Қазақша рефераттар

Теңіз балдырлары

Ашық сабақ жоспары

Теңіз балдырлары: қоңыр және қызыл балдырлардың ерекшеліктері

§16 тақырыбымен байланысты

Сабақтың мақсаты

Теңіз балдырлары туралы толық әрі жүйелі мәлімет беру, олардың маңызын түсіндіру.

Білімділік

Тақырыпты меңгерту арқылы қоңыр және қызыл балдырларға тән белгілерді, тіршілік ету ортасын және өкілдерін таныстыру.

Дамытушылық & тәрбиелік

Суреттер мен сызбалар арқылы түсіндіріп, дүниетанымды қалыптастыру; ұқыптылыққа, тазалыққа, ұйымшылдыққа және табиғатты аялауға тәрбиелеу.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, назарын шоғырландыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

  1. 1 Суреттегі ғалымдарды атау.
  2. 2 «Суреттер сөйлейді»: балдырлардың түрлерін анықтау.

III. Жаңа тақырып

Қоңыр балдырлар

1 500-ге жуық түр

Қоңыр балдырлардың барлығы көпжасушалы. Биіктігі 1 мм-ден бірнеше ондаған метрге дейін жетеді. Ең ірі түрлерінің талломы (денесі) тармақталып келеді.

Құрылысының негізгі белгілері

  • Жасушасы көбіне бір ядролы.
  • Вакуольдері біреу немесе бірнешеу болады.
  • Сілемейлі қабықша теңіз толқынына төтеп беріп, су қайтқанда құрғап кетуден қорғайды.

Жасуша қабықшасына жақын орналасқан дән тәрізді хроматофорларында хлорофилл және қоңыр пигменттер болады. Бұл пигменттер фотосинтез кезінде күннің ультракүлгін сәулесін тиімді пайдалануға көмектеседі.

Өкілдері

Ламинария, саргассум және т.б.

Ламинария

Теңіз жағалауындағы 5–10 км аймақты қамтып, 20–30 м тереңдікте өседі. Су түбіндегі төсемікке тамырға ұқсас ризоидтер арқылы бекиді. Ұзындығы 3–4 м жалпақ таспа тәрізді өсінділері болады.

Саргассум

Жидекке ұқсас домалақ өсінділері — іші ауаға толы көпіршіктер. Солардың көмегімен суда қалқып, басқа жерлерге тез таралады. Саргассумды «теңіз жүзімі» деп те атайды.

Қызыл балдырлар

270 м тереңдікке дейін

Теңіздің терең түбінде (270 м-ге дейін) көпжасушалы қызыл балдырлар өседі. Талломы таспа, тақтайша, жіп тәрізді, кейде жіптері тармақталады. Қоңыр балдырлардай аса ірі болмайды.

Түсінің әртүрлі болуы

Хроматофорларында хлорофилден басқа қызыл-көк пигменттер бар. Сондықтан олардың түсі қызыл, қызғылт, сары немесе көк-жасыл болуы мүмкін.

Көбею жолдары

  • Өсімді көбею.
  • Жыныссыз көбею.
  • Жынысты көбею.

Жыныссыз көбею кезінде түзілетін споралардың талшығы болмайды, олар су ағысымен таралады.

IV. Сабақты бекіту

«Дұрыс па, бұрыс па?»

Негізгі ұғымдарды нақтылау.

«Ғажайып ондық»

Жедел сұрақтар арқылы қайталау.

«Бинго»

Терминдер мен фактілерді бекіту.

V. Қорытындылау: тест тапсырмалары

1. Спирогира қай жолмен көбеймейді?

  • а) жынысты
  • б) жыныссыз
  • в) өсімді

2. Қоңыр балдырлар қайда тіршілік етеді?

  • а) өзендерде
  • б) көлдерде
  • в) теңіздерде

3. Ламинария су түбіне қандай мүшесі арқылы бекиді?

  • а) тамыры
  • б) спора
  • в) ризоидтер

4. 1 г қара топырақта қанша балдыр болады?

  • а) 5 000
  • б) 7 000
  • в) 3 000

5. Қағаз өндірісінде пайдаланылатын балдыр?

  • а) порфира
  • б) кладофора
  • в) ламинария

6. Қоңыр балдырларға қайсысы жатады?

  • а) улотрикс
  • б) спирогира
  • в) ламинария

7. Спорангийлерден не түзіледі?

  • а) тамыр
  • б) зооспора
  • в) спора

VI. Үй тапсырмасы

§16. «Теңіз балдырларының түрлері» тақырыбы бойынша қосымша материал жинақтау немесе шағын кітапша жасау.

VII. Оқушыларды бағалау

Сабақтағы белсенділік, тапсырмаларды орындау сапасы және тест нәтижесі бойынша бағалау.

Негізгі түйін

Теңіз балдырлары — су экожүйелерінің маңызды бөлігі. Қоңыр балдырлар ірі талломымен және теңіз жағалауында кең таралуымен ерекшеленсе, қызыл балдырлар терең қабаттарға бейімделіп, пигменттерінің алуан түрлілігі арқылы жарықты тиімді пайдаланады.