Бір күні қария баласына бір қапшық шеге беріп

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Сабырлылық пен ұстамдылық ұғымдарының құндылығы мен маңызын ашу.

Міндеттері

Сабырлылық, ұстамдылық және мінез-құлық мәдениеті туралы түсінік қалыптастыру.
Адамдармен дұрыс қарым-қатынас жасай білу қабілеттерін дамыту.
Өз сезімі мен көңіл күйін басқара білуге тәрбиелеу.

Ұйымдастыру

Сабақтың түрі: СТО технологиясына негізделген сабақ.
Әдістері: пікір алмасу, әңгімелесу, баяндау.
Көрнекілігі: слайдтар, үлестірме материалдар.

Сабақтың құрылымы

I. Қызығушылықты ояту

Ой шақыру
Ассоциация құру (дәптермен жұмыс)

II. Мағынаны тану

Мәтінмен жұмыс
Түсініктеме (жаңа ақпарат)
Шығармашылық жұмыс

III. Ой талқы

Ой толғаныс жазу: «Не білдім? Не үйрендім?»

IV. Қорытынды

«Жүректен жүрекке» бөлімінде жылы лебіз білдіру.

Шаттық шеңбері: өлең жолдары

Сабыр деген — әр іске шыдамдылық,
Өте керек адамға бұл бір қылық.
Қолы жетпей талай жан ізденеді,
Осыдан кеп шығады адамшылық.

Сақтық деген — әрқашан байқап жүру,
Пайда ма, әлде залал ма — ескеру.
Көргенін, естігенін есепке алса,
Сонда оңай әрбір істі ойлап білу.

Ш. Құдайбердиев

I. Қызығушылықты ояту

Ой шақыру

Сабырлылық дегенді қалай түсінесіңдер?
Қандай жағдайларда адамға ұстамдылық керек деп ойлайсыңдар?
Сабыр сақтаған кезде өздеріңді қандай күйде сезінесіңдер?
Өзің ұстамдылық таныту үшін қандай әрекет жасадың?

Ассоциация құру (дәптермен жұмыс)

Сабырлылық пен ұстамдылыққа байланысты қандай сөздерді білесіңдер?

сабырлылық ұстамдылық шыдамдылық сабырсыздық ұстамсыздық шыдамсыздық

II. Мағынаны тану

Мәтінмен жұмыс: «Жан жарасы жазылмайды» (аңыз әңгіме)

Аңыз

Ертеде бір қарияның ашушаң, ұстамсыз баласы болыпты. Бір күні қария баласына бір қап шеге беріп: «Ашу қысқан сайын ағаш бағанға шеге қағып отыр, ал ашуың басылғанда — суырып аласың», — дейді.

Бала алғашқы күні-ақ бағанға он шақты шеге қағыпты. Содан кейін өзін ұстап, ашуға бой бермеуге тырысады. Уақыт өте келе қағылған шегенің саны күннен-күнге азая бастайды.

Бала бағанға шеге қаққаннан гөрі ашуын басу жеңіл екенін түсінеді. Ақырында бір де бір шеге қақпаған күнге де жетеді.

Сонда әкесі баласын бағанға ертіп келіп: «Жарайсың, балам! Бірақ бағанның шұрық-шұрық болғанын көріп тұрсың ғой. Ол енді ешқашан бастапқы қалпына келмейді», — дейді.

«Адамға ғайбат сөз айтсаң, оның көңіліне жара саласың. Жан дүниесі мына баған сияқты тесіліп қалады. Кейін қанша кешірім сұрасаң да, жан жарасы толық жазыла бермейді. Ашуыңды ақылға жеңдір, балам», — деп түйіндейді.

Талқылау сұрақтары

Әкесі баласын ұстамдылыққа қалай үйретті?
«Ашуды ақылға жеңдір» дегенді қалай түсінесіңдер?
Ашуланған кезде өздеріңді қалай ұстайсыңдар?

Түсініктеме (жаңа ақпарат)

Сабырлылық — әр нәрсенің байыбына барып, ақылға салып, өзін-өзі ұстай білу.

Ұстамдылық — қандай жағдайда да қызбалыққа салынбай, шыдамдылық танытып, іске байсалдылықпен қарау.

Шығармашылық жұмыс

«Ұстамдылық — әдептің ұстазы,
Ұстамсыздық — әлектің нұсқасы»

Дәйексөздің мағынасын өз сөзіңмен түсіндіріп жазыңдар.

Мәтінмен жұмыс: «Сабыр түбі — сары алтын» (аңыз әңгіме)

Аңыз

Ертеде бір хан өзінің шабарманын көрші патшалыққа жібереді. Шабарман көрші патшаға шауып келіп, ентігін баса алмай: «Менің әміршім сізге қылаң сәйгүлік беріп жіберсін дейді. Егер ондай сәйгүлік болмаса…» — деп бастап үлгереді.

Патша сөзін бөліп: «Әрі қарай тыңдағым келмейді. Патшаңа айта бар: менде ондай сәйгүлік жоқ. Егер болса…» — дейді де, сөзін аяқтамай кідіріп қалады.

Шабарман көршісінен мұндай жауап күтпегендіктен абдырап қалады. Сарайдан қалай шыққанын да аңғармай, жауабын жеткізуге асығып кері шабады.

Өз патшасы көрші елдің сәлемін естіп, ашуға булығып, соғыс жариялайды. Соғыс ұзаққа созылып, екі жақ та әбден титықтайды.

Ақыры келіссөз кезінде екінші патша: «Қылаң сәйгүлік беріп жіберсін, болмаса… дегенде не айтқың келді?» — деп сұрайды.

Бірінші патша: «…басқа түсті ат берсең болады дегім келген. Бар болғаны сол ғана», — деп жауап береді.

Екінші патша: «Ал менің: “менде ондай сәйгүлік жоқ, егер болса…” дегенім — тату көршіме міндетті түрде сыйлар едім дегенім», — дейді.

Талқылау сұрақтары

Екі патша неліктен келісе алмады?
«Сабыр түбі — сары алтын» дегенді қалай түсінесіңдер?

Мәтіннің түйіні

Сабыр — ақыл-парасаттың белгісі,
Сабырсыздық сені ұятқа қалдырар.
Істі бастарда байыбына барып ал,
Асыққандар күйінер де жаңылар.

Ж. Баласағұни

Шығармашылық жұмыс: Венн диаграммасы

«Жеке қасиеттер» бөліміне өз бойларыңдағы қасиеттерді жазыңдар. Ал ортаңғы бөлікке екеуіне ортақ қасиеттерді тізіңдер.

Жеке қасиеттер

Ортақ қасиеттер

Жеке қасиеттер

Қорытынды түсініктеме

Сабырлы әрі ұстамды адам басқаның сөзін байыппен тыңдайды, ашуын тежей біледі, әр ісін ой елегінен өткізіп, ақылмен шешім қабылдайды.

III. Ой талқы

Ой толғаныс

Не білдім?

Оқушы өз қорытындысын жазады.

Не үйрендім?

Оқушы өз тәжірибесіне сүйеніп жазады.

IV. Қорытынды: «Жүректен жүрекке»

Өлең жолдары

Алтыншы қымбат нәрсе — сабыр деген,
Сабырлы адам мұратын табар деген.
Әр істе сабырсыздық түбі — қорлық,
Сабырсыздық басқа бәле салар деген...

А. Мұхамедиярұлы

Шеңбердегі тілек

Оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне жылы лебіздерін білдіреді: қолдау сөз айтады, алғыс білдіреді, жақсы тілек тілейді.