Жападан - жалғыз келе жатқан бала кім
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сынып
4-сынып
Сабақтың тақырыбы
М. Әуезовтің «Жетім» әңгімесі
Сабақтың мақсаты
Білімділік
М. Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет беру, «Жетім» әңгімесін мәнерлеп оқыту және мазмұнымен таныстыру.
Дамытушылық
Оқушылардың сөйлеу мәдениетін дамыту, сөздік қорын молайту, ойлау, сезіну және қабылдау қабілеттерін жетілдіру.
Тәрбиелік
Жақсы мен жаман қылықты ажырата білуге, қамқор болуға, ұлы тұлғаларды құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақтың ресурстары мен форматы
Көрнекілігі
- М. Әуезовтің портреті
- Интерактивті тақта
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Әдіс-тәсілдер
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.
- 2 Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы сұрақ-жауап әдісі арқылы пысықталады.
III. Жаңа сабақ
Авторға шолу: М. Әуезов кім?
Мұхтар Әуезов 1897 жылы 28 қыркүйекте дүниеге келген. Ол — ұлы жазушы, қоғам қайраткері, драматург, әдебиет зерттеуші.
Ой қозғау: М. Мақатаевтың «Жалғыз көкек» өлеңі
Жетімсіреп, жем іздеп балапанға,
Жалғыз көкек жүретін жаға талда.
Әлдекімді жоқтайтын күн батарда,
Әлдекімді жоқтайтын таң атарда.
Иесіз қалған, бұзылған тамға барып,
Қонушы еді, қанатын қомдап алып.
Жоқтаушы еді оңаша отырып ап,
Оқшау шетте ұясы, талда қалып.
Сұңқыл үнді сұрша құс, жан Отанын —
Ойландырып тастайтын жаға талын.
Оңашада отырып жоқтаймын деп,
Оятатын ұядан балапанын.
Өлеңдегі жалғыздық пен жетімсіреу күйі бүгінгі сабақтағы негізгі шығарма — М. Әуезовтің «Жетім» әңгімесіне ойша көпір болады.
Мәтінмен жұмыс: «Жетім» әңгімесі
Мұғалімнің түсіндірмесі
Әңгіменің тақырыбы мен идеясы түсіндіріледі, кейіпкер тағдырына назар аударылады.
Оқулықпен жұмыс
- Тізбектей оқу
- Көзбен оқу
Негізгі екпін
Кейіпкердің ішкі күйін, қорқыныш пен жалғыздықты берудегі көркемдік тәсілдерді байқау.
Сұрақ-жауап арқылы талдау
-
1) Әңгіме қалай басталады? Жападан-жалғыз келе жатқан бала кім?
Оқиғаның кіріспесі мен басты кейіпкерді анықтау.
-
2) Қасым жетімдіктің қорлығын қалай көреді?
Қоғамдағы қатынас пен кейіпкердің жағдайын талдау.
-
3) Қараңғы түндегі қорқыныш елесі қалай берілген?
Суреттеу, дыбыс, көңіл күй арқылы әсер тудыру.
-
4) Егер сен Қасымның орнында болсаң, не істер едің?
Эмпатия және өмірлік шешім қабылдау.
-
5) Қасымға жетімдіктен құтылудың қандай амалын айтар едің?
Қамқорлық, қолдау, әділет туралы ой қорыту.
Сөздік жұмысы
Сыр сандықтан шыққан сөздер
- Қиянат
- Әділетсіздік, зорлық, өктемдік.
- Қаға беріс
- Шеттеу, кейінге ысырылу.
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейіні қайта жинақталады.
Шығармашылық тапсырма
Егер сен жазушы болсаң, осы әңгімені қалай аяқтар едің?
Оқушылар әңгіменің ықтимал жалғасын өз қиялымен құрастырып, мәтіндегі идеяны сақтай отырып қысқа қорытынды жазады.
Венн диаграммасы арқылы салыстыру
Қасым
- Жетім
- Қамқоршысы жоқ
Ұқсастық
Барлығы да бала, мейірім мен әділетке мұқтаж; әрқайсысының көңіл күйі айналасындағы қарым-қатынасқа тәуелді.
Исаның балалары
- Қамқоршысы бар
- Қарны тоқ
Топтық жұмыс
1-топ
СуреттеуТабиғаттағы жетім қалған құстарды суреттеп, олардың күйін сөзбен сипаттау.
2-топ
СуреттеуТабиғаттағы жетім қалған аңдарды суреттеп, олардың күйін сөзбен жеткізу.
Қорытынды
Табиғатты суреттеу мен баланың ішкі көңіл күйін салыстыра отырып, оқушылар көркем мәтіндегі эмоциялық әсердің қалай жасалатынын қорытындылайды. Қажет болса, «Табиғат — көңіл күй» байланысын кесте түрінде толтырады.
Авторлық мәлімет
- Өңір
- Атырау облысы, Атырау қаласы
- Мектеп
- М. Әуезов атындағы №7 орта мектеп
- Мұғалім
- Дощанова Сәуле Құрманбайқызы
Материал: М. Әуезовтің «Жетім» әңгімесі бойынша сабақ жоспары.