Көктем өте көңілді мезгіл
Сабақ туралы мәлімет
- Тақырыбы
- Көктем келбеті
- Білім беру саласы
- Таным
- Оқу іс-әрекеті
- Айналамен таныстыру (ашық ұйымдастырылған)
Мақсаты
Балаларды көктем мезгіліндегі өзгерістермен таныстыру; жануарлар мен өсімдіктердің тіршілігін және көктемгі еңбек түрлерін түсіндіру.
Дамытушылығы
Табиғат ерекшеліктері мен өзгерістерін бақылау арқылы балалардың тілін дамыту.
Тәрбиелік
Табиғатты сүйе білуге және оны қорғауға тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер
- Түсіндіру
- Әңгімелеу
- Сұрақ-жауап
- Ойын
Қолданылатын құрал-жабдықтар
- Техникалық құралдар, слайдтар (көктем құбылыстары)
- Үй жануарларының суреттері, көбелектер, қарлығаштар
- Шөп, гүлдер, топырақ салынған ыдыс
- Белшік, тырма (көшет отырғызу жұмысына)
Сөздік жұмыс
Жеке жұмыс
Азамат және Мөлдірмен жаңа сөздерді қайталау, сөйлем ішінде қолдануға бағыттау.
Оқу іс-әрекетінің барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Балалар бүгін сыныпта қонақтар бар. Көтеріңкі көңіл күймен “Шаттық шеңберіне” тұрып амандасамыз.
Өлең жолдары
Табиғатым тамаша, Көз тоймайды қараса. Табиғатты аялап, Жүрейікші балаша. Сәлем, сәлем нұрлы күн, Сәлем саған, жер-ана. Сәлеметсіздер ме, қонақтар!
Балалардың көңіл күйін анықтап, “Тамаша” ойынын ойнаймыз: тәрбиеші жақсы сөз айтқанда, балалар “Тамаша!” деп бас бармақтарын көтереді.
- Сұрақ: Көктем мезгілінің ауа райы қандай? Тамаша!
- Сұрақ: Гүлдердің иісі қандай? Тамаша!
- Сұрақ: Құстардың даусы қандай? Тамаша!
- Сұрақ: Жайқалып өскен көк шөп қандай? Тамаша!
- Сұрақ: Қонақтардың көңіл күйі қандай? Тамаша!
Одан кейін балаларға бағыттаушы сұрақтар қойылады: аптаның қай күні, жылдың қай мезгілі, көктемнің айлары және көктемде болатын өзгерістер.
II. Өткенді қайталау
Алдыңғы сабақтағы тақырып — ғарышкерлер. Балалар ғарыш туралы білімдерін еске түсіреді.
Ю. А. Гагарин туралы
Мөлдір: Ю. А. Гагарин — ғарышқа алғаш ұшып, оны көріп-біліп, зерттеп, өзінен кейінгілерге жол ашқан тұңғыш ғарышкер.
Қазақстандық ғарышкерлер
Нұртай: Тоқтар Әубәкіров — Қазақстан Республикасының тұңғыш ғарышкері. Оның ұшуы еліміздің тәуелсіздігін әлемге танытты.
Нұрай: Талғат Мұсабаев — екінші қазақ ғарышкері. Ол ғарышта екі рет болып, ғылыми бағдарламаларды жүзеге асырды.
III. Жаңа тақырып: «Көктем келбеті»
Жұмбақ
Күн ұзарып, қар еріп, Су сайларға толады. Бөбектерім, айтыңдаршы, Бұл қай кезде болады?
Жауабы: Көктемде.
Ғажайып сәт: Көктемнің келуі
Көктем: Сәлеметсіздер ме, балалар. Мен — көңілді Көктеммін, Былтыр келіп кеткенмін. Көзін ашып бұлақтың, Түбіне тал еккенмін. Гүл боп қырда егілем, Дән боп жерге себілем. Жаңбыр болып жауам да, Нұр боп көктен төгілем. Шуағын төгіп әлемге, Жылуын күннің әкелем. Табиғаттың төсіне Тіршілікті сыйлаймын.
Балалар Көктемді қарсы алып, оның сабаққа қатысуына келісім береді.
Көктем — жылдың ең көрікті кезеңдерінің бірі. Бұл мезгілде күн ұзарып, түн қысқарады, күннің шуағы молаяды. Қар еріп, жер қарайып, арықтардан су ағады. Жер беті кілемдей жайнап, жасыл түске енеді.
Көктемнің алғашқы гүлі — бәйшешек бой көтереді, қызғалдақтар гүл ашады. Ағаштар бүршік жарып, жапырақ жаяды. Жеміс ағаштары гүлдейді.
Жылы жаққа кеткен құстар қайта оралады, жәндіктер тіріледі, көбелектер пайда болады. Адамдар үшін бұл — еңбек маусымы: жер жыртып, егін егіп, көшет отырғызады. Үй жануарлары төлдейді. Нөсер жаңбырдан кейін кемпірқосақ көрінеді.
Осы құбылыстардың барлығы «көктем келбеті» деп аталады (слайд арқылы көрсетіледі).
IV. Сергіту сәті
Тербеледі ағаштар, Алдымнан жел еседі. Кіп-кішкентай ағаштар, Үлкен болып өседі.
Көктем туралы тақпақтар
Рахима
Жау-жау жаңбыр, жау жаңбыр, Жауған жаңбыр — жауған нұр. Жердің шаңы басылсын, Гүлдің аузы ашылсын.
Бейбіт
Көк көбелек, көк көбелек, Көздері дөп-дөңгелек. Гүл көрсе күлімдейді, Қолыма ілінбейді. Көк шөптің арасынан, Түр-түсі білінбейді.
Малика
Арасында гүлдердің Ойнап бүгін көп жүрдім. Қызыл, көкшіл, сары — Әп-әдемі бәрі. Бірі сондай ірі, Ал бірі — нәп-нәзік. Дейтін көкем — күнім, Дейтін анам — гүлім. Енді ғана білдім, Мен де балғын гүлмін.
Бақылау жұмысы: ауладағы шие ағашы
Серуен кезінде балалар ауладағы шие ағашын бақылаған. Ағаш екі жыл бұрын отырғызылған, ал қазір гүлдеп тұр. Гүл көп болса, жеміс те мол болады деген қорытынды жасалады.
V. Іс жүзінде көрсету: көшет отырғызу
Көктем балаларға көктем келбетін іс жүзінде көрсетуді ұсынады. Ортаға ағаш көшеті әкелініп, отырғызу тәсілі түсіндіріледі.
Көшет отырғызу қадамдары
- Топырақты жұмсартып, қопсытамыз.
- Көшет отырғызатын орынды дайындап, көшетті орналастырамыз.
- Үстін топырақпен жауып, ауа кірмейтіндей етіп нығыздаймыз.
- Сәл су құйып, топырақты ылғалдаймыз.
Сұрақ-жауап арқылы бекіту
Сұрақ: Көктемде ағашта қандай өзгерістер болады?
Жауап: Жапырақтар пайда болады (балалар жапырақтарды қыстырады).
Сұрақ: Нелер ұшып келеді?
Жауап: Құстар ұшып келеді.
Сұрақ: Құстар қайда қонады?
Жауап: Ағаш бұтағына қонады (балалар құстарды орналастырады).
Сұрақ: Көк шөп қайда өседі?
Жауап: Жерде (балалар шөпті орналастырады).
Сұрақ: Төлдер қайда ойнақтайды?
Жауап: Көк шөптің үстінде (төлдердің суреті қойылады).
Қорытынды сұрақ: Мұның бәрі қай мезгілде болады?
Жауап: Көктемде.
Көктем: Балалар, сендердің мен туралы жасаған сипаттамаларың маған қатты ұнады. Енді мені табиғат аясындағы құстар шақырып жатыр. Қоштасар сәтте сендерге бәйшешек гүлдерін сыйға тартамын.
Балалар Көктеммен қоштасады: “Қош сау бол, Көктем! Көріскенше күн нұрлы болсын!”
VI. Қорытынды
Балалар бүгінгі ашық оқу іс-әрекетіне белсенді қатысып, көктем мезгілінің негізгі белгілерін қайталап, жаңа сөздерді қолданды.
Бәріміз бірге айтамыз
Дала гүлін сыйлық үшін жинаймыз, Кейде оны жұлуға да қимаймыз. Бұл гүлдерді қуанышты сәттерде, Шын жүректен қонақтарға сыйлаймыз.
Соңында балалар келген қонақтарға қолдан жасаған бәйшешек гүлдерін сыйлап, жылы тілектерін айтады: ауырмаңыздар, дендеріңіз сау болсын, аман болыңыздар, рахмет!
Сабақ түйіні: табиғатты аялау, өзгерісті байқау және еңбек арқылы қамқорлық жасау.