Қазақша рефераттар

Алтай өлеңінің мазмұнын ашып түсіндіру

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға Иса Байзақовтың өмір жолы туралы мәлімет беру, «Алтай» өлеңінің мазмұнын ашып түсіндіру.

Білімділік

Алтай жерінің сұлу табиғатын, кен байлықтарын және ақын өлеңіндегі бейнелеуіш сөздерді талдау арқылы түсіндіру.

Дамытушылық және тәрбиелік

  • Мәнерлеп оқуға машықтандыру, өлеңді талдау дағдыларын, сөйлеу және ойлау қабілеттерін дамыту.
  • Эстетикалық тәрбие беру, туған жер табиғатына сүйіспеншілікке тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

Психологиялық тренинг (слайд 3).

II. Сабаққа әзірлеу (эмоциялық дайындық)

Сабақ эпиграфын айту және оның мағынасын қысқаша талқылау.

III–IV. Үй тапсырмасын сұрау және бекіту

Үй тапсырмасы: С. Мұқанов «Көкшенің кеудесінде» — түсінгендерін сұрау.

Талқылау сұрақтары (слайд 4)

  • Жазушы Көкше табиғатын қалай суреттеген?
  • Бұл мәтінді ауыз әдебиеті үлгісіне жатқызуға бола ма?
  • Мәтін авторы кім?
  • Сәбит Мұқанов туралы не білеміз?

V. Жаңа сабаққа дайындық

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады. «Табиғат — туған үйіміз» тарауына кіретін шығармалардың бірі — Иса Байзақовтың «Алтай» өлеңі оқылатыны айтылады. Ақынның қысқаша өмірбаянымен таныстыру (слайд 5).

Автор туралы: Иса Байзақов

Негізгі деректер

Жылдары
1900–1946
Туған жері
Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Үлгілі ауылы
Қызметі
Халық ақыны, әнші, әртіс, домбырашы, композитор

Білімі мен марапаты

  • Семейдегі жұмысшылар факультетін бітірген.
  • Орынбордағы Қазақ халық ағарту институтын тәмамдаған.
  • Қазақ педагогикалық институтын бітірген.
  • «Еңбек Қызыл Ту» орденінің иегері.

«Алтай» өлеңіне кіріспе

Ассоциациялық жұмыс (слайд 6)

«Тау» сөзін естігенде ең алдымен ойларыңа не келеді? Ойларды топтастырып, ортақ ассоциациялық аймақ құру.

Көрнекілік (слайд 7–8)

Тау суретін көрсету және Алтай тауы туралы қысқаша мәлімет беру.

Алтай тауы туралы қысқаша мәлімет

Алтай тау жүйесі — Азия құрлығының орта тұсындағы ірі таулы өлке. Ұзындығы батыстан шығысқа қарай шамамен 2000 км-ге созылады. Алтай солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай Батыс Сібір ойпатынан Гобь шөліне дейін кең аумаққа таралған.

Алтай таулары төрт мемлекеттің шекаралас аумақтарында орналасқан:

  • Қазақстан

    Кенді Алтай — Шығыс Қазақстан облысы

  • Моңғолия

    Моңғол Алтайы — Баян-Өлгей, Ховд, Алтай, Увс аймақтары

  • Ресей

    Алтай өлкесі, Алтай Республикасы

  • Қытай

    Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық өлкесі — Алтай аймағы

Бұл бөлімде оқушылардың алдын ала іздену жұмыстары тыңдалады.

Оқулықпен жұмыс және талдау

Оқу

  • Мұғалімнің мәнерлеп оқуы
  • Оқушыларға тізбектей оқыту
  • Өлеңді мазмұндық талдау

Сөздік жұмысы

Аясында
бауырында, құшағында
Қиясында
биігінде
Өршіл
биікке құмар, асқақ
Күйік
мұң, қайғы

Шығармашылық тапсырма

Өлең ішінен тау сұлулығын бейнелейтін эпитетті, бейнелеуіш сөз тіркестерін тауып, дәптерге жазу.

Қосымша талдау

Өлең бойынша шумақ пен тармақ санын анықтау.

«Тез ойлан» сұрақ-жауап

  1. 1Ақын таудың ең биік төбесін неге теңейді?
  2. 2Опаң бұлтты кімге және неге теңейді?
  3. 3Ақшақарды неге теңейді?
  4. 4Тау сұлулығын кімге теңейді?
  5. 5Тауды көргенде адамның көңіл күйі қандай сезімде болады?
  6. 6Алтайдың биіктігі туралы ақын не дейді?
  7. 7Алтай жерінен қандай кендер шығады?
  8. 8Алтай аясын қандай аңдар мен хайуанаттар мекендейді?
  9. 9Күзде тауда қандай өзгерістер болады?

Рефлексия және өздік жұмыс

Рефлексия: «Мен қандаймын?»

Өзіңізге ұнайтын тау жануарларынан үш жануарды жазыңыз.

Түсіндіру

  1. 1) Бірінші жануар — ортада сізді қалай қабылдайтынын білдіреді.
  2. 2) Екінші жануар — басқалардың сіз туралы ойы.
  3. 3) Үшінші жануар — өзіңіз туралы ойыңыз.

Өздік жұмыс: мазмұнды жинақтау

  • 1) Алтайдың әсемдігі

    Жібектей бұлт, сұлудай торғын киген, ақша қары — ақ күмістей.

  • 2) Алтайдың биіктігі

    Өршіл биік, бұлттан өзге қона алмаған, бұлт жете алмаған.

  • 3) Алтайдың аңдары

    Киік, арқар, таутеке.

  • 4) Алтайдың кен байлығы

    Күміс, алтын, мырыш.

Бекіту және ой-толғау

VII. Бекіту

  • Жұмбақ шешу
  • Мақал-мәтел жазу

Ой-толғау

«Алтай» өлеңін оқи отырып, елімізде Алтай тауы бар екенін білдім. Оның өте биік әрі әсем тау екенін байқадым. Таудың сұлулығы таңғалдырды. Тау алқабында аю, қабылан, елік сияқты жануарлар мекендейді екен. Алтай жерінен алтын мен күміс өндірілетінін де түсіндім. Осындай байлықты мақтан тұтамын. Туған жер табиғатын әрқашан қорғап, оған қамқорлық жасауымыз керек.

Үй тапсырмасы және бағалау

VIII. Үйге тапсырма

  • Өлеңді жаттау.
  • Ақтөбе облысындағы таулар туралы мәлімет жинап, жазу.

IX. Бағалау және мадақтау

Оқушылардың белсенділігі бағаланып, мадақтау сөздері айтылады.

Балалар — гүлім менің,

Балалар — күйім менің.

Балалар нұр сыйлайтын

Бүгінгі күнім менің.

Сабаққа белсенді қатысқан оқушыларға «Шуақты күн» төсбелгісі табысталады.