Зерттеудің негізгі кезеңдері
Жоба туралы мәлімет
Білім алушы
Бейнеу ауданы, Сам орта мектебі ММ, 3-сынып оқушысы — Елдашбаев Нурбек.
Жетекші
Бастауыш сынып мұғалімі — Койшыбаева Баян Кипчаковна.
Байқау / ұйым
«Дарын» орталығы МКҚК, «Зерде» шығармашылық жобалар мен зерттеу жұмыстарының аудандық іріктеу туры.
Бағыты
Секция: Дүниетану.
Тақырып
Жантақ — емдік шөптердің бірі.
Зерттеудің мақсаты мен болжамы
Зерттеу мақсаты
Жергілікті жердің дәрілік өсімдіктерін танып, ажырата білу және оларды күнделікті тұрмыста ересектердің көмегімен қолдану жолдарын зерттеу.
Ғылыми болжам
Адам тіршілігі өсімдіктер дүниесімен тығыз байланысты. Өсімдіктердің емдік қасиеті ертеден белгілі, ал оны тиімді пайдалану жолдарын зерттеу — өзекті мәселе.
Зерттеудің негізгі кезеңдері
-
1
Тақырыпты анықтау және материал жинау
Ғылыми жұмыстың тақырыбы таңдалып, қажетті дереккөздер мен зерттеулер іздестіріліп, жүйеленді.
-
2
Әдеби шолу және өлкетану жұмысы
Баспасөз материалдары, ғылыми еңбектер және көркем әдебиет бойынша мәліметтер жинақталып, шолу жасалды. Жергілікті өлкетану мұражайына экскурсия ұйымдастырылып, көне жәдігерлермен танысу жүргізілді.
-
3
Таныстыру материалдарын әзірлеу
Бейнеудегі керуен сарайлары туралы баяндама және ақпараттық буклеттер дайындалды.
Нәтижелер мен қорытындылар
Негізгі тұжырымдар
- Өсімдіктер — адам ағзасына қажетті дәрумендердің маңызды қайнар көзі.
- Дүниежүзіндегі көптеген дәрілік заттардың өсімдіктерден алынатыны анықталды.
- Қазақстан аумағында дәрілік өсімдіктердің түрлері көптеп кездесетіні белгілі болды.
- Дәрілік өсімдіктер құрамында пайдалы заттар, дәрумендер және минералдар мол.
Бақылаудан шыққан нәтиже
Тәжірибелер нәтижесінде өсімдіктердің емдік қасиеті әртүрлі бөліктерінде шоғырланатыны байқалды: кейбірінде жапырағында, кейбірінде тамырында, ал енді бірінде тұқымында болуы мүмкін.
Бұл дерек дәрілік шөпті жинау, кептіру және пайдалану тәсілдерін таңдауда маңызды.
Практикалық қолданылуы
Зерттеу материалдары дүниетану сабақтарында, факультативтерде, үйірмелерде және тәрбие сағаттарында қосымша оқу құралы ретінде қолданылды.
Кіріспе: Қазақстан флорасы және Бейнеу өңірі
Қазақстан — Еуразияның орталығында орналасқан, аумағы 2 млн 715 мың шаршы шақырымды құрайтын кең байтақ ел. Табиғи зоналар географиялық ендік бойынша заңды түрде орналасып, өзара үйлесім табады. Осы үйлесімділік еліміздің өсімдіктер әлемінің жан-жақты әрі алуан түрлі болуына жағдай жасайды.
Өсімдіктер алуандығы туралы дерек
Соңғы мәліметтер бойынша Қазақстанда жоғары сатыдағы 5754 өсімдік түрі кездеседі. Бұл көрсеткіш түпкілікті емес: ботаниктердің үздіксіз зерттеулері жаңа түрлермен толықтырылып отырады.
Жерасты қазыналары мен тарихи-мәдени ескерткіштерге бай Маңғыстау түбегіндегі ерекше өңірлердің бірі — Бейнеу. Бұл аймақтың өсімдіктер дүниесі мен жайылымдық шөптерінің өнімділігі ерте кезеңнен бері зерттеліп келеді.
Бейнеу өңіріндегі өсімдіктер әлемі
Құмдар мен үстірт аумақтар
Қарақұм, Сам, Матай құмдары, Үстірт және басқа аумақтарда сексеуіл, жүзген, жыңғыл, қоянсүйек, шағыр сияқты өсімдіктер өседі.
Оңтүстік Үстірт пен Сам құмы маңы
Оңтүстік Үстірттің Сам құмын орап жатқан бөлігінде баялыш, тау бойы мен құм жиектерінде қаттықара, теріскен, түйесіңір, тораңғы, тобылғы, боз өседі.
Топырақ пен жер бедеріне байланысты таралуы
Жер бедері мен құрылымына, топырақтың ащы-тұщылығына қарай теріскен, күйреуік, жантақ өсімдіктері кездеседі. Теңіз жағалауларында сораң мен қаңбақ аралас өседі.
Елді мекендер мен жайылым маңындағы өсімдіктер
Итсигек пен адыраспан көбіне ел қоныстанған немесе мал көп жайлаған тұяқкесті жерлерде кездеседі. Қарақұмның құмды және бұйрат жазықтарында еркек, боз бидайық, ақшөп өседі.
Сирек кездесетін, қоректік сапасы жоғары шөптер
Қоректік сапасы жоғары изен, жантақ, алабота, ажырықты әр жерден сирек те болса кездестіруге болады.
Маусымдық ерекшелік
Өлкеде шөп жыл сайын бірдей қалың шықпайды. Көктем мезгілі желсіз, жылы әрі жаңбырлы болған жылдары өсімдіктердің көп түрі мол өседі.