Қазақша рефераттар

Адамның жаһандық мәселесі

Шығыс Қазақстан облысы, Семей қаласының білім бөлімі

“№19 жалпы орта білім беретін мектеп” КММ

Жауапты мұғалім

Берікболова А.Д.

Форматы

Сынып сағаты

Тақырыбы

Әлемдегі ең үлкен сабақ

Мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Оқушылармен әрбір азамат үшін тұрақты болашақты қалыптастырудағы әлемдік қауымдастықтың күш-жігері туралы мәселелерді талқылау.

Міндеттері

  • Экологиялық сауатты тұлға қалыптастыруға жағдай жасау.
  • Теориялық білімді практикада қолдануға ықпал ету.
  • Өз аймағының экологиялық мәселелері мен қоршаған орта жағдайына жауапкершілікпен қарауға үйрету.

Сабақ жоспары

  1. 1-қадам

    Кіріспе сөз

  2. 2-қадам

    Бейнеролик көрсету

  3. 3-қадам

    Топпен жұмыс

  4. 4-қадам

    Қорытынды бейнеролик

  5. 5-қадам

    Өзіңнен баста!

  6. 6-қадам

    Тілек шеңбері

  7. 7-қадам

    Рефлексия

Кіріспе: тұрақты даму туралы не білеміз?

Бүгінгі сынып сағатының тақырыбы — «Әлемдегі ең үлкен сабақ». Сабақ барысында әлемде орын алып жатқан жаһандық мәселелерге назар аударамыз.

2015 жылғы 25 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында БҰҰ штаб-пәтерінде тұрақты даму мәселелері бойынша Саммит өтті. Саммитте халықаралық қауымдастықтың 15 жылға арналған ортақ бағыты бекітілді.

Негізгі мақсат

Кедейшілік пен теңсіздікті азайту, сондай-ақ болашақ ұрпақ үшін қоршаған ортаны қорғауды күшейту.

Мақсат саны

17

Міндет саны

169

Топпен жұмыс: төрт бағыт

Адам

Денсаулық, өмір сапасы, қауіпсіздік және жеке жауапкершілік.

Жер шары

Табиғатты қорғау, ресурстар, климат, ауа мен судың сапасы.

Әділеттілік

Тең мүмкіндік, құқық, қауіпсіз қоғам және сенім мәдениеті.

Лайықты өмір

Білім, еңбек, табыс, тұрмыс сапасы және әлеуметтік қолдау.

Әр топ қоршаған ортаның бұзылу себептерін талдап, өз ойын шығармашылық жұмыс ретінде ұсынады: шешу жолдарын A3 парағына сурет, белгі, қысқа ұран түрінде түсіріп, қорғап шығады.

Жаһандық мәселелердің төрт санаты

Әлеуметтік-саяси

Бейбітшілік, қауіпсіздік, қақтығыстардың алдын алу.

Әлеуметтік-экономикалық

Кедейшілік, даму теңсіздігі, жұмыс пен ресурстарға қолжетімділік.

Әлеуметтік-экологиялық

Ластану, қалдық, климаттың өзгеруі, жер құнарлылығы.

Адамзаттық

Денсаулық, пандемия, өмір салты, қоғамның әл-ауқаты.

Ескерту: оқушыларға алдын ала тақырыпқа қатысты ақпараттық материал жинау тапсырмасы беріледі. Сабақта сол деректер талданып, ұсынысқа айналады.

Әлеуметтік-саяси мәселелер

Бұл санат бейбітшілік орнату және халықаралық қауіпсіздікпен тығыз байланысты.

Шешу жолдары

  • Жергілікті соғыстар мен этносаралық жанжалдарды тоқтату.
  • Халықтар мен мемлекеттер арасындағы зорлық-зомбылықты азайту.
  • Халықаралық терроризмге қарсы күресті күшейту.
  • Стратегиялық қарулануға шектеу қою туралы келісімдер қабылдау.
  • Елдер арасында сенім, серіктестік және достық қатынасты нығайту.
  • Қару-жарақ жарысын тоқтатып, қарусыздандыру мен конверсия жүргізу.

Конверсия деген не?

Конверсия — қару шығару кешеніндегі артық ресурстарды адамзатқа қажетті өнімдер өндіруге бағыттау.

Әлеуметтік-экономикалық мәселелер

Бұл мәселелер мемлекеттердің экономикалық тұрғыдан артта қалуымен, табыс айырмашылығымен және даму мүмкіндіктерінің тең болмауымен көрінеді. Кей деректер бойынша, мұндай жағдай жер шары халқының едәуір бөлігін қамтиды.

Артта қалудың негізгі себептері

  • Климаттық қолайсыздық.
  • Еңбекті басқару мен ұйымдастырудың тиімсіздігі.
  • Өндірістің әлсіз дамуы.

Шешу жолдары

  • Аграрлық және сауда реформаларын жүргізу.
  • Экономиканы индустрияландыру.
  • Капитал жинақтау мүмкіндіктерін кеңейту.
  • Тиімді басқару жүйесін қалыптастыру.

Демографиялық мәселе

ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап әлем халқының саны айтарлықтай өсті. Алайда дамыған елдерде туу көрсеткіші төмендеп, халықтың қартаю үдерісі күшейді. Соның салдарынан еңбекке қабілетсіз тұрғындар үлесі артты.

Шешу жолдары

  • Дамуы төмен елдерде туу көрсеткішін реттеу бойынша мемлекеттік шаралар жүргізу және түсіндіру жұмыстарын күшейту.
  • Дамыған елдерде туу көрсеткішін көтеруге бағытталған әлеуметтік қолдау тетіктерін дамыту.

Азық-түлік және сауда мәселелері

Кей өңірлерде азық-түлік тапшылығы мен халықты толыққанды тамақпен қамтамасыз етудің қиындығы байқалады.

Шешу жолдары

  • Теңіз өнімдерін және баламалы азық көздерін кеңірек қолдану.
  • Халықаралық ынтымақтастық пен қолдау бағдарламаларын күшейту.
  • Өндірісті халық санының өсуіне сай жоспарлап, өнім көлемін тұрақты арттыру.

Табиғи ресурстар мәселесі

Көптеген табиғи ресурстар қалпына келмейтін немесе өте баяу қалпына келетін қорларға жатады. Сондықтан оларды тұтыну мәдениеті мен экономикалық модель маңызды рөл атқарады.

Шешу жолдары

  • Экономикалық даму моделін өзгерту: көлемді арттырудан гөрі өндіру мен пайдалануды рационалдандыру.
  • Дәстүрлі емес (баламалы) энергия көздерін дамыту.
  • Ресурстарды тұрақты және үнемді пайдалануға ынталандыру.

Әлеуметтік-экологиялық мәселелер

Бұл — қоғам мен қоршаған ортаның өзара байланысынан туындайтын мәселелер: ауаның және судың ластануы, өндіріс қалдықтарының көбеюі, климаттың жаһандық өзгеруі, жер құнарлылығының төмендеуі және басқа да факторлар.

Шешу жолдары

  • Қоршаған ортаны қорғауға арналған халықаралық бағдарламаларды орындау.
  • Өндіріс қалдықтарын қауіпсіз кәдеге жарату (утилизация) мәселелерін жүйелі шешу.
  • Қоғамда экологиялық көзқарас пен жауапкершілікті қалыптастыру.

Адамзаттық мәселе: денсаулық және климат

Адамға қатысты жаһандық мәселелердің қатарына пандемиялық аурулар, созылмалы әлсіздік синдромы, сондай-ақ зиянды әдеттердің (тәуелділіктің) өсуі жатады.

Негізгі шешім

Салауатты өмір салтын ұстану және оны жүйелі түрде насихаттау.

Климаттың өзгеруі адамдардың жиірек ауруына әсер етуі мүмкін. Ғалымдар жаһандық жылыну миллиондаған адамның денсаулығына зиян келтіруі ықтимал екенін ескертеді. Кей деректерде ауа райының құбылуы мен қоршаған ортаның нашарлауы адамның жалпы жағдайына тікелей ықпал ететіні айтылады.

Қорытынды бөлім

«Өзіңнен баста!»

Оқушылар бейнероликтерден алған әсері мен ой қорытындысын ортаға салады: қандай әрекетті бүгіннен бастауға болады, өз ауласында, мектебінде, қаласында не өзгерте алады.

Қорытынды ой: бізде бір ғана Жер шары бар. Егер барымызды тиімді пайдаланып, бір-бірімізге қамқор болып, бөлісе білсек және әділ болсақ — ортақ болашағымызды жақсарта аламыз.

Рефлексия: стикер арқылы кері байланыс

Оқушылар сабақтан алған әсерін стикер таңдау арқылы білдіреді. Әр топқа үш түрлі бейне ұсынылады: қызықты, орташа, пайдалы ақпарат аз.

Жер шары тобы

  • Қызықты: жайқалған ағаш
  • Орташа: бүршік атқан ағаш
  • Ақпарат аз: қураған ағаш

Адам тобы

  • Қызықты: күліп тұрған смайлик
  • Орташа: салмақты смайлик
  • Ақпарат аз: көңілсіз смайлик

Лайықты өмір тобы

  • Қызықты: әдемі үй
  • Орташа: орташа деңгейлі үй
  • Ақпарат аз: ескі үй

Әділет тобы

  • Қызықты: әділдік басым таразы
  • Орташа: тең тұрған таразы
  • Ақпарат аз: әділетсіздік басым таразы

Сынып сағаты аяқталды. Сау болыңыздар!