Туберкулез өкпе қабынатын ауыр жұқпалы ауру
Туберкулездің алдын алу
Бұл материал туберкулез туралы жалпы түсінік беріп, оның алдын алудың маңызын түсіндіруге бағытталған. Мақсат — балалардың денсаулыққа жауапкершілігін арттыру, жеке бас гигиенасын сақтауға дағдыландыру және зиянды әдеттерден аулақ болуға тәрбиелеу.
Кіріспе сөз
Дүние жүзінде халық санының өсуіне байланысты туберкулез ауруы соңғы жылдары қайта күшейіп отыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша әлемде туберкулезбен 8–10 млн адам тіркеліп, жыл сайын шамамен 3 млн адам қайтыс болады.
Ал енді туберкулез туралы негізгі мәліметпен «дәрігер-фтизиатр» рөліндегі оқушының түсіндіруін тыңдайық.
Туберкулез деген не?
Туберкулез — өкпені жиі зақымдайтын, ауыр жұқпалы ауру. Ежелгі ғалымдар мен ойшылдардың жазбаларында бұл дерт «чахотха» ретінде кездеседі.
Туберкулез қоздырғышын неміс ғалымы Р. Кох ашқан. Сондықтан бактерия «Кох таяқшасы» деп аталады.
Ауру тек өкпеге ғана емес, сүйекке, буынға, бүйрекке және басқа мүшелерге де әсер етуі мүмкін.
Қоздырғыштың сыртқы ортада сақталуы
Туберкулез таяқшалары сыртқы ортаға төзімді келеді: лас жерде, қақырықта, күнделікті қолданылатын заттарда және табиғи ортада ұзақ сақталуы мүмкін.
Топырақта
2 апта
дейін сақталуы мүмкін
Кітап бетінде
3 ай
дейін сақталуы мүмкін
Суда
5 ай
дейін сақталуы мүмкін
Қоздырғышты ұзақ қайнату, тікелей күн сәулесі, сондай-ақ хлорамин мен хлорлы әк жоя алады.
Белгілері: нені ескеру керек?
Туберкулез — аса қауіпті дерт, өйткені оның белгілері ұзақ уақыт байқалмай жүруі мүмкін. Дегенмен төмендегі белгілерге мұқият болу маңызды.
- Алғашында құрғақ жөтел пайда болып, кейін күшейеді.
- Тәбет төмендейді, түнде терлеу байқалады.
- Кешке қарай дене қызуы көтеріледі, тез шаршағыштық пайда болады.
- Кейін жөтел күшейіп, қан аралас қақырық пайда болуы мүмкін.
Осы белгілер байқала салысымен мүмкіндігінше ертерек дәрігер-фтизиатрға қаралған дұрыс.
Сұрақ-жауап: ең маңызды екі мәселе
Сұрақ: Туберкулез адамға қалай жұғады?
Жауап: Туберкулез жөтел және қақырық арқылы тарайды. Сондықтан өзіңізге де, өзгеге де қауіп төндірмес үшін еденге немесе жерге түкіруге жол бермеңіз.
Сұрақ: Туберкулез жұқтырғанын қалай байқауға болады?
Жауап: Анықтаудың негізгі жолдарының бірі — қақырықты тексеру. Егер адамда төмендегі жағдайлар болса, туберкулез болуы мүмкін деп күдіктеніп, дәрігерге қаралу қажет:
- Үш аптадан аса жөтелу.
- Қан түкіру.
- Үш аптадан аса көкірек тұсының ауыруы басылмауы.
- Үш аптадан аса қалтырау.
Қорытынды
Туберкулездің алдын алуда ең маңыздысы — жеке гигиенаны сақтау, тазалыққа мән беру, жөтел әдебін ұстану және күмәнді белгілер байқалса, уақытылы дәрігерге қаралу. Денсаулық — күнделікті дағдыдан басталады.
Дайындаған: БҚО, Шыңғырлау ауданы, Тасмола ОЖБББМ — Китарова Лайла Толыбаевна