Топ басшыларын сайлау
Мақсаты
Оқушыларды санның квадраты және санның кубы ұғымдарымен таныстыру; көбейту мен бөлудің мағынасын бекіту. Ауызша және жазбаша есептеулер арқылы логикалық ойлауын дамыту, қиялын ұштау, қабілеттерін шыңдау, қызықты тапсырмалар арқылы математикаға қызығушылығын арттыру.
Сонымен қатар ұйымшылдыққа, достыққа, бір-біріне көмектесе білуге тәрбиелеу.
Ұйымдастыру кезеңі
Қара, достым, жан-жаққа, Дайынсың ба сабаққа? Кітап, дәптер, қалам да, Бәрі-бәрі орнында.
- Оқушыларды таңдаған түстеріне қарай 4 топқа бөлу.
- Топ басшыларын сайлау.
- Ойын: «Дұрыс тап» — дөңгелектер қай шаршыда орналасқанын анықтау.
Өтілген материалды қайталау
Ойын: «Математикалық лото». Көбейту және бөлу кестесін қайталау.
1-топ
- 18 : 2
- 7 × 6
- 5 × 4
- 42 : 7
- 14 : 2
- 7 × 8
2-топ
- 48 : 8
- 3 × 6
- 45 : 9
- 24 : 6
- 8 × 9
- 15 : 3
3-топ
- 16 : 4
- 7 × 6
- 81 : 9
- 28 : 7
- 3 × 9
- 36 : 6
Ескерту: бастапқы жоспар бойынша 4 топ қарастырылған. Қайталу бөлімінде үлгі ретінде 3 топ тапсырмалары берілген.
Жаңа сабақ
Мақсат қою
Жаңа сабақтың тақырыбы хабарланады: санның квадраты және санның кубы.
Қосындыны көбейту арқылы ықшамдау
7 + 7 + 7 + 7 + 7 сияқты бірдей қосылғыштардан тұратын қосындыны қысқаша былай жазамыз:
7 × 5 (7 — қосылғыш, 5 — қосылғыштың саны)
Көбейтіндіні дәреже арқылы қысқаша жазу
Көбейткіштері бірдей көбейтіндіні дәреже түрінде ықшамдап жазуға болады.
7 × 7 = 7² — «7-нің квадраты» деп оқылады.
5 × 5 × 5 = 5³ — «5-тің кубы» деп оқылады.
Керісінше, дәреже берілсе, оны көбейтінді түрінде жазуға болады: 4² = 4 × 4, 2³ = 2 × 2 × 2.
Оқулықпен жұмыс
№1. Өрнектерді салыстыр
- а) 3 + 3 және 3 × 3 — мәндерін тап та, салыстыр.
- ә) 3 + 3 + 3 және 3 × 3 × 3 — мәндерін тап та, салыстыр.
№2. Қайталану санын анықта
3 × 3 көбейтіндісінде 3 саны көбейткіш ретінде неше рет алынған?
Бірдей екі көбейткіштің көбейтіндісін көбейткіштің квадратымен алмастыруға болады: 3 × 3 = 3², ал 3² = 9.
№3. Куб ұғымын бекіту
3 × 3 × 3 көбейтіндісінде 3 саны көбейткіш ретінде неше рет алынған?
Бірдей үш көбейткіштің көбейтіндісін көбейткіштің кубымен алмастыруға болады: 3 × 3 × 3 = 3³, ал 3³ = 27.
Бекіту тапсырмалары
а) Ықшамда
Мүмкін болса, көбейтіндіні көбейткіштің квадратымен немесе кубымен алмастыр:
- 4 × 4
- 6 × 6 × 6
- 5 × 5
- 7 × 7 × 7
- 4 × 5
- 6 × 6 × 7
ә) Көбейтінді түрінде жаз
Дәрежелерді көбейтінді түрінде көрсет:
- 8²
- 4³
- 9²
- 5³
- 7²
- 6³
- 0²
- 1³
- 10³
№5. Есеп
Әкелінгені: 10 түптен 5 көшет.
Отырғызылғаны: 4 түрінен 5 көшет.
Қалғаны қанша?
Шешуі: 10 × 5 − 4 × 5 = 50 − 20 = 30 (көшет)
Жауабы: 30 ағаш көшеті қалды.
Кері есеп
Әкелінгені: 10 түптен 5 көшет (50 көшет).
Қалғаны: 30 көшет.
Отырғызылғаны: ?
Шешуі: 50 − 30 = 20
Жауабы: 20 көшет отырғызылды.
№8. Геометриялық тапсырмалар
а) Фигуралардың атауларын жаз
- 1-топ: үшбұрыштар
- 2-топ: кесінділер
- 3-топ: бұрыштар
- 4-топ: төртбұрыштар
ә) Құрастыру
Берілген төртбұрыштардан фигура құрастыр. Шыққан фигураның периметрін және ауданын тап.
Шығармашылық тапсырма
- 2³ + 2² + 2 = ?
- 1³ + 3² + 3³ = ?
Ескерту: бастапқы жазылымдағы таңбалар түсініксіз берілгендіктен, тапсырма мазмұны оқушыға түсінікті форматта ықшамдалып ұсынылды.
Қорытынды
- 1) Санның квадраты дегеніміз не?
- 2) Санның кубы дегеніміз не?
Үй тапсырмасы
№6, №7 (12–13-беттер). Ережені жаттау.
Бағалау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар бағаланады, ынталандыру сөздерімен мадақталады.
Тірек ұғымдар: квадрат куб көбейту бөлу дәрежелеу