Күз мезгілі қандай айы
Атырау қаласы
№24 «Бақытты балалық шақ» балабақшасы
Тәрбиеші: Тлеубергенова Гүлназ Сериковна
Білімдік аймағы
Әлеуметтік орта, таным
Бөлімдері
Экология, көркем әдебиет
Тақырыбы
Тірі және өлі табиғат
Мақсаты
Танымдық мақсат
- Балалардың «тірі» және «өлі» табиғат туралы білімін тереңдету, қоршаған ортаға қызығушылығын арттыру.
- Табиғат құбылыстарын бақылау, салыстыру, зерттеу арқылы танымдық әрекетін дамыту.
- Сандарды санау, салыстыру, геометриялық пішіндер туралы білімдерін бекіту.
Тәрбиелік мақсат
- Адамгершілікке, татулыққа, бірлікке тәрбиелеу.
- Табиғатты аялау, табиғат байлығын қорғау және қамқорлықпен қарау дағдыларын қалыптастыру.
- Өз ойын толық жеткізу, сұрақтарға толық жауап беру дағдысын дамыту.
Сөйлеу және ойлау дағдылары
- Пиктограмма әдісі арқылы балалардың сөйлеуін дамыту.
- Қиялын, есте сақтауын, түсінуін және логикалық ойлауын жетілдіру.
- Ертегі желісі арқылы жауап беруге қызығушылығын арттыру.
- Қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру (тыңдау, кезек күту, пікір айту).
Тілдік және әдістемелік негіз
Сөздік жұмысы
Өлі табиғат, тірі табиғат.
Қостілділік компонент
- табиғат
- природа
- тірі табиғат
- живая природа
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Пиктограмма әдісі
- Ойын
- Түсіндіру
- Тапсырма шешу
- Мақтау, мадақтау
Керекті құралдар және орталықтар
Құралдар
Суреттер, схемалар, ұлғайтқыш әйнек, тәжірибеге арналған ыдыстар.
Белсенді орталықтар
Көркем әдебиет, есеп, ғылым.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру: қонақтармен амандасу және «Шаттық шеңбері»
Шаттық шеңбері
Бәріміз енді тұрайық,
Үлкен шеңбер құрайық.
Жақсы-жақсы сөздерді
Қонақтарға сыйлайық!
Табиғат — біздің анамыз,
Табиғатқа — баламыз.
Иіліп сәлем береміз,
Біз әдепті баламыз.
Жылы тілектер
- Аспанымыз ашық болсын.
- Күніміз жарқын болсын.
- Еліміз тыныш болсын.
- Ауырмайық, денсаулығымыз мықты болсын.
- Нанымыз көп болсын.
- Ата-анамыз аман болсын.
- Бейбітшілік болсын.
- Балабақшамыз гүлдене берсін.
- Апайларымыз аман болсын.
Сұрақ
Балалар, бір-біріңнің қолдарыңнан ұстағанда нені сезесіңдер?
Бүгінгі күнімізді мейіріммен, қуанышпен бастайық.
2) Кіріспе әңгіме: жыл мезгілі және табиғаттағы өзгерістер
Сұрақтар
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Күз мезгіліне қай айлар жатады?
- Күзде табиғатта қандай өзгерістер болады?
Балалардың жауаптары (үлгі)
- Күзде күн салқындайды, жаңбыр жауады, жел соғады.
- Құстар жылы жаққа ұшады.
- Қыркүйек, қазан, қараша.
Күз туралы тақпақтар
Рамазан
Табиғатым тамаша,
Көз тоймайды қараса.
Табиғатты аялап,
Жүрейікші жараса.
Бегарыс
Күз айлары тамаша,
Сабан тойы жараса.
Жемісін мол сыйлаған
Қыркүйек, қазан, қараша.
3) Негізгі бөлім: табиғат екіге бөлінеді
Алдыңғы оқу іс-әрекетінде табиғаттың бізге сыйлайтын байлығы туралы әңгімелестік: жер, ағаш, гүл, жан-жануарлар. Бүгін сол білімді кеңейтіп, табиғаттың екіге бөлінетінін анықтаймыз: тірі табиғат және өлі табиғат.
Тірі табиғат
Адамдар, жан-жануарлар, ағаштар, гүлдер.
- Қоректенеді
- Тыныс алады
- Өсіп-өнеді
- Қозғалады
- Сөйлей алады (адам)
- Еңбек етеді (адам)
Өлі табиғат
Тау, тас, топырақ, бұлт, су, құм.
- Қоректенбейді
- Тыныс алмайды
- Өсіп-өнбейді
- Өздігінен қозғалмайды
- Сөйлемейді
4) «Ғажайып сәт»: ақ көгершін және Табиғат ананың хаты
Осы кезде есік қағылып, ақ көгершін ұшып келеді.
Ақ көгершін
«Сәлеметсіздер ме, балалар! Мені Табиғат-ана жіберді. Мен балапандарыма асығып бара жатырмын. Сау болыңдар!»
Табиғат ананың хаты
«Сәлеметсіңдер ме, балалар! Мені барлық бала жақсы біледі. Өлі және тірі табиғат туралы айтып беріңдер: зерттеңдер, санап көріңдер, түрлерін атап шығыңдар. Сондай-ақ өлі және тірі табиғат туралы қызықты ертегі әңгімелеп беріңдер.»
Шақыру
Балалар, Табиғат ананың тапсырмасын орындаймыз ба?
5) Орталықтар бойынша жұмыс
Көркем әдебиет орталығы
Пиктограмма әдісі бойынша ертегі
«Ауа, су және жарық»
Жетелеуші сұрақтар
- Бізді қоршаған не?
- «Табиғат» деген не?
Балалар табиғаттың бізді қоршаған орта екенін түсінеді: аспан, су, дала, ағаш, гүл — барлығы табиғаттың бөлшегі.
Ғылым орталығы
Тәжірибелер: құм, су, тас
Өлі табиғатқа жататын құм, су, тас арқылы тәжірибе жасап, олардың қасиеттерін бақылаймыз.
Қауіпсіздік ережесі
- Құмды ауызға салуға болмайды.
- Құмды шашуға болмайды.
- Құмды жеуге болмайды.
Тәжірибе қадамдары
- Екі тәрелкеге құрғақ және ылғалды құмды бөліп салу.
- Алақанмен ұстап көріп, айырмашылығын сезіну.
- Ұлғайтқыш әйнекпен құм түйірлерін бақылау.
- Құрғақ құмның жеңіл екенін, жел тұрса ұшатынын байқау.
- Воронка арқылы стақанға су құю, судың қасиетін бақылау.
- Құмға су құйып, таяқшамен араластырып көру.
- Тас пен пластмассаны суға салып, айырмашылығын анықтау (тас — ауыр).
Қорытынды бақылау
- Құрғақ құм — сарғыш, түйірлері жабыспайды.
- Ылғалды құм — қоңырлау, бір-біріне жабысады.
- Тас — ауыр, суға батады.
Қимылды ойын: «Құм, тас, су»
- «Құм» дегенде — әр жерде шашыраңқы болып отыру.
- «Тас» дегенде — қолмен мүсін жасап, қатып тұру.
- «Су» дегенде — толқын сияқты қозғалу.
6) Табиғат туралы мақал-мәтелдер
Таза болса табиғат — аман болар адамзат.
Туған жердің суы тәтті, топырағы да ыстық.
7) Қорытынды: Табиғат ананың келуі
Топқа Табиғат ана кіреді де, балаларға арнауын айтады:
Табиғат пен тіршілік
Көк түтінге тұншығып,
Аяқ асты тапталып,
Жатыр қанша гүл солып.
Ей, адамдар, күн мен гүлден жаралған,
Табиғатты аялаңдар,
Мәпелеңдер, балалар!
Табиғат ана балалардың қамқорлығына риза болып, сыйлық табыстайды да, өз әлеміне сапар шегеді.
Рефлексия сұрақтары
- Бүгінгі оқу іс-әрекетінде нелерді үйрендік?
- Ғылым орталығында нені зерттедік?
- Көркем әдебиет орталығында қандай ертегімен таныстық?
- Сабақ ұнады ма? Неліктен?
Қоштасу шеңбері
Қол ұстасып тұрайық,
Шеңберді біз құрайық.
Көріскенше күн жақсы,
Сау-саламат болайық.
Сау болыңыздар!
Күтілетін нәтиже
Нені білуі керек
Тірі табиғат қоректенеді, тыныс алады, өсіп-өнеді, қозғалады; адам сөйлейді және еңбек етеді.
Нені игереді
Табиғаттың ерекшеліктерін есте сақтап, жүйелі түрде әңгімелеп айту дағдысын.
Нені біледі
Табиғатты аялау мен қорғаудың маңызын, күнделікті өмірде оны сақтаудың қарапайым жолдарын.