Қазақша рефераттар

Жердің өсімдік өсетін беткі құнарлы қабаты

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты

Тақырыбы

Топырақ

Топырақ — жердің өсімдік өсетін беткі құнарлы қабаты. Оның басты құндылығы — құнарлылығында.

Мақсаты

Оқушыларға топырақтың ерекшелігі мен құрамы туралы жүйелі мәлімет беру, тау жыныстарынан айырмашылығын түсіндіру.

Міндеттері

  • Топырақтың ерекшелігі мен құрамын меңгерту, тау жынысынан айырмашылығын анықтату.
  • Дүниетанымды, сөйлеу тілін және есте сақтау қабілетін дамыту.
  • Табиғатты сүюге, қорғауға және ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі

Жаңа сабақ

Әдіс-тәсіл

БжС технологиясы, «Ауызша сабақ – 2» картасы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Үй жұмысы тексерілмейді: бұл — жаңа тақырып, ал алдыңғы тақырып аяқталған және қосымша түйсінуді талап етпейді.
  • Карта бойынша жұмыс тәртібі түсіндіріледі.
  • Ұжымды белсендіру үшін көшбасшыға сөз беріледі (ООМ бойынша жұмыс).

2) Оқушылардың субъективті тәжірибесін өзектендіру

Ереже

«Ауызша сабақ – 1» картасының ережесіне сай 7, 14 немесе 21 сөз санын таңдау.

Негізгі мазмұн

Бүгінгі сабақта топырақтың ерекшелігі мен құрамы қарастырылады. Топырақтың тау жынысынан басты айырмашылығы — құнарлылығында. Таза тау жынысында өсімдік өспейді. Топырақ бірнеше бөліктерден тұрады.

Тірек сөздермен жұмыс

Оқушылар мәтінді 4 минут ішінде назар салып оқиды да, ішінен тірек сөздерді анықтайды. Мұғалімнің рұқсатымен оқушылар тапқан сөздерін айтады. Бір ғана сөз тапқан оқушы да белгі алады — мақсат: барлық оқушының тірек сөз табуы.

Уақыты: 3–4 минут. Белгілеу: қосу/алу. Біріншілік белгілеу.

Мысал тірек сөздер:

құм саз өспейді құнарлы қабаты сіңіреді жетіледі

3) Қабылдауды ұйымдастыру (есте сақтау)

Норматив

7 сөз
30 сек
14 сөз
1 мин 15 сек
21 сөз
2 мин 30 сек

Өткізу тәртібі

  1. 1 Кілтті сөздер тақтада көрсетіледі, оқушылар берілген уақыт ішінде жаттайды.
  2. 2 Уақыт аяқталған соң сөздер жабылады.
  3. 3 Оқушылар сол уақыт аралығындай мерзім ішінде сөздерді жады бойынша қайта жаңғыртады.
  4. 4 Сұрақ-жауап арқылы тексеріледі. Нормаға сай жауап берген оқушыға ООМ ұяшығына екінші қосу белгісі қойылады (екіншілік белгілеу).

Ереже: жады бойынша рұқсат — бір сөз кем.

4) Ұғынуды ұйымдастыру (қарама-қарсы сұрақтар)

Сұрақтар

  1. Өзеннің, көлдің жағасында не кездеседі?
  2. Таза тау жынысында не өседі?
  3. Өзен жағасында иінтіресіп өсетін не?
  4. Өсімдіктің қаулап өсуі үшін топырақ қандай болуы керек?
  5. Топырақтың беткі қабатының түсі қандай?
  6. Оған не араласқан?
  7. Шымды қабатын не шырмап жатыр?
  8. Өсімдік тамырынан басқа нені көруге болады?
  9. Тереңдеген сайын өсімдік тамыры көбейе ме?
  10. Төменгі қабатында не кездеседі?
  11. Топырақтың құнарлы қабаты қалай аталады?
  12. Өсімдік қоректік заттарды не арқылы сіңіреді?
  13. Күн сәулесі өсімдікке қажет пе?
  14. Өсімдіктермен нелер қоректенеді?
  15. Шіріндіге нелер айналады?
  16. Топырақта нелер өзгеріске түседі?
  17. Құнарлы қарашірік қалай пайда болады?
  18. Топырақтың тау жынысынан айырмашылығы неде?
  19. Топырақ деген не?
  20. Топырақ қалай түзіледі?
  21. Өсімдіктің өсіп-жетілуі үшін қандай жағдайлар қажет?

Үшіншілік белгілеу жүргізіледі.

Негізгі жауаптар (іріктеме)

  • Өзен жағасында: тал, шілік, қалың шөп кездеседі.
  • Таза тау жынысында: өсімдік өспейді.
  • Құнарлы топырақ: өсімдік жақсы өсіп, қаулап дамиды.
  • Беткі қабаттың түсі: қоңыр.
  • Араласатын заттар: қураған жапырақ, ағаштың ұсақ қалдықтары.
  • Шымды қабат: өсімдік тамырларымен шырмаланып жатады.
  • Тамыр маңында: бунақденелілер және олардың дернәсілдері кездеседі.
  • Тереңдеген сайын: өсімдік тамыры азая түседі.
  • Төменгі қабат: тау жыныстары.
  • Құнарлы қабат: қарашірік.
  • Қарашіріктің пайда болуы: өсімдіктер мен жәндіктер қалдықтарынан.
  • Өсіп-жетілу шарттары: ауа, су, қарашірік, тұз, құм, саз.
  • Топырақ анықтамасы: жердің өсімдік өсетін беткі құнарлы қабаты.

Еске салу

Топырақтың тау жынысынан басты айырмашылығы — құнарлылығы. Құнарлылық өсімдік тіршілігі үшін негізгі шарттардың бірі.

5) Түсінудің біріншілік тексеруі (өзара тестілеу)

Ұйымдастыру

Оқушылар бірін-бірі тестілеу арқылы тексереді: бір нұсқа тест тапсырмаларын құрастырады, екінші нұсқа жауап береді. Сұрау «орынға отырғызу матрицасы» арқылы, басқа оқушының сайт нөмірін айту арқылы жүргізіледі.

Төртінші белгілеу жүргізіледі.

Назар аударатын дағдылар

  • Сұрақты нақты құрастыру.
  • Терминдерді дұрыс қолдану (топырақ, қарашірік, құнарлылық, тау жынысы).
  • Қысқа әрі дәл жауап беру.

6) Біріншілік бекіту (ТСҚ тексеру)

Уақыт

5 минут

Оқытылған тақырып бойынша тақырыптық сөздік қор (ТСҚ) тексеріледі. Барлық оқушылардың нәтижесіне қарай қосу немесе алу белгілері қойылады.

Бесінші белгілеу жүргізіледі.

ТСҚ үлгі сөздері

топырақ тау жынысы құнарлылық қарашірік құм саз ауа су тұз тамыр

7) Талдау

  • Сыныптың материалды меңгеру деңгейі анықталады.
  • Нәтижеге сүйене отырып, осы тақырып бойынша келесі жұмыс уақыты болжанады.

8) Түйсіну

Мұғалім тақырыптың аяқталу деңгейін тағы бір бағамдап, «Ауызша сабақ – 3» картасындағы ойын ережелерінің мүмкіндіктерін түсіндіреді.

9) Бағалау

Журналға баға қою келесі норматив бойынша жүргізіледі:

4–5 белгі

5 ұпай

3 белгі

4 ұпай

2 белгі

3 ұпай

1 белгі

2 ұпай

10) Үй тапсырмасы

4 белгіден кем алған оқушыларға үй тапсырмасы беріледі.