Геометриялық денелердің сызбалары
Сабақтың тақырыбы
Геометриялық денелердің сызбалары
Сабақ түрі
Практикалық-танымдық
Пәнаралық байланыс
Геометрия, бейнелеу өнері
Көрнекіліктер
Сызба плакат, геометриялық денелер
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларды геометриялық денелердің сызбаларын жазықтық бетінде проекциялауға үйрету.
- Ұқыптылыққа, нақтылыққа, тазалыққа және еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
- Ойлау мен елестету қабілеттерін дамыту, байқағыштықты арттыру.
Сабақ барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу және сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.
- Жұмыс орындарын әзірлеу.
- Сабақтың тақырыбын жариялау.
Үй тапсырмасын тексеру
- Нәрсенің геометриялық пішініне талдау жасау дегеніміз не?
- Айналадағы заттарды қарап, олардың қандай денелерден тұратынын айтып беріңдер.
- Нәрсенің геометриялық пішініне талдау жасаумен кескіннің графикалық құрамы арасында қандай айырмашылық бар?
Жаңа сабақ
Геометриялық денелер — кеңістіктің немесе жазықтықтың қисық беттерімен шектелген тұйықталған бөлігі.
Геометриялық денелер екі топқа бөлінеді:
Көпжақтылар
Текше, призма, параллелепипед, пирамида
Айналу денелері
Цилиндр, конус, шар
Текшені проекциялау
Текшенің жазықтықтағы проекциясын салу үшін оның төбелері арқылы V, H, W жазықтықтарына перпендикуляр проекциялаушы сәулелер жүргізіледі.
Негізгі нәтиже
Үш проекцияда да текше шаршы түрінде бейнеленеді.
Текшенің өлшемдерін көрсету үшін шаршының шартты белгісі □ қолданылады. Бұл белгі кескінделген нәрсенің табаны да шаршы екенін көрсетеді. Белгінің жанына шаршы қабырғасының өлшеміне сәйкес сан жазылады.
Тікбұрышты параллелепипедті проекциялау
Тікбұрышты параллелепипед текше сияқты проекцияланады.
Негізгі нәтиже
Үш проекция үш тік төртбұрыш түрінде беріледі.
Сызбада параллелепипедтің үш өлшемі көрсетіледі: ұзындығы, ені, биіктігі.
Шарды проекциялау
Шардың барлық проекциялары — диаметрлері шар диаметріне тең болатын үш дөңгелек. Әрбір проекцияда қиылысатын екі осьтік сызық жүргізіледі.
Өлшем белгілеуі
Шардың өлшемінің алдына диаметрдің шартты белгісі Ø қойылады. Бұл белгінің арқасында шарды бір проекцияда да көрсетуге болады.
Егер сызба бойынша сфераны басқа беттерден ажырату қиын болса, атауы қосымша жазылады: «сфера Ø 45».
Бекіту
Жаттығуға арналған тапсырма: геометриялық денелер тобының сызбасын жетіспейтін проекцияларымен толықтырып салыңдар (111-сурет).
Текше
20 × 20
Шаршы табан
Параллелепипед
10 × 20 × 40
Үш өлшемі көрсетіледі
Шар
Ø 20
Диаметр арқылы белгіленеді
Үй тапсырмасы
Жетіспейтін проекцияларды толықтырып сызу тапсырмасын аяқтау және өлшемдерін стандарт бойынша белгілеу.
Бағалау
- Сызбаның нақтылығы және проекциялардың толықтығы.
- Өлшемдерді дұрыс қою және шартты белгілерді орынды қолдану.
- Ұқыптылық, тазалық және жұмыс мәдениеті.