Қазақша рефераттар

Сабақтың өту барысы

Сабақ туралы қысқаша ақпарат

Пән / сынып
Сызу, 9-сынып
Сабақ тақырыбы
Қималар

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Нәрсенің қималарын орындап, сызбаға дұрыс орналастыруға үйрету.
  • Өз бетінше ізденіп жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.
  • Ой қорыта білуге, таным мүмкіндігін анықтауға және сызбаны сауатты, көркем орындауға баулу.

Дамытушылық

  • Ізденіс барысында білімді тереңдету және шығармашылықпен жұмыс істеуді дамыту.
  • Ой-қиялды, өз бетінше шешім қабылдауды және белсенділікті арттыру.
  • Танымдық қабілетті дамыту.

Тәрбиелілік

  • Өзіндік және логикалық ойлау қабілеттерін жетілдіру.
  • Оқушыларды өз бетінше жұмыс істеуге және жетекшілік қасиеттерді дамытуға баулу.
  • Эстетикалық әсемдікті танып, бағалай білуге үйрету.

Сабақтың көрнекілігі

А4 пішіміндегі қағаз қарындаштар сызғыш өшіргіш шеңберсызар тағы басқа құралдар

Сабақтың өту барысы

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі.
  2. 2 Үй тапсырмасын тексеру.
  3. 3 Жаңа тақырыпты түсіндіру.
  4. 4 Тапсырмаларды орындау.
  5. 5 Сабақты бекіту.
  6. 6 Үйге тапсырма.

Жаңа тақырып: қиманың мәні және не үшін қажет

Алдыңғы тарауда біз көріністер деп аталатын кескіндермен таныстық: негізгі, қосымша және жергілікті көріністер туралы түсінік алдық. Сызбаны орындағанда көріністер саны мүмкіндігінше аз болуы керек, бірақ сол көріністер бойынша нәрсенің пішінін анықтауға жеткілікті болуы тиіс.

Егер бір көрініс жеткіліксіз болса, нәрсенің екінші көрінісін сызамыз. Бұл да жеткіліксіз болса, үшінші көріністі қолдануға болады. Негізгі көріністердің өзі тетікбөлшек пішінін толық ашпаса, қосымша көрініс пайдаланылады.

Неге кейде көріністер жеткіліксіз болады?

Іс жүзінде пішіні тек көріністер арқылы толық анықталмайтын тетікбөлшектер кездеседі. Мысалы, сомын (гайка) кілтінің сызбасында екі көрініс бойынша тұтқаның пішінін дәл айту қиын: ол тіктөртбұрыш та, сопақша да болуы мүмкін. Мұндай жағдайда қосымша негізгі немесе қосымша көріністер де мәселені шешпеуі ықтимал.

Сондықтан нәрсенің пішінін толық ұғынуға, көріністер санын азайтуға және сызбаны орындау уақытын қысқартуға мүмкіндік беретін шартты кескіндер қолданылады. Солардың ең маңыздысының бірі — қима.

Анықтама

Қима — нәрсені жазықтықпен ойша қиғаннан шыққан фигураның кескіні. Қимада нәрсе ойша кесіледі де, қиюшы жазықтықта орналасқан бөлігі ғана кескінделеді; қиюшы жазықтықтың арғы және бергі жағындағы бөліктері қимада көрсетілмейді.

Қиманың жасалуын елестету (мысал арқылы)

  • Кілт тұтқасын симметрия осіне перпендикуляр A жазықтығымен ойша қиямыз. Бұл — қиюшы жазықтық.
  • Қимада пайда болған фигура анық көрінуі үшін қиылған бөлік шартты түрде ажыратылып көрсетіледі.
  • Қиюшы жазықтық қима фигурасымен бірге айналдырылып, сызба жазықтығымен беттестіріледі. Нәтижесінде сызбада негізгі көрініс пен қима қатар беріледі.

Сызбада қиманы рәсімдеу ережелері

Сызықтау (штрихтау)

Қима фигурасы тұтас жіңішке сызықпен сызықталып көрсетіледі. Штрихтар әдетте 45° бұрышпен жүргізіледі, арақашықтығы шамамен 2–2,5 мм.

Қима сызығы және қарау бағыты

Қиюшы жазықтықтың орны сызбада үзік (жуан) сызықпен белгіленеді — бұл қима сызығы. Ол негізгі контурды қиып өтпеуі керек. Қима сызығына перпендикуляр екі жіңішке тұтас сызық түсіріліп, ұштары нұсқамалармен аяқталады; нұсқамалар қимаға қарау бағытын көрсетеді.

Белгілеу

Нұсқамалардың жанына кириллица алфавитінің бас әріптері қойылады. Қима бос орынға салынса, қиманың үстіне «А—А» немесе «Б—Б» деп жазылады.

Орналасуы

Қима сызбада әртүрлі орналасуы мүмкін: кейде көріністің үстіне қабаттастыра салынады, кейде бос орынға жеке шығарылады.