Қазақша рефераттар

Типтер теориясы

9-сынып химиясы: қайталау сабағы

Бұл сабақ органикалық қосылыстардың химиялық құрылыс теориясы, оның маңызы және изомерия тақырыптарын қайталауға арналған. Негізгі назар — органикалық реакциялардың жіктелуі мен механизмдері туралы білімді жүйелеу және түсіндіріп айту дағдысын жетілдіру.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: органикалық реакциялардың жіктелуі мен механизмдері бойынша білімді қайталау және толықтыру.
  • Дамытушылық: түсіндіру біліктілігін, зейін, есте сақтау және қорытынды шығару дағдыларын дамыту.
  • Тәрбиелік: уақытты тиімді бағалауға үйрету, еңбекқорлықты қалыптастыру және пәнге қызығушылықты арттыру.

Сабақ форматы

Сабақ типі

Қайталау сабағы

Әдістер

Джигсо, «Ойлан – жұптас – бөліс»

Өткізілу түрі

Кітаппен өздік жұмыс, тапсырма орындау, кестемен жұмыс, мұғалімнің түсіндіруі, фронталды сұрақ-жауап

Құралдар мен ресурстар

  • 1 Оқулық, дәптер
  • 2 Интерактивті тақта
  • 3 ХЭПЖ (қосымша оқу материалдары)

Сабақтың құрылымы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сабақтың мақсаты мен кезеңдерін нақтылау арқылы оқушыларға қалыпты жұмыс істеуге жағдай жасалады және психологиялық дайындық жүргізіледі.

  • Амандасу, сыныптың сабаққа дайындығын тексеру
  • Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру
  • Жалпы мақсатты ашу және өткізу жоспарын таныстыру

2) Үй тапсырмасын тексеру

Бұл кезеңнің негізгі міндеті — орындалған жұмыстың сапасын бағалау және білімдегі олқылықтарды дер кезінде түзету.

  • Үй тапсырмасының дұрыс әрі толық орындалуын тексеру
  • Қиындықтар мен қателердің себептерін анықтау
  • Жіберілген кемшіліктерді жою бойынша нақты кері байланыс беру

3) Жаңа материалды түсіндірудің білімділік міндеттері

Қабылдау және есте сақтау

Материалды түсініп қабылдауын және ұзақ мерзімді есте сақтауын қамтамасыз ету.

Жүйелеу және қорытынды

Білімді қорытындылау, салыстыру, жүйелеу үшін әдіс-тәсілдерді меңгерту.

Өзіндік ұғыну

Түсініктерді, заңдар мен анықтамаларды өз бетінше ұғынуға және қайта жаңғыртуға бағыттау.

Органикалық қосылыстардың химиялық құрылыс теориясының қалыптасуы

Мұғалімнің түсіндіруі барысында органикалық химиядағы теориялық ізденістердің не себепті қажет болғаны және қандай ғылыми қадамдар химиялық құрылыс теориясының пайда болуына алып келгені талданады.

Жаңа теорияның қажеттілігі

  • Өндіріс пен халық шаруашылығының өскелең талаптарына бұрынғы түсініктердің сәйкес келмеуі
  • Органикалық заттардың көптүрлілігін түсіндіру қиындығы
  • Валенттілік туралы түсініктің бірізді болмауы
  • Изомерия құбылысын түсіндіру қажеттілігі
  • Органикалық заттар үшін тұрақты таңбалау жүйесінің болмауы

Кілтті ұғымдар

Валенттілік

Атомның басқа атомдармен байланыс түзу қабілетін сипаттайтын ұғым.

Изомерия

Құрамы бірдей, бірақ құрылысы әртүрлі заттардың болуы.

Химиялық құрылыс

Молекуладағы атомдардың байланысу реті мен өзара әсерін сипаттайтын түсінік.

Теориялардың эволюциясы: негізгі кезеңдер

  1. Типтер теориясы (Жерар)

    Әрбір затты біртұтас жүйе ретінде қарастыру ұсынылды. Органикалық қосылыстарды қарапайым бейорганикалық қосылыстардың туындылары деп түсіндіріп, оларды бірнеше «типке» бөлді: сутек, хлорсутек, су.

    1 тип: сутек
    2 тип: хлорсутек
    3 тип: су

  2. Радикалдар теориясы (Берцелиус)

    Органикалық заттар радикалдардан тұрады деген идея ұсынылды. Теория бойынша химиялық реакциялар кезінде радикалдар өзгеріссіз сақталады деп есептелді.

  3. 1860 жыл: Карлсруэ съезі

    Химиктердің Карлсруэ қаласында өткен съезінде атом-молекулалық ілім кеңінен қабылданып, химиялық ұғымдарды біріздендіруге жол ашылды.

  4. Валенттілік туралы түсініктің бекітілуі (Франкленд, Кекуле)

    Заттардың қасиеттерін түсіндірудегі маңызды қадам — валенттілік ұғымының қалыптасуы. Осы кезеңде көміртек атомының төрт валентті екені туралы түсінік ғылыми айналымға енді.

  5. 1857 жыл: атомдардың тізбектелу идеясы (Кекуле, Купер)

    Қосылыстарда атомдардың белгілі бір ретпен тізбектеліп байланысатыны туралы идея ұсынылды. Бұл ұстаным кейінірек органикалық молекулалардың құрылысын түсіндірудегі шешуші тұғырға айналды.

Қорытынды

Ғылымдағы жинақталған жетістіктер органикалық химияның дамуына жаңа бағыт берді. Нәтижесінде органикалық қосылыстардың химиялық құрылыс теориясы қалыптасып, органикалық заттардың көптүрлілігін, валенттілік ерекшеліктерін және изомерия құбылысын түсіндіруге мүмкіндік туды.