Танып ата
Кіріспе
Құрметті ата-аналар! Бүгін біз бала тәрбиесі туралы ой бөлісу, тәжірибе алмасу және ортақ ұстанымға келу мақсатында жиналып отырмыз. «Ағаштан ағаш рең алады, адамнан адам тәлім алады» дегендей, әр ата-ана баласының тәрбиелі, рухани азығы мол азамат болып өсуін қалайды.
Қазіргі заманның басты міндеттерінің бірі — жас ұрпаққа саналы тәрбие беру. Баланың саналы азамат болып қалыптасуында ата-ана мен тәрбиешінің рөлі айрықша. Бұл істе асығыс шешімге, жалған әдіске немесе қатып қалған тәсілге сүйенуге болмайды.
Тәрбиенің өзегі
Ең алдымен баланың сезімін оятып, әсерленгіштігін дамыту.
Сезімді тәрбиелеу
Қоғамдық мәні бар, адамдарға жақсылық әкелетін қасиеттерден қуаныш табуға баулу.
Парасаттылық
Адамзатқа қызмет ету — парасаттың биік өлшемі.
Әр ата-ана перзентін мәдениетті, адамгершілігі мол, білімді, саналы, еңбекқор; ата-салтын, ана тілін қастерлейтін; үлкенді сыйлай білетін тұлға етіп тәрбиелеуді өз міндеті деп түсінгені жөн. Грек философы Эпиктет: «Күллі ғажайыптардың ішіндегі ең тамашасы — жақсы тәрбиеленген адам» деген.
Ой қозғау: «Бала деген кім?»
«Бала — әр ата-ананың болашағы. Ол — өмірдің жалғасы». Ал сіз үшін «менің болашағым» деген ұғым нені білдіреді?
Талқылауға ұсыныс: гүл бейнесін елестетіп, әр жапырақшаға баланы сипаттайтын сөздер мен тіркестерді жазу.
Мысал жауаптар
- бауыр етіміз
- болашағымыз
- үмітіміз
- мұрагеріміз
- жанымыздың саясы
- асыраушымыз
Нені қаламаймыз?
Ұрпағымыздан күтеріміз көп болғандықтан, тәрбие үрдісінде баланың жат қылықтардан аулақ болуын қадағалауымыз керек. Қандай жағымсыз қасиеттердің баламыздың бойынан табылғанын қаламаймыз?
Күнделікті өмірде ашуланшақ, әдепсіз мінез танытатын балалар да кездеседі. Баланың өз болашағымыз екенін терең сезінген әр ата-ана оған көбірек көңіл бөліп, бағыт-бағдар беруге міндетті.
Интерактив: «Гүл теруге шығайық!»
Әуен қосылып, ата-аналар арнайы дайындалған «гүлдер алқабына» барып, әрқайсысы бір гүлден алады. Гүлдің ішінде сұрақ жасырылған. Сол сұрақтар аясында пікірталас өрбиді.
Пікірталас сұрақтары
- Өзіңізде, сіздің ойыңызша, қандай жақсы қасиеттер бар?
- Өзіңіз дұрыс болмасаңыз да, балаңыздан кешірім сұрай аласыз ба?
- Баланың бойына жақсы қасиеттерді қалыптастырудың жолдары қандай?
- Шыдамдылық деген не? Бұл қасиетті қалыптастыруда сіз қандай рөл атқарасыз?
- «Өнегелі отбасы» ұғымын қалай түсінесіз?
Ойын: «Танып ата?»
Ойын барысында қатар тұрған балалардың арасынан ата-аналар жеке-жеке шығып, көзін жұмулы күйінде сипап тану арқылы өз балаларын табады. Мақсат — жақындықты, сенімді және эмоциялық байланысты сезіндіру.
Назар
Ойынның қауіпсіздігін қамтамасыз етіңіз: кеңістік жеткілікті, ережелер түсінікті, балалар өзін жайлы сезінетіндей жағдай жасалғаны маңызды.
Ситуациялық талдау: «Қымбат машина»
Бірде әкесі Аманға жаңа ойыншық әкеліп берді де: «Сындырғыш болма, қымбатқа сатып алдым», — деді. Ойыншық — қара бояуы жалтылдаған әдемі машина еді.
Келесі күні Аман ойыншығын құшақтап аулаға шықты. Сыртта оны Рахат, Қанат, Мұса қоршап алды. «Қараңдаршы, папам әперді», — деп Аман мақтана сөйледі.
Балалар қызығып: «Келші, көрейік… Бере тұршы, жүре ме екен? Қандай әдемі, кел, ойнайық», — деді. Бірақ Аман ойыншығын бермей қойды. Ақыры балалар өз беттерімен ойнап кетті.
Аман машинасын үйге әкеліп, төсегінің астына қойды да қайта сыртқа шықты. Балалар арық қазып ойнап жүр екен. Аман қызығып келіп: «Мен де ойнайыншы», — деді. Бірақ балалар үндемей, ойынын жалғастыра берді.
Талқылау сұрақтары
- Әңгімеден қандай ой түйдіңіз?
- Қателік кімнен кетті деп ойлайсыз?
- Аман кінәлі ме? Неліктен?
- Аманның әкесінің орнында болсаңыз, қандай сөз айтар едіңіз?
Негізгі идея
Тәрбие — тек «нәрсені сақта» деу емес, бөлісе білуді, достықты, келісімді және жауапкершілікті үйрету. Қымбат заттың құны баланың қарым-қатынасына көлеңке түсірмеуі тиіс.
- Балаға нақты ереже: қашан және қалай бөлісуге болады.
- Сезімін атау: «қорқып тұрсың», «аяп тұрсың» — түсіну мен қолдау береді.
- Әлеуметтік дағды: ортақ ойынға қосылу мәдениеті.
Қорытынды
Барлық өнеге отбасынан басталады. Балаларымыздың бойына сіңген ізеттілік дөрекілікке, қайырымдылық қатігездікке, адалдық арамдыққа ауыспасын десек, бұл тілектің орындалуы — ұрпақ алдындағы ұлы міндет екенін ұмытпайық.
Тәрбие — күн сайынғы таңдау. Ал ең қуатты құрал — ата-ананың жеке үлгісі мен жылы қарым-қатынасы.
Диалог
Балаңызбен сөйлесіңіз, тыңдаңыз, бірге шешім қабылдаңыз.
Үлгі
Сөз бен істің бірлігі — тәрбиенің ең сенімді жолы.
Жүйелілік
Қайталанған ұсақ қадамдар үлкен мінез қалыптастырады.