Бүгін сәрсенбінің сәтті күні
Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, №57 «Ақбота» бөбекжайы
Әдіскер: Сансызбаева Гүлжан Бауыржанқызы
Қазақтың ұлттық ойыны: «Ханталапай»
Бұл ойын-сабақтың өзегі — ұлт мұрасын балалардың күнделікті тәжірибесіне жақындату. «Ханталапай» арқылы балалар асықтың мәнін түсініп қана қоймай, әділ бәсеке, ептілік және тапқырлық сияқты маңызды дағдыларды ойын үстінде меңгереді.
Білімділік мақсаты
Ұлтымыздың ұмыт бола бастаған ұлттық ойындарын жаңғырту, бабалар ойындары туралы түсінік қалыптастыру және қызығушылық ояту.
Дамытушылық мақсаты
Асық ойнату арқылы дәлдікке, мергендікке, ептілікке, жеңіске құштарлыққа, намысқойлық пен әділдікке баулу.
Тәрбиелік мақсаты
Ұлттық құндылықтарды қастерлеуге тәрбиелеу, қазақтың дәстүрлі ойындарын сақтап, оларды кеңінен насихаттауға ой тастау.
Міндеттері
- «Ханталапай» ойынының ережелері мен қыр-сырын зерттеу, тәжірибелік ізденіс жүргізу.
- Асық түрлері мен ерекшеліктерін танып-білу.
Қажетті материалдар
Ойынға арналған жабдықтар
- Ұлттық төсеніш: оюлы текемет, сырмақ немесе алаша
- Қой асықтары
- Ұлттық нақыштағы өрнектелген қоржын
- Алдын ала дайындалған тапсырмалар
Сабақ форматы
Сабақ түрі — ойын-сабақ. Құрылымы балаларды біртіндеп қызықтырып, рөлдік көрініс пен жарыс элементін табиғи түрде біріктіреді.
Ойын барысы
1) Шаттық шеңбері
Мұғалім: «Сәлеметсіздер ме, балалар!»
Балалар (хормен):
Үлкенге де — сіз!
Кішіге де — сіз!
Бар адамға құрметпен,
Бас иеміз біз!
Мұғалім: «Бүгін аптаның қай күні?»
Балалар: «Сәрсенбі.»
Мұғалім: «Керемет! Бүгін — сәтті күн. Ендеше сабағымызды Әнұранмен бастаймыз.»
2) Жайлауға саяхат (рөлдік көрініс)
Мұғалім балаларға бүгін ауа райының тамаша екенін айтып, жайлауға барып, асыр салып ойнауды ұсынады. Жайлауда балалар ата-әжемен көрісіп, амандасады: «Ассалаумағалейкум!»
Ата: «Балалар, қайдан келдіңдер?»
Балалар: «№57 балабақшадан келдік.»
Ата: «Бәрекелді!»
Әже балаларға қымыз бен бауырсақ ұсынып, ата дастарқанға бата береді. Балалардың көңілі көтеріліп, орта жылы әңгімеге ұласады.
3) Ұлттық ойындарды еске түсіру
Мұғалім: «Балалар, біз қандай ұлттық ойындарды білеміз? Атаға атап берейік.»
- Көкпар
- Соқыртеке
- Ақ сандық, көк сандық
- Арқан тарту
- Қазақ күресі
- Білектесу
- Жасырынбақ
- Ақ сүйек
- Орамал тастау
- Хан талапай
Ата балаларды мақтап: «Жарайсыңдар! Ұлттық ойындарды жақсы біледі екенсіңдер.» — дейді.
4) Қыздар өнері
Әже: «Қыздарымыздың қандай өнері бар екен?»
Қыздар «Қазақтың қасиетті домбырасы» әнін орындайды.
Ата-әже: «Көңіліміз көтеріліп қалды, жарайсыңдар!»
5) Сыйлық: қоржын асық
Ата отағасы сандықтан асықтарды алдырып, балаларға ризашылығын білдіріп, бір қоржын асық сыйлайды.
Балалар: «Рахмет!»
6) Асық туралы әңгіме
Мұғалім қоржынды ұстап тұрып, балаларға сұрақ қояды: «Асық туралы не білеміз? Асықпен қандай ойындар ойналады?» (Балалардың жауаптары тыңдалады: асық ату, үш табан, ханталапай және т.б.)
«Ханталапай» ойынының ережесі
Мұғалім балаларға ойынның мәнін түсіндіреді:
Бәйгеге түсіп жарыспай,
Жүйріктің бағы жанар ма?
Білім мен өнер жарысып,
Тәрбие, тәлім табар ма?
Бұл бәйге — ойдың бәйгесі.
Кім жүйрік ойға — сол алда.
-
Ойынның басталуы
Мұғалім: «Ал ойнасақ — ойнайық! Бүгінгі ойынға барлығымыз қатысамыз.» Содан кейін: «Талапай-ау, талапай, табылды ойын алақай!» — деп, қоржындағы асықтарды балалардың алдына шашады.
-
Асықты бөлісу және дайындық
Балалар жарыса «Ханталапай!» деп дауыстап, асықтарды таласып алып, өзара бөліседі. Әр бала жинаған асығын санап, ойынға қатысу үшін 5 асықтан тігеді.
-
Кім бірінші бастайды?
Хан асығы кімнің қолына түссе, сол ойыншы ойынды бірінші болып бастайды.
-
Ұту шарты және тапсырма
Ойыншы асықты атады. Тигізген асықтарын ұтып алады. Егер тигізе алмаса, мұғалімнің тапсырмасына жауап береді. Жауап бере алмаған жағдайда, басқа қатысушылар жауап беруге мүмкіндік алады. Осылайша ойын кезекпен жалғасады.
-
Жеңімпазды анықтау
Ойын соңында сұрақтарға дұрыс жауап беріп, асықты көп жинаған бала жеңімпаз атанады.
Тапсырма сұрақтары
1-сұрақ
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті кім?
(Балалардың жауабы тыңдалады.)
2-сұрақ
Қандай ұлттық тағамдарды білесіңдер?
(Балалардың жауабы тыңдалады.)