақтау, өсімдіктер мен жануарларды қамқорлыққа алу, санын молайту — баршаға ортақ міндет.
Су құстары мамырлайтын және қыстайтын орындарды, балық уылдырық шашатын өзен-көлдерді қорғау — бүкілхалықтық іс.
Жүргізушілер сөзі
І жүргізуші
Халық даналығында халқымыздың табиғатқа жанашырлық қасиеті көп қырынан көрінеді. Табиғатқа адамның әрекетінің әсері ерекше: адам табиғатта шаруашылықтың қай түрімен айналысса да, өсімдіктер мен жануарларға ықпал етпей қоймайды.
Бүгінгі күні жануарлардың кейбір түрлерін заңсыз ату мен аулаудың салдарынан жойылып кету қаупі күшейіп отыр. Мысалы, қазақ жерінде ерте заманда кең далада жосып жүретін жабайы түйелер, құлан, тарпаң, ал ну қамысты өлкелерде мекендеген жолбарыстардан қазір тұқым да қалмаған.
ІІ жүргізуші
Жол салу, үй тұрғызу, мұнай-газ құбырларын жүргізу кезінде жер қазылып, орман-тоғайлар кесіледі. Мұндай жағдайда өсімдіктер ғана емес, аң-құс пен жәндіктер де өз тіршілік ортасынан ажырайды.
Даламызда, тауларымызда топ-тобымен, үйірімен жүретін арқар, бұғы, қарақұйрық, орман сусары, ақ тырна, құндыз, дуадақ сияқты жануарларды бүгін оңай табу қиынға соғады.
Оқушылардың өлең жолдары
Жылан
Соншалықты алаңдар,
Болмаса да зор тіпті.
Ерте кезде адамдар
Жыландардан қорқыпты.
Аса қымбат ол дейтін
Уымен-ақ шамалы.
Көп кеселді емдейтін
Дәрі алынар бағалы.
Қоян
Ақ қоян-ау, ақ қоян,
Сауысқаннан сақ қоян.
Қаша берсең қалыңға,
«Қорқағым» деп ат қоям.
Тақырыптық байланыс
Өсімдіктер әлемі мен жануарлар әлемі — бір-бірімен тығыз байланысты тұтас жүйе. Бірінің әлсіреуі екіншісінің де тіршілігіне әсер етеді.
Жұмбақтар сайысы
Жұмбақ әжей
Менің кішкентай достарым, құрметті оқушылар! Енді тапқырлық пен қиялды ұштайтын жұмбақтар сайысын бастаймыз. Шешуін жылдам тапқан қатысушыларға сыйлығым бар.
Жұмбақ 1
Тәтті көрсе бас салар,
Айнымайды баладан.
Үп-үлкен боп жасқанар,
Кіп-кішкентай арадан.
Жауабы: (...)
Жұмбақ 2
Белестен шапқан бесті ат,
Бүкір келген желісті ат.
Бейғам елді іздейді,
Малдан күдер үзбейді.
Жауабы: (...)
Ой түйін
Табиғатты қорғау — ұран емес, күнделікті әрекет. Әрқайсымыз заңсыз аулауға қарсы болып, мекен ету ортасын сақтауға атсалыссақ, сирек түрлерді келер ұрпаққа аман жеткіземіз.